NGƯỜI GIỮ DÒNG SÔNG

NGƯỜI GIỮ DÒNG SÔNG

Tháng Tư năm 1975, dòng sông nhỏ chảy qua làng Phú An vẫn lặng lẽ như bao năm. Nhưng dưới vẻ yên bình ấy, nơi đây lại là một vị trí quan trọng trên tuyến đường tiến công của bộ đội.

Người gắn bó với dòng sông ấy là ông Ba – một người lái đò già.

Không ai biết chính xác ông bao nhiêu tuổi. Chỉ biết rằng, từ khi chiến tranh còn chưa lan tới vùng này, ông đã chèo đò đưa người qua sông. Mái chèo của ông đã mòn theo năm tháng, nhưng đôi tay vẫn chắc khỏe.

Khi chiến tranh đến, dòng sông không còn chỉ là nơi qua lại của dân làng. Nó trở thành con đường vận chuyển quan trọng. Những chuyến đò của ông Ba không còn chở lúa, chở củi… mà chở bộ đội, chở vũ khí, chở cả hy vọng.

“Ông Ba là người giữ dòng sông,” người trong làng thường nói vậy.

Ông Ba không cười, chỉ lặng lẽ chèo.

Những đêm không trăng, khi mặt sông tối đen như mực, ông vẫn đưa từng chuyến đò qua lại. Tiếng mái chèo khua nước khe khẽ, hòa vào tiếng gió.

Có khi, địch phục kích hai bên bờ.

Có khi, pháo sáng rực lên giữa trời.

Nhưng ông Ba vẫn không dừng.

Một đêm, khi đang đưa một nhóm chiến sĩ qua sông, bất ngờ có tiếng súng nổ.

“Ẩn xuống!” – một người lính hô lớn.

Đạn bay xé nước.

Chiếc đò chao đảo.

Một chiến sĩ bị thương.

Ông Ba lập tức đổi hướng, chèo nhanh hơn. Mái chèo của ông vung lên mạnh mẽ, từng nhịp dứt khoát.

“Còn chút nữa thôi!” – ông nói.

Cuối cùng, chiếc đò cập bờ an toàn.

Người lính bị thương được đưa đi.

Một chiến sĩ quay lại nói:
“Cảm ơn ông!”

Ông Ba chỉ gật đầu.

Đối với ông, đó là việc phải làm.

Những ngày cuối tháng Tư, tần suất các chuyến đò tăng lên. Bộ đội hành quân liên tục, cần vượt sông nhanh chóng.

Ông Ba gần như không nghỉ.

Mỗi khi có người hỏi:
“Ông không sợ à?”

Ông trả lời ngắn gọn:
“Sợ chứ. Nhưng nếu mình không làm, ai làm?”

Câu nói ấy giản dị, nhưng đủ để nói lên tất cả.

Một đêm, trời đổ mưa lớn.

Nước sông dâng cao, chảy xiết.

Nhưng vẫn có một đơn vị cần qua sông gấp.

“Nguy hiểm lắm!” – một người nói.

Ông Ba nhìn dòng nước.

Rồi ông bước lên đò.

“Tôi đưa.”

Không ai cản được.

Chiếc đò lao vào dòng nước.

Sóng đánh mạnh.

Gió thổi rít.

Nhưng ông Ba vẫn giữ chắc tay chèo.

Từng nhịp… từng nhịp…

Chiếc đò tiến lên.

Giữa dòng, một con sóng lớn ập tới.

Chiếc đò nghiêng.

Mọi người giữ chặt.

Ông Ba dồn hết sức, giữ thăng bằng.

Cuối cùng, họ cũng qua được bờ bên kia.

Mọi người thở phào.

Một chiến sĩ nói:
“Nếu không có ông…”

Ông Ba cười nhẹ:
“Qua được là tốt rồi.”

Ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Tin chiến thắng đến với làng Phú An.

Người dân ùa ra bờ sông, reo mừng.

Cờ được treo khắp nơi.

Tiếng cười, tiếng khóc hòa vào nhau.

Ông Ba đứng bên chiếc đò.

Ông nhìn dòng sông.

Lần đầu tiên sau nhiều năm, ông thấy nó thật yên bình.

Không còn tiếng súng.

Không còn lo sợ.

Chỉ còn tiếng nước chảy hiền hòa.

Những ngày sau đó, ông vẫn chèo đò.

Nhưng chuyến đò giờ đây chở người đi làm, chở trẻ em đến trường, chở cuộc sống bình thường trở lại.

Nhiều năm trôi qua.

Cây cầu mới được xây.

Người ta không còn cần đò nữa.

Ông Ba già yếu dần.

Mái chèo được treo lên vách.

Một buổi chiều, ông ngồi bên bờ sông, nhìn về phía xa.

Có người hỏi:
“Ông tiếc không?”

Ông lắc đầu:
“Không. Vì điều đó có nghĩa là đất nước đã yên bình.”

Sau này, khi ông Ba mất, người dân trong làng dựng một tấm bia nhỏ bên bờ sông.

Không ghi nhiều.

Chỉ có dòng chữ:

“Người đã giữ dòng sông trong những ngày lửa đạn.”

Những người đi qua dừng lại, nhìn dòng nước.

Có thể họ không biết hết câu chuyện.

Nhưng họ cảm nhận được một điều:

Có những con người bình dị, không tên tuổi lớn lao, nhưng lại góp phần làm nên lịch sử.

Ông Ba không cầm súng.

Không trực tiếp chiến đấu.

Nhưng từng chuyến đò của ông đã góp phần đưa chiến thắng đến gần hơn.

Dòng sông vẫn chảy.

Thời gian vẫn trôi.

Nhưng hình ảnh người lái đò năm ấy sẽ mãi ở lại — như một phần của ký ức, của lịch sử, và của lòng biết ơn không bao giờ phai.