Người giữ cột mốc số 0

Nếu không có ông kể, ít ai biết rằng bên một cột mốc nhỏ ven đường từng có những tháng ngày dữ dội đến thế.

Ông nhập ngũ năm vừa tròn hai mươi tuổi. Sau thời gian huấn luyện, ông được điều về một đơn vị bảo vệ tuyến vận tải chiến lược đi qua Quảng Bình cũ. Nhiệm vụ của đơn vị là bảo vệ một đoạn đường và một cột mốc mà ai cũng gọi giản dị là "cột mốc số 0". Đó là điểm khởi đầu của biết bao chuyến xe hướng vào chiến trường miền Nam.

Ngày nào cũng vậy, trời vừa hửng sáng là máy bay địch bắt đầu xuất hiện. Chúng đánh vào mặt đường, đánh vào cầu cống, đánh cả những cánh rừng hai bên tuyến vận tải. Hết đợt bom này đến đợt bom khác, khói bụi phủ kín cả núi đồi. Vậy mà chỉ vài giờ sau, những người lính công binh và thanh niên xung phong lại xuất hiện, san đường, lấp hố bom để đoàn xe tiếp tục lăn bánh.

Ông bảo mình chưa từng nhớ nổi đã đếm bao nhiêu đoàn xe đi qua cột mốc ấy. Chỉ biết rằng mỗi khi nghe tiếng động cơ vọng lại từ xa, tất cả đều cảm thấy yên tâm. Còn xe là còn đường. Còn đường là còn niềm tin chiến thắng.

Trong đơn vị có một chiến sĩ trẻ tên Khánh, quê tận miền Tây. Khánh rất thích chụp ảnh. Chiếc máy ảnh cũ được đơn vị cấp trở thành vật quý nhất của cậu. Mỗi khi có thời gian nghỉ hiếm hoi, Khánh lại xin chụp cho đồng đội vài tấm hình bên cột mốc. Cậu thường cười rồi nói: "Mai này hòa bình, tụi mình sẽ quay lại đúng chỗ này chụp thêm một tấm nữa."

Không ai ngờ lời hẹn ấy lại không thể thực hiện.

Một buổi chiều, sau khi vừa hoàn thành ca trực, đơn vị bất ngờ bị máy bay tập kích. Trận bom kéo dài chỉ vài phút nhưng đủ để cướp đi người đồng đội trẻ tuổi. Chiếc máy ảnh được tìm thấy dưới lớp đất đá, còn nguyên cuộn phim chưa kịp tráng.

Sau ngày thống nhất đất nước, ông mang cuộn phim ấy đến một hiệu ảnh. Người thợ cẩn thận rửa từng tấm. Trong số những bức ảnh hiện lên có hình cả đơn vị đang cười rất tươi bên cột mốc, có tấm chụp cảnh mọi người đang vá đường, có cả bức cuối cùng Khánh tự chụp mình bằng chế độ hẹn giờ. Bức ảnh ấy được ông ép nhựa và cất giữ đến tận hôm nay.

Nhiều năm sau, khi tuyến đường Hồ Chí Minh được xây dựng khang trang, ông quyết định trở lại nơi từng gắn bó với tuổi trẻ. Cột mốc cũ không còn nguyên vẹn như trước, nhưng vị trí ấy vẫn khiến ông nhận ra ngay từ cái nhìn đầu tiên.

Ông đặt trước cột mốc một bó hoa rừng.

Không phải hoa mua.

Mà là những bông hoa ông tự hái ven đường.

Ông nói ngày xưa Khánh rất thích hoa rừng.

Có lẽ mang chúng về đây là điều cậu sẽ vui nhất.

Một đoàn học sinh đi tham quan tình cờ gặp ông. Thấy cụ già đứng lặng rất lâu trước cột mốc, các em đến hỏi chuyện. Ông không kể về những trận đánh lớn. Ông chỉ kể về người bạn thích chụp ảnh, về những bức hình còn dang dở và về lời hẹn năm nào.

Một em học sinh hỏi:

"Nếu được gặp lại bác Khánh, ông sẽ nói điều gì?"

Ông mỉm cười rất lâu rồi đáp:

"Tôi sẽ đưa cho cậu ấy xem đất nước hôm nay."

"Tôi tin cậu ấy sẽ thích lắm."

Câu trả lời khiến cả nhóm học sinh lặng người.

Các em nhìn con đường rộng thênh thang với từng đoàn xe nối nhau qua lại. Không còn khói bom. Không còn tiếng còi báo động. Chỉ còn màu xanh bạt ngàn của núi rừng và nhịp sống bình yên.

Ông chậm rãi bước về phía chiếc xe đang chờ.

Trước khi rời đi, ông quay lại nhìn cột mốc thêm một lần nữa.

Nơi ấy từng chứng kiến tuổi trẻ của biết bao người.

Có người trở về.

Có người ở lại.

Nhưng tất cả đều đã góp phần mở nên con đường của hòa bình.

Đối với nhiều người, cột mốc chỉ là một dấu chỉ trên tuyến đường.

Còn đối với ông, đó là nơi thời gian dừng lại ở tuổi hai mươi, nơi tình đồng đội bắt đầu và cũng là nơi nhắc ông suốt cuộc đời rằng, mỗi tấc đường bình yên hôm nay đều được đánh đổi bằng biết bao tuổi trẻ đã gửi lại giữa những năm tháng hoa lửa.