“Người giữ kho thuốc dưới mái lá dừa”
Giữa vùng sông nước Kiên Giang thời chiến, một kho thuốc nhỏ được dựng tạm dưới mái lá dừa nước đã trở thành “trạm sống” cho nhiều đơn vị. Người giữ kho phải đối mặt với nguy cơ bị phát hiện và những trận càn quét bất ngờ, nhưng vẫn bảo toàn được nguồn thuốc quý hiếm suốt nhiều năm.
Những năm đầu thập niên 1970, vùng Rạch Giá chìm trong tình trạng kiểm soát gắt gao. Các tuyến đường bộ bị phong tỏa, việc vận chuyển thuốc men chủ yếu dựa vào đường sông và các kênh rạch chằng chịt.
Ông Huỳnh Văn Tâm khi ấy phụ trách hậu cần cho một đơn vị đóng rải rác trong khu vực U Minh Thượng. Nhiệm vụ của ông là tiếp nhận và phân phối thuốc men cho các trạm y tế dã chiến.
Kho thuốc ban đầu chỉ là một chòi lá nhỏ dựng giữa rừng tràm, được che phủ bằng lá dừa nước để tránh máy bay phát hiện. Bên trong luôn ẩm ướt, thiếu ánh sáng, nhưng đó là nơi duy nhất giữ được các loại thuốc kháng sinh và bông băng trong điều kiện chiến tranh.
Một lần, sau đợt chuyển hàng từ kênh Cái Lớn về, kho thuốc gần như trống rỗng vì nhu cầu tăng đột biến. Nhiều thương binh bị sốt rét và nhiễm trùng nặng đang chờ thuốc.
Ông Tâm quyết định cùng hai giao liên vượt kênh vào ban đêm để nhận hàng tiếp tế. Thuyền chèo trong bóng tối, chỉ dựa vào ánh sao và kinh nghiệm sông nước.
Giữa đường, họ gặp một toán tuần tra. Cả nhóm phải tắt đèn, cho thuyền trôi theo dòng nước lặng hàng chục phút, không dám thở mạnh.
Khi trở về kho, trời đã gần sáng. Nhưng ngay sau đó, máy bay trinh sát bay thấp quần thảo khu vực rừng tràm.
Mọi người phải nhanh chóng giấu toàn bộ thuốc xuống hầm đất đào ngay dưới sàn chòi. Có lúc chỉ cần thêm vài phút chậm trễ là toàn bộ kho có thể bị phát hiện.
Bà Nguyễn Thị Kim Oanh kể rằng mẹ mình từng nói:
“Thuốc lúc đó quý hơn cả gạo, mất thuốc là coi như mất luôn người.”
Trong suốt nhiều năm, kho thuốc dưới mái lá dừa nước ấy không bị phát hiện, dù nhiều lần sát nguy cơ bị đánh phá.
Có những đêm, thương binh được đưa đến trong tình trạng nguy kịch. Ông Tâm và các y tá phải thức trắng để phân loại và cấp cứu ngay tại chỗ, dưới ánh đèn dầu yếu ớt.
Sau chiến tranh, kho thuốc cũ không còn tồn tại, chỉ còn lại nền đất thấp giữa rừng tràm.
Trong một lần trở lại, ông Tâm đứng rất lâu rồi nói:
“Ngày đó chúng tôi giữ thuốc như giữ sự sống. Mỗi lọ thuốc đi qua tay đều là một cơ hội để ai đó được sống tiếp.”
