NGƯỜI GIỮ ĐÈN Ở NGÃ BA ĐỒNG LỘC

Tháng Bảy năm 1968. Ngã ba Đồng Lộc đỏ lửa suốt ngày đêm. Bom Mỹ trút xuống dày đặc, mặt đất bị cày nát thành hàng trăm hố sâu chồng chéo. Ban ngày khói bụi phủ kín trời, ban đêm pháo sáng rực lên như những vệt chớp không bao giờ tắt. Tiểu đội của Mai nhận nhiệm vụ san lấp hố bom, dẫn đường cho xe ra tiền tuyến. Mai khi ấy vừa tròn hai mươi tuổi. Cô gái Nghệ Tĩnh nhỏ nhắn, nước da rám nắng, luôn buộc mái tóc bằng một sợi dây dù bạc màu. Trong túi áo xanh chỉ có một chiếc còi, cuốn sổ tay và lá thư mẹ gửi từ quê. Đêm ấy, đoàn xe chở đạn phải vượt qua ngã ba trước 3 giờ sáng. Nếu chậm, chiến trường phía Nam sẽ thiếu đạn. Tiểu đội trưởng dặn: “Dù bom thế nào, đường phải thông.” Một loạt B52 rít qua. Mặt đất chao đảo. Bom nổ liên tiếp khiến cả cung đường biến mất trong biển đất đá. Một quả rơi sát mép đường, đánh sập cột tiêu dẫn hướng. Bóng tối phủ kín. Không còn cột mốc. Không còn ánh đèn. Những chiếc xe phía sau buộc phải dừng lại. Giữa khoảnh khắc ấy, Mai chợt lao lên. Cô giật chiếc đèn bão trong tay anh lái xe, chạy ra giữa trọng điểm vừa bị bom cày, đứng ngay bên mép vực đất đỏ. “Các anh cứ theo đèn em!” “Mai! Nguy hiểm lắm!” — đồng đội hét lên. Nhưng cô không lùi. Bom vẫn rít trên đầu. Mai giơ cao ngọn đèn bão bằng cả hai tay. Gió lốc và sức ép làm ngọn lửa chao đảo, nhưng cô lấy thân mình che lại. Chiếc xe đầu tiên bò tới. Rồi chiếc thứ hai. Rồi chiếc thứ ba… Cả đoàn xe nối nhau vượt qua cửa tử. Mỗi lần xe qua, đất đá lại bắn tung lên người cô, rách cả vai áo. Đến chiếc cuối cùng vừa khuất, một tiếng nổ long trời lở đất xé toang màn đêm. Mai bị hất văng xuống vệ đường. Đồng đội lao tới. Trong làn khói bụi mịt mù, cô vẫn ôm chặt cây đèn trước ngực. Kính vỡ. Máu chảy nơi trán. Nhưng ngọn lửa… vẫn còn. Mai mỉm cười, giọng đứt quãng: “Xe… qua hết chưa?” “Qua hết rồi!” Cô nhắm mắt lại, nước mắt hòa cùng bùn đất: “Vậy… tốt rồi…” Mai sống sót sau đêm ấy, nhưng mang thương tật suốt đời nơi chân trái. Nhiều năm sau, khi tóc đã bạc, bà vẫn trở lại Ngã ba Đồng Lộc mỗi tháng Bảy. Bà đứng rất lâu trước những ngọn đèn tri ân, khẽ nói: “Ngày đó, chúng tôi không nghĩ mình anh hùng. Chỉ nghĩ rằng nếu mình lùi, đoàn xe sẽ dừng lại.” Trong cuốn sổ cũ, bà viết: "Có những ngọn đèn nhỏ bé giữa chiến tranh, nhưng nếu không tắt, con đường Tổ quốc sẽ sáng." Và ở Ngã ba Đồng Lộc hôm nay, giữa tiếng thông reo, người ta vẫn nhắc về những cô gái thanh xuân gửi lại nơi tọa độ lửa… như những ngọn đèn không bao giờ tắt.