Người giữ liên lạc giữa lòng Sài Gòn

Trong những năm chiến tranh, ngay giữa Sài Gòn – nơi quân đội và chính quyền Việt Nam Cộng hòa kiểm soát chặt chẽ – vẫn tồn tại một mạng lưới cơ sở cách mạng hoạt động bí mật.

Một trong những người tham gia mạng lưới ấy là Trần Văn Lai, một người dân Sài Gòn có vẻ ngoài hoàn toàn bình thường. Ông không mặc quân phục, không sống trong căn cứ mà hoạt động ngay giữa thành phố.

Trần Văn Lai có bí danh Mai Hồng Quế. Ông làm nghề sửa chữa và trang trí nội thất, nhờ đó có điều kiện đi lại trong thành phố mà ít bị chú ý.

Nhưng phía sau cuộc sống của một người thợ là cả một hoạt động bí mật.

Ông từng được giao nhiệm vụ xây dựng và quản lý những căn hầm bí mật trong nhà dân. Những căn hầm ấy được dùng để cất giấu vũ khí, tài liệu và phục vụ lực lượng biệt động.

Một trong những căn hầm nổi tiếng nhất nằm tại số 287/70 Nguyễn Đình Chiểu, Sài Gòn. Vũ khí được đưa vào căn nhà rồi bí mật chuyển xuống hầm. Trong thời gian dài, hàng xóm và chính quyền không biết rằng bên dưới một căn nhà giữa thành phố lại có một kho vũ khí phục vụ hoạt động biệt động.

Đến Tết Mậu Thân 1968, số vũ khí được cất giấu trong những cơ sở như vậy được sử dụng cho các trận đánh ở Sài Gòn.

Sau chiến tranh, căn nhà và căn hầm của Trần Văn Lai được bảo tồn. Ngày nay, nơi đây trở thành một di tích giúp người ta hiểu thêm về hoạt động của biệt động Sài Gòn.

Điều đặc biệt trong câu chuyện của Trần Văn Lai là ông không phải một người lính sống giữa rừng. Ông sống ngay giữa thành phố, đi làm, gặp gỡ mọi người và duy trì một cuộc sống tưởng như rất bình thường.

Nhưng mỗi ngày, ông đều phải đối mặt với một nguy cơ: chỉ cần bị phát hiện, tất cả những gì ông xây dựng có thể bị phá vỡ và nhiều đồng đội có thể gặp nguy hiểm.

Sài Gòn thời chiến vì thế không chỉ có những trận đánh diễn ra trên đường phố. Có những cuộc chiến diễn ra âm thầm dưới nền một căn nhà, sau một bức tường, trong một chiếc tủ hoặc giữa những người hàng xóm tưởng như chẳng liên quan gì đến chiến tranh.