Người Gieo Rau Trên Đất Cháy

Tháng 2 năm 1974, tại một căn cứ hậu cần nằm sâu trong rừng miền Đông Nam Bộ, sau nhiều tháng liên tục hứng chịu bom đạn, khu đất quanh đơn vị gần như chỉ còn lại màu xám của tro và những hố bom chằng chịt.

Thực phẩm từ hậu phương vẫn được chuyển vào, nhưng đường vận chuyển ngày càng khó khăn.

Có những tuần liền, bộ đội chỉ có cơm độn với rau rừng.

Ai cũng hiểu rằng, nếu có thể tự tăng gia được một phần lương thực thì cuộc sống của đơn vị sẽ đỡ vất vả hơn rất nhiều.

Người đầu tiên nghĩ đến chuyện ấy là chiến sĩ hậu cần Nguyễn Minh Sơn, hai mươi sáu tuổi, quê ở Thái Bình.

Trước khi nhập ngũ, Sơn từng làm việc cùng cha mẹ trên những cánh đồng trồng rau ven sông Hồng.

Anh hiểu từng loại đất.

Biết loại rau nào chịu hạn.

Biết cách giữ nước trong mùa khô.

Một buổi sáng, sau khi đi lấy nước ở con suối gần căn cứ, Sơn dừng lại trước một bãi đất vừa bị bom cày nát.

Đồng đội đi cùng lắc đầu.

"Ở đây chỉ có đá với đất cháy thôi."

Sơn cúi xuống, bốc một nắm đất lên rồi bóp nhẹ.

Một lúc sau, anh nói:

"Đất vẫn còn sống."

Câu nói ấy khiến mọi người bật cười.

Nhưng Sơn không đùa.

Ngay chiều hôm đó, anh xin phép chỉ huy cho lập một khu tăng gia nhỏ.

Không ai phản đối.

Nhưng cũng không ai tin sẽ thành công.

Việc đầu tiên Sơn làm là lấp những hố bom nhỏ.

Sau đó, anh gom lá mục trong rừng, trộn với tro bếp để làm phân.

Những thân cây cháy dở được dựng thành hàng rào chống thú rừng.

Nước được gùi từng đôi thùng từ con suối cách gần một cây số.

Ngày nào cũng vậy.

Sau giờ làm nhiệm vụ, Sơn lại ra khu đất ấy.

Một mình cuốc.

Một mình nhổ cỏ.

Một mình gieo từng hạt giống cải, mồng tơi và rau muống.

Có hôm mưa lớn làm trôi hết luống rau vừa gieo.

Sáng hôm sau, anh lại làm lại từ đầu.

Có hôm nắng kéo dài, đất nứt toác.

Anh dùng lá chuối khô phủ kín mặt luống để giữ ẩm.

Đồng đội nhìn thấy, bắt đầu đến phụ giúp.

Người mang thêm phân xanh.

Người chặt tre làm giàn.

Người gùi nước.

Khu đất cháy ngày nào dần xuất hiện những mầm xanh đầu tiên.

Buổi sáng hôm ấy, khi lá cải vừa nhú lên khỏi mặt đất, cả đơn vị kéo nhau đến xem.

Một chiến sĩ trẻ reo lên:

"Nó mọc thật rồi!"

Chỉ vài cây rau nhỏ thôi.

Nhưng ai cũng cười rất lâu.

Đó là màu xanh đầu tiên xuất hiện sau nhiều tháng chỉ nhìn thấy đất đá và khói bom.

Ít lâu sau, khu tăng gia đã đủ rộng để cung cấp rau cho cả đại đội.

Những bữa cơm bắt đầu có thêm bát canh rau nóng.

Thương binh cũng được ưu tiên những bó rau non đầu tiên.

Bác sĩ quân y nói:

"Đôi khi một bát canh cũng quý chẳng kém một viên thuốc."

Nghe vậy, Sơn chỉ cười.

Anh lại tiếp tục vun gốc cho những luống rau mới.

Một chiều cuối tháng, đơn vị tổ chức sinh hoạt truyền thống.

Chính trị viên kể về tấm gương thiếu niên anh hùng Nguyễn Bá Ngọc, người đã dũng cảm cứu các em nhỏ trong mưa bom.

Ông nói:

"Lòng dũng cảm không chỉ thể hiện khi đối mặt với hiểm nguy. Nó còn là sự kiên trì làm điều có ích cho người khác, dù công việc rất bình dị."

Đêm ấy, Sơn ngồi bên khu vườn.

Ánh trăng chiếu xuống những luống rau xanh mướt.

Anh chợt nhận ra rằng, mỗi chiếc lá nhỏ cũng đang góp phần bảo vệ sức khỏe của đồng đội.

Ngày đất nước thống nhất, Sơn trở về quê.

Ông tiếp tục gắn bó với nghề nông.

Ngôi vườn sau nhà lúc nào cũng xanh tốt.

Mỗi lần có đoàn học sinh đến thăm, ông thường dẫn các em ra vườn.

Ông chỉ vào một luống rau cải rồi kể:

"Có thời, để có một bữa canh rau như thế này, chúng tôi phải gùi nước hàng cây số và nhặt từng nắm lá mục làm phân."

Lũ trẻ tròn mắt ngạc nhiên.

Một em hỏi:

"Bác có khi nào muốn bỏ cuộc không?"

Sơn nhìn những hàng rau đang rung nhẹ trong gió.

Ông mỉm cười.

"Cây rau đâu mọc lên trong một ngày. Muốn thấy màu xanh, phải kiên nhẫn chăm sóc mỗi ngày. Đất nước cũng vậy."

Nhiều năm sau, căn cứ cũ đã trở thành khu rừng tái sinh.

Những hố bom ngày nào phủ đầy cỏ dại.

Ít ai còn nhận ra nơi từng là khu tăng gia nhỏ của đơn vị.

Nhưng mỗi lần trở lại, Sơn vẫn tìm đúng vị trí cũ.

Ông cúi xuống, nhặt một nắm đất rồi để mặc cho đất chảy qua kẽ tay.

Đối với nhiều người, đó chỉ là một khoảng rừng bình thường.

Còn với ông, nơi ấy mãi mãi là mảnh đất đã dạy ông rằng, giữa khói lửa chiến tranh, chỉ cần còn một người tin vào sự sống và kiên trì gieo những hạt giống hy vọng, thì màu xanh của hòa bình nhất định sẽ trở lại.