NGƯỜI GIỮ LỬA BẢN GIỮA

(Tiếp câu chuyện “Đêm gió đỏ ở Mường Hum”)

Sáng hôm sau, sương tan chậm. Mường Hum hiện ra như vừa đi qua một cơn ác mộng. Khói còn vương trên mái nhà sàn cháy sém, tro đen dính vào chân người. Nhưng điều lạ lắm: không ai khóc.

Người già bảo:
“Khóc là lúc mất rồi. Còn đây, bản vẫn đứng”.

Già làng Tẩn Chúng Sà chống gậy đi khắp bản. Ông không hỏi nhiều, chỉ nhìn từng mái nhà, từng khuôn mặt. Đến giữa bản, ông dừng lại, chậm rãi nói:

“Thổ phỉ chưa bỏ đâu. Chúng thăm dò rồi. Nếu thấy bản yếu, chúng sẽ quay lại”.

Nghe đến đó, trai bản siết chặt dao quắm trong tay.

Chiều hôm ấy, lần đầu tiên Mường Hum lập đội canh bản. Không gọi là dân binh, chỉ gọi đơn giản là “người thức núi”. Mỗi tốp ba người, thay nhau gác ở các lối vào bản: bìa rừng Pạc Tà, con dốc từ Trung Lèng Hồ, khe đá hướng Nậm Pung.

Cha tôi được giao giữ bếp lửa hiệu trên mỏm đá cao. Lửa ấy ban ngày nhìn như bếp nấu, nhưng ban đêm chỉ cần đổi vị trí, là thành ám hiệu. Một đốm là an toàn. Hai đốm là có động. Ba đốm là nguy cấp.

Đêm thứ ba sau cuộc tập kích, gió lại nổi. Trăng mờ như bị che bởi khói núi. Đang lúc mọi người nín thở, thì tiếng tù và từ phía Sàng Ma Sáo vọng về — dài, trầm, gấp.

Cha tôi nhìn ra xa, mắt sáng lên:
“Chúng quay lại rồi”.

Lần này, thổ phỉ không đánh ồ ạt. Chúng chia nhỏ, định luồn sâu. Nhưng người Mường Hum đã khác. Núi rừng đêm đó không còn im lặng — nó đứng về phía người.

Từ các sườn núi, tiếng đá lăn vang lên, không trúng ai nhưng đủ làm chúng hoảng. Tù và từ các hướng cùng nổi, khiến thổ phỉ không biết đâu là thật, đâu là mồi nhử. Trên cao, bếp lửa hiệu bùng lên ba đốm đỏ, sáng rực trong đêm.

Đó là lúc già làng ra lệnh:
“Không đuổi xa. Giữ bản. Giữ người”.

Chỉ một câu ấy thôi, mà giữ được cả Mường Hum.

Thổ phỉ rút trong hỗn loạn. Có tên trượt chân ngã xuống khe đá, tiếng kêu vang rồi tắt. Những tên còn lại tháo chạy, bỏ lại cả đuốc, cả bao cướp chưa kịp mở.

Từ sau đêm ấy, thổ phỉ không dám bén mảng đến Mường Hum nữa. Chúng bảo nhau rằng:
“Bản đó không đông người, nhưng núi biết đánh”.

Nhiều năm sau, khi mọi thứ đã yên bình, cha tôi vẫn giữ cái bếp lửa cũ. Ông bảo:

“Lửa không chỉ để nấu cơm. Có lúc, lửa giữ cả bản”.

Giờ đây, khi kể lại chuyện xưa, người già trong Mường Hum vẫn nói với con cháu:

“Các con nhớ nhé. Mường Hum là Bản giữa. Đứng giữa thì phải vững. Ngày xưa đứng giữa lửa đỏ mà không ngã, thì ngày nay cũng không được để lòng mình nghiêng”.