Người giữ cầu suối Tông Mộ
Người giữ cầu suối Tông Mộ
Người giữ cầu suối Tông Mộ – Triệu Quốc Khánh (thôn Tông Mộ)
Ở thôn Tông Mộ, những người cao tuổi vẫn còn nhớ đến ông Triệu Quốc Khánh - người dân quân từng nhiều năm giữ nhiệm vụ bảo vệ cây cầu suối quan trọng của bản trong những năm tháng chiến tranh biên giới. Cây cầu nhỏ bằng gỗ ấy tuy đơn sơ, nhưng là tuyến đường sống còn để bộ đội và dân công vận chuyển lương thực, đạn dược qua lại.
Ông Triệu Quốc Khánh sinh năm 1936, lớn lên trong một gia đình nghèo ở thôn Tông Mộ. Từ nhỏ, ông đã quen với việc lội suối, leo đồi và làm nương. Những con suối quanh bản là nơi ông gắn bó từ thời niên thiếu.
Khi trưởng thành, ông lập gia đình và trở thành lao động chính trong nhà. Cuộc sống quanh năm gắn với nương rẫy, tuy vất vả nhưng bình yên.
Cho đến những năm cuối thập niên 1970, khi chiến tranh biên giới phía Bắc nổ ra, thôn Tông Mộ trở thành một trong những khu vực có tuyến đường vận chuyển quan trọng đi qua.
Một cây cầu gỗ bắc qua con suối lớn của thôn trở thành điểm then chốt để vận chuyển lương thực và đạn dược.
Khi xã cần người bảo vệ cây cầu này, ông Triệu Quốc Khánh là một trong những người đầu tiên tình nguyện.
Ông nói với trưởng thôn: “Cầu còn thì đường còn.”
Câu nói ấy thể hiện rõ trách nhiệm của ông đối với nhiệm vụ được giao.
Những ngày đầu nhận nhiệm vụ, ông cùng đội dân quân kiểm tra lại từng thanh gỗ của cầu. Những cây cột chống được gia cố chắc chắn hơn, mặt cầu được sửa lại để chịu được sức nặng của những chuyến vận chuyển.
Một trong những ký ức sâu sắc nhất của ông là vào một đêm mưa lớn.
Hôm ấy, trời mưa như trút nước. Nước suối dâng cao, chảy xiết, đập mạnh vào các trụ cầu.
Ông cùng một người dân quân khác thay phiên nhau canh gác gần khu vực cầu.
Khoảng nửa đêm, tiếng nước chảy bất ngờ trở nên dữ dội hơn.
Ông cầm đèn pin soi xuống lòng suối.
Một khúc gỗ lớn từ thượng nguồn trôi xuống, mắc vào trụ cầu, khiến dòng nước xoáy mạnh quanh chân cầu.
Nếu khúc gỗ đó không được xử lý kịp thời, có thể làm gãy trụ cầu.
Không kịp chờ đợi, ông buộc dây thừng vào người, rồi bước xuống dòng nước lạnh buốt.
Nước suối chảy xiết, đập mạnh vào người ông.
Ông cố giữ thăng bằng, tiến từng bước về phía khúc gỗ.
Người dân quân trên bờ giữ chặt đầu dây thừng, sẵn sàng kéo ông lên nếu có nguy hiểm.
Sau nhiều lần cố gắng, ông dùng rìu chặt bớt phần cành vướng vào trụ cầu.
Khúc gỗ dần lỏng ra, rồi trôi theo dòng nước.
Khi ông leo trở lại bờ, quần áo ướt sũng, tay chân run lên vì lạnh.
Nhưng khi nhìn thấy cây cầu vẫn đứng vững, ông cảm thấy nhẹ nhõm.
Không chỉ bảo vệ cầu, ông còn nhiều lần tham gia sửa chữa cầu sau những trận mưa lớn hoặc sạt lở.
Có lần, sau một trận pháo kích từ xa, một đoạn mặt cầu bị hư hỏng.
Ông cùng đội dân quân mang gỗ mới đến thay thế, làm việc suốt cả ngày để đảm bảo cầu sớm hoạt động trở lại.
Những chuyến dân công và bộ đội vẫn nối tiếp nhau đi qua cây cầu.
Mỗi lần nhìn thấy đoàn người gùi hàng qua cầu an toàn, ông lại cảm thấy niềm vui khó tả.
Một người lính trẻ từng nói với ông: “Nhờ bác giữ cầu mà chúng cháu đi lại được an toàn.”
Những lời ấy khiến ông nhớ mãi.
Sau khi chiến tranh lắng xuống, ông Triệu Quốc Khánh trở về với cuộc sống thường ngày ở thôn Tông Mộ.
Những năm đầu sau chiến tranh, cây cầu gỗ vẫn được giữ lại để phục vụ việc đi lại của bà con.
Ông tiếp tục tham gia cùng thôn sửa chữa và bảo dưỡng cầu.
Người dân trong thôn Tông Mộ vẫn nhớ hình ảnh ông Khánh - người đàn ông gắn bó với cây cầu suốt nhiều năm.
Những buổi tối mùa đông, khi con cháu quây quần bên bếp lửa, ông thường kể lại câu chuyện đêm mưa lớn năm xưa.
Có lần, đứa cháu hỏi: “Ông có sợ khi xuống suối không?”
Ông cười hiền: “Sợ chứ. Nhưng nếu cầu gãy thì bao người không đi được.”
Giờ đây, khi tuổi đã cao, ông Triệu Quốc Khánh vẫn giữ thói quen ra thăm cây cầu mỗi khi đi ngang qua.
Ở thôn Tông Mộ, câu chuyện về ông - người giữ cầu suối - vẫn được kể lại như một minh chứng cho tinh thần trách nhiệm và lòng dũng cảm của người dân vùng cao trong những năm tháng chiến tranh.
Những cây cầu như thế không chỉ nối hai bờ suối, mà còn nối liền hậu phương với tiền tuyến, giữ vững mạch sống của cả một vùng quê.
