Người Giữ Hạt Giống Trên Đỉnh Núi

Mùa mưa năm 1971, giữa dãy Trường Sơn hùng vĩ có một bản nhỏ của đồng bào dân tộc sống nép mình bên sườn núi. Chiến tranh khiến những cánh nương nhiều lần bị bỏ hoang. Bom đạn làm đất đá sạt lở, những con suối đổi dòng, cuộc sống của người dân ngày càng khó khăn.

Bộ đội thường xuyên hành quân qua bản để tiếp tế cho chiến trường phía Nam. Mỗi lần đi qua, bà con đều cố gắng chia nhau từng nắm gạo, từng quả bầu hay bó rau rừng, dù chính họ cũng không đủ ăn.

Trong bản có một chàng trai tên Lý Văn Hòa, mới hai mươi bốn tuổi. Hòa không trực tiếp cầm súng chiến đấu. Anh được giao phụ trách kho hạt giống của cả bản.

Nghe thì tưởng là công việc bình thường, nhưng với người dân nơi đây, đó là nhiệm vụ vô cùng quan trọng.

Nếu mất lương thực, bộ đội còn có thể tiếp tế.

Nhưng nếu mất giống lúa, giống ngô và giống đậu, cả bản sẽ không còn gì để gieo trồng khi mùa mưa kết thúc.

Chiếc kho của Hòa chỉ là một căn nhà sàn nhỏ dựng sát vách núi. Bên trong có hàng chục chiếc chum đất được bịt kín bằng lá chuối khô. Mỗi chum chứa một loại hạt giống khác nhau, được gìn giữ cẩn thận từ đời này sang đời khác.

Mỗi buổi sáng, Hòa đều mở từng chum kiểm tra độ ẩm, rồi lại đóng kín thật cẩn thận.

Người già trong bản thường nói:

"Giữ được hạt giống là giữ được sự sống."

Hòa luôn ghi nhớ câu nói ấy.

Một ngày đầu tháng tám, một đơn vị bộ đội ghé qua bản nghỉ chân.

Trong bữa cơm tối, một nữ cán bộ kể cho bà con nghe về tấm gương của chị Mạc Thị Bưởi, người phụ nữ kiên cường đã nhiều năm bám trụ giữa vùng địch để bảo vệ cơ sở cách mạng.

Câu chuyện khiến Hòa suy nghĩ rất nhiều.

Anh nhận ra rằng, mỗi người đều đang bảo vệ một điều quý giá theo cách riêng của mình.

Có người giữ bí mật.

Có người giữ tuyến đường.

Còn anh, anh đang giữ những mùa vụ của tương lai.

Vài ngày sau, máy bay bất ngờ ném bom xuống khu vực gần bản.

Tiếng nổ làm rung chuyển cả sườn núi.

Đất đá từ trên cao bắt đầu đổ xuống.

Người dân hô nhau chạy vào nơi trú ẩn.

Đúng lúc ấy, Hòa nhìn thấy căn nhà chứa hạt giống nằm ngay dưới một mỏm đá lớn đang có dấu hiệu nứt.

Nếu khối đá rơi xuống, toàn bộ kho sẽ bị chôn vùi.

Không kịp suy nghĩ lâu, Hòa lao ngược về phía căn nhà.

Anh mở cửa, ôm từng chum hạt giống chuyển sang hang đá phía sau.

Mỗi chiếc chum nặng gần ba mươi kilôgam.

Con đường chỉ dài vài chục mét nhưng phải đi qua khoảng đất trống.

Bom vẫn nổ liên tiếp.

Mảnh đất dưới chân rung lên từng hồi.

Một cụ già trong bản hét lớn:

"Hòa! Quay lại đi!"

Anh chỉ đáp:

"Còn ba chum nữa!"

Hết chuyến này đến chuyến khác, Hòa cắn răng mang từng chum vào nơi an toàn.

Đến khi chiếc chum cuối cùng vừa được đặt xuống, một tiếng động lớn vang lên phía sau.

Khối đá khổng lồ đổ sập.

Căn nhà sàn bị nghiền nát chỉ trong vài giây.

Mọi người lặng người nhìn cảnh tượng trước mắt.

Nếu Hòa chậm thêm một chút, anh đã không thể trở ra.

Sau trận bom, cả bản cùng nhau kiểm tra lại số hạt giống.

Không một chum nào bị hư hỏng.

Già làng xúc động nắm lấy vai Hòa.

"Con không chỉ cứu hạt giống. Con đã cứu những mùa lúa của cả bản."

Hòa chỉ cười.

Anh nhìn những chiếc chum đất xếp ngay ngắn trong hang đá rồi thở phào nhẹ nhõm.

Vài tháng sau, mưa dứt.

Bà con mang hạt giống ra gieo trên những mảnh nương mới.

Mầm lúa xanh dần phủ kín triền núi.

Những đoàn bộ đội đi qua đều ngạc nhiên khi thấy giữa vùng bom đạn vẫn hiện lên những cánh đồng nhỏ đầy sức sống.

Một chiến sĩ trẻ hỏi Hòa:

"Sao anh tin chắc sẽ còn ngày gieo hạt?"

Hòa cúi xuống nâng một nắm đất.

"Vì nếu mình không tin vào ngày mai thì đã chẳng ai giữ hạt giống đến hôm nay."

Ngày đất nước thống nhất, bản làng tổ chức một lễ hội nhỏ sau nhiều năm gián đoạn.

Trên mảnh nương đầu tiên được mùa, già làng trồng một cây sa mộc để ghi nhớ những người đã góp sức giữ gìn bản làng trong chiến tranh.

Ông mời Hòa tự tay vun gốc.

Hòa từ chối đứng ở hàng đầu.

Anh lặng lẽ lùi về phía sau, nhìn lũ trẻ nô đùa giữa những thửa ruộng xanh mướt.

Nhiều năm sau, khi tuổi đã cao, Hòa vẫn đều đặn dạy lớp trẻ cách chọn giống, cách phơi hạt và cách cất giữ trong chum đất.

Ông luôn kết thúc mỗi buổi học bằng một câu nói giản dị:

"Hạt giống nhỏ lắm, nhưng bên trong nó là hy vọng của rất nhiều người."

Đám trẻ ngày ấy lớn lên, tiếp tục gieo trồng trên những mảnh nương đã hồi sinh sau chiến tranh.

Không phải ai cũng biết đến cái tên Lý Văn Hòa.

Nhưng mỗi mùa lúa chín vàng trên đỉnh núi, người dân trong bản lại nhớ về người thanh niên năm xưa đã bất chấp hiểm nguy để giữ lại những hạt giống đầu tiên, gìn giữ niềm tin rằng sau khói lửa, đất nước nhất định sẽ nở hoa và kết trái.