Người giữ bến sông Tam Ngãi – đọc lại một cuộc đời để thêm trân quý bình yên hôm nay

Trong cuốn hồi ức của bà Nguyễn Thị Ca – người vợ tảo tần của ông – có những dòng khiến tôi thực sự lặng đi. Nhà bị đốt hết lần này đến lần khác, từ nhà ngói khang trang đến căn nhà tranh tạm bợ, nhưng ông không một lời than vãn. “Nước mất thì nhà tan” – một chân lý giản dị mà sâu sắc. Đọc đến đó, tôi hiểu rằng sự hy sinh không bắt đầu từ chiến trường, mà bắt đầu từ sự chấp nhận đánh đổi cuộc sống riêng vì nghĩa lớn.

Xuất thân trong một gia đình khá giả, ruộng vườn đầy đủ, ông Nguyễn Hòa Luông hoàn toàn có thể chọn một cuộc đời an nhàn. Nhưng Cách mạng tháng Tám bùng nổ đã làm thay đổi tất cả. Từ một người con trai sống thong dong, ông bước vào hàng ngũ cách mạng, tập hợp thanh niên, huấn luyện du kích bằng những vũ khí thô sơ như tầm vông, giáo mác. Tôi hình dung hình ảnh ấy hẳn đã khiến người vợ trẻ không khỏi bất ngờ – nhưng cũng chính từ đó, bà đã cùng ông đi qua những tháng năm khói lửa.

Điều khiến tôi ấn tượng là tài tổ chức và tầm nhìn của ông khi xây dựng lực lượng Công an xung phong tại Cầu Kè. Từ 10 người ban đầu, lực lượng nhanh chóng phát triển lên 60 đồng chí, xây dựng được hơn 20 cơ sở trong dân và cả trong lòng địch. Không chỉ là một người chỉ huy dũng cảm, ông còn là người biết trọng nhân tâm – chỉ trừng trị những tên ác ôn, còn lại tìm cách tranh thủ, cô lập và chia rẽ hàng ngũ đối phương. Đó không chỉ là bản lĩnh của một chiến sĩ mà còn là sự khôn khéo của một nhà lãnh đạo.

Những con số về hơn 50 trận đánh, gần 60 tên ác ôn bị tiêu diệt, hàng chục đồn bót bị đánh sập… đọc lên tưởng như khô khan, nhưng đặt trong bối cảnh những năm 1947–1952 ở vùng sông nước Trà Vinh, Vĩnh Long, tôi mới cảm nhận hết sự hiểm nguy và khốc liệt. Đằng sau mỗi chiến công là sinh mạng được đặt trên lằn ranh mong manh giữa sống và chết.

Tôi đặc biệt xúc động khi đọc đến trận đánh cuối cùng bên bờ sông Tam Ngãi. Trong lúc bệnh nặng, sức khỏe suy yếu, ông vẫn xin ra trận vì lo đồng đội chưa quen địa hình. Quyết định ấy không phải sự liều lĩnh, mà là trách nhiệm đến tận cùng. Hình ảnh ông trườn mình vào bụi dừa nước, ném lựu đạn đánh chìm ghe địch giữa làn đạn như mưa, rồi anh dũng hy sinh… khiến tôi thấy nghẹn lại. Có những con người chọn cách sống sao cho khi ngã xuống, đất nước được đứng lên vững vàng hơn.

Đọc xong bài viết, tôi không chỉ nhớ đến một anh hùng mà còn nghĩ về người vợ – bà Nguyễn Thị Ca – người đã lặng lẽ chịu đựng bao mất mát. Từ cô nữ sinh nội trú trở thành người phụ nữ bồng con chạy giặc, chứng kiến chồng hy sinh, rồi sống trọn đời với ký ức. Sự hy sinh ấy thầm lặng nhưng không kém phần lớn lao.

Hôm nay, khi cuộc sống đã bình yên, những câu chuyện như của Anh hùng Nguyễn Hòa Luông giúp tôi hiểu rằng tự do không tự nhiên mà có. Nó được đánh đổi bằng máu, bằng tuổi xuân và bằng cả những mái nhà bị đốt cháy nhiều lần.

Và mỗi lần nhắc đến bến sông Tam Ngãi, tôi tin rằng nơi ấy không chỉ có sóng nước, mà còn có ký ức về một người đã chọn ở lại với Tổ quốc đến hơi thở cuối cùng.

Nguồn : cand.com.vn