Người gieo hạt trên đầm lầy và cuộc chiến xóa mù chữ ở vùng kinh biên giới

Những năm cuối thập niên 1970, đầu 1980, vùng đất An Minh vừa bước ra khỏi chiến tranh vẫn còn hoang tàn, xơ xác. Đời sống người dân nghèo khổ, tỉ lệ trẻ em thất học lên đến hơn 80%. Đường sá chưa có, phương tiện đi lại duy nhất là những chiếc xuồng ba lá len lỏi giữa rừng tràm và các con kinh đầy muỗi mòng, đỉa đói.

Giữa bối cảnh đó, cô giáo trẻ Nguyễn Thị Minh khi ấy mới đôi mươi, mang theo hành trang là lòng nhiệt huyết của tuổi trẻ, đã tình nguyện viết đơn xin về công tác tại một trong những xã nghèo và xa xôi nhất của huyện An Minh.

Ngày đầu đặt chân đến nơi, trước mắt cô không phải là một ngôi trường khang trang mà chỉ là một bãi đất sình lầy dập dềnh nước nổi. Không có lớp học, cô Minh mượn tạm hiên nhà lá của người dân, dùng những tấm ván cũ kê lại làm bàn, dùng nền đất làm bảng. Hàng ngày, cô phải tự mình bơi xuồng hàng cây số vào sâu trong các kênh rạch để vận động từng gia đình cho con em đi học. Gặp những nhà nghèo không có áo quần, không có tập vở cho con, cô lại trích phần lương gạo ít ỏi của mình để chia sẻ, rồi tự tay đóng từng tập giấy thô sơ cho học trò viết chữ.

Thử thách lớn nhất đến vào mùa mưa bão, nước biển dâng cao tràn qua các bờ bao làm sập cả ngôi lớp học tạm bằng lá dừa nước. Nhìn sách vở của học trò ướt sũng, trôi lềnh bềnh trên dòng nước mặn, cô Minh đã khóc. Nhưng giọt nước mắt ấy không làm cô lùi bước. Ngay đêm hôm đó, cô dầm mình dưới mưa, đến gõ cửa từng nhà thanh niên, phụ nữ trong xóm để kêu gọi: "Trận bão có thể cuốn sập mái lá, nhưng không thể cuốn đi cái chữ của tụi nhỏ. Xin bà con giúp tôi dựng lại trường!".

Cảm phục trước tấm lòng của cô giáo, hàng chục người dân đã không quản ngại đêm tối, cùng cô lội sình chặt cây tràm, bện lá dừa nước. Chỉ sau hai ngày đêm ròng rã, một ngôi trường mới cao ráo hơn, vững chãi hơn đã mọc lên ngay trên nền đất sình lầy trước sự ngỡ ngàng và vui sướng của tụi nhỏ trong làng.

Không chỉ dạy chữ vào ban ngày, ban đêm dưới ánh đèn dầu tù mù, cô Minh lại tiếp tục mở các lớp xóa mù chữ cho người lớn tuổi, các chiến sĩ du kích địa phương. Tiếng đọc bài vang lên giữa đêm tịch mịch của vùng rừng tràm An Minh đã trở thành biểu tượng cho sức sống và khát vọng vươn lên của vùng đất này.

Hơn 20 năm gắn bó với sự nghiệp "gieo chữ trên đầm lầy", cô giáo Nguyễn Thị Minh đã đào tạo nên hàng ngàn học trò, nhiều người trong số đó đã lớn lên thành các kỹ sư, bác sĩ, cán bộ chủ chốt quay lại xây dựng quê hương An Minh. Với những cống hiến thầm lặng nhưng vĩ đại cho sự nghiệp giáo dục vùng sâu, vùng xa, cô đã vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lao động.