NGƯỜI GIỮ ĐƯỜNG TRONG MƯA LỬA

Tôi gặp bác Nguyễn Văn Hà trong một buổi chiều yên tĩnh ở thôn Hạ Vũ 1. Bác ngồi trước hiên nhà, dáng người rắn rỏi, mái tóc đã bạc nhiều hơn đen. Khi nhắc đến những năm tháng trong quân ngũ, ánh mắt bác chợt đổi khác – trầm xuống, xa xăm, như thể ký ức đang tự mở ra một cánh rừng cũ, đầy bom đạn và khói lửa.

“Năm ấy tôi mới mười bảy tuổi,” bác bắt đầu kể, giọng chậm rãi. “Chưa biết chiến tranh nó khốc liệt đến mức nào, chỉ nghĩ đơn giản là đất nước gọi thì mình đi.”

Nguyễn Văn Hà nhập ngũ năm 1972, được biên chế vào Đơn vị Công binh 543 – một đơn vị làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông, sửa chữa cầu đường và gỡ bom mìn tại chiến trường miền Đông Nam Bộ. Đây là tuyến hậu cần đặc biệt quan trọng, nơi các đoàn xe vận tải chi viện cho chiến trường miền Nam phải đi qua, cũng là nơi máy bay địch đánh phá ác liệt ngày đêm.

Bác được phân công làm chiến sĩ công binh trực tiếp tại các tổ sửa đường dã chiến. Chức vụ là chiến sĩ công binh, cấp bậc hạ sĩ quan, công việc tưởng như thầm lặng nhưng lại đặt sinh mạng người lính trước hiểm nguy từng phút.

“Bom nó đánh ban ngày, thì ban đêm mình phải ra làm,” bác nhớ lại. “Có đêm vừa lấp xong cái hố bom, chưa kịp thở thì máy bay quay lại. Anh em lại tản ra rừng, chờ yên tiếng động mới quay về.”

Công việc của họ không chỉ là cuốc đất, đắp đường. Đó là gỡ những quả bom nổ chậm còn sót lại, dò từng mét đất bằng tay, bằng que tre, bằng kinh nghiệm sống còn. Có những buổi sáng, tổ công binh đi đủ người, đến chiều chỉ còn lại vài ba.

Bác Hà kể về một kỷ niệm mà đến giờ vẫn còn nguyên cảm giác lạnh sống lưng. Đó là một đêm mưa lớn cuối năm 1974, tuyến đường chiến lược bị bom đánh sập, đoàn xe phía sau ùn lại. Đơn vị nhận lệnh phải thông đường trước rạng sáng bằng mọi giá.

“Tôi với một anh nữa được giao gỡ quả bom nổ chậm,” bác kể, mắt nhìn thẳng. “Mưa to lắm, đất nhão, tay run mà vẫn phải làm. Lúc tháo kíp, tôi chỉ nghĩ một điều: nếu mình không làm, cả đoàn xe phía sau sẽ bị lộ.”

Quả bom được xử lý an toàn. Con đường được thông trước khi trời sáng. Đoàn xe lại tiếp tục lăn bánh vào chiến trường. Không ai nói lời cảm ơn, cũng chẳng có huân chương ngay lúc ấy. Nhưng với những người lính công binh như bác Hà, chỉ cần nhìn thấy bánh xe lăn qua đoạn đường vừa sửa, là đủ.

Trong mười năm quân ngũ, từ 1972 đến 1982, bác Nguyễn Văn Hà cùng Đơn vị Công binh 543 đã tham gia bảo đảm hàng trăm kilômét đường, hàng chục cầu tạm, góp phần giữ vững mạch máu giao thông cho chiến trường miền Nam. Sau ngày đất nước thống nhất, đơn vị tiếp tục làm nhiệm vụ rà phá bom mìn, khắc phục hậu quả chiến tranh.

Năm 1982, bác xuất ngũ, trở về quê hương. Trên ngực áo người lính năm ấy là Huân chương Chiến sĩ Giải phóng hạng Ba và nhiều giấy khen của đơn vị – phần thưởng xứng đáng cho một người lính lặng thầm.

“Giờ nghĩ lại,” bác Hà nói nhỏ, “mình may mắn còn sống để về. Nhiều đồng đội của tôi nằm lại rừng sâu, không kịp thấy ngày hòa bình.”

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với bác Nguyễn Văn Hà, những năm tháng “thời hoa lửa” ấy vẫn luôn hiện hữu – trong từng giấc ngủ, trong mỗi khi nghe tiếng mưa rơi, và trong niềm tự hào lặng lẽ của một người lính công binh đã sống trọn tuổi trẻ mình cho con đường của Tổ quốc.