Người Giữ Lửa Bên Bến Phà Quán Hàu (1)

Có những ký ức dù đã phủ màu thời gian vẫn luôn cháy sáng như những đốm lửa không bao giờ tắt. Đó là ký ức về một thời đất nước chìm trong khói bom, khi tuổi trẻ của cả một thế hệ được gửi lại nơi chiến trường, trên những cung đường vận tải và những trận địa phòng không ngày đêm đỏ lửa. Với tôi, hành trình gặp gỡ và lắng nghe bà Nguyễn Thị Bông đã mở ra cánh cửa đưa mình trở về với những năm tháng lịch sử ấy – một thời kỳ gian khổ nhưng vô cùng đáng tự hào của dân tộc.

Trong dòng chảy hào hùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, người ta thường nhắc đến những chiến sĩ nơi tuyến đầu. Nhưng phía sau những chiến công ấy còn có biết bao con người bình dị âm thầm cống hiến. Họ vừa là người lao động sản xuất, vừa là những chiến sĩ sẵn sàng chiến đấu khi Tổ quốc cần. Bà Nguyễn Thị Bông là một trong những con người như thế.

Khi đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh, bà tham gia lực lượng dân quân tự vệ của địa phương. Tuổi trẻ của bà không gắn liền với những dự định riêng tư hay những tháng ngày bình yên như bao người khác. Thay vào đó là những ca trực kéo dài, những lần canh gác giữa đêm khuya, những ngày đối mặt với bom đạn và hiểm nguy ngay trên chính quê hương mình. Chiến tranh đã đi qua nhưng những ký ức về một thời tuổi trẻ sống hết mình vì độc lập, tự do của dân tộc vẫn còn nguyên vẹn trong tâm trí bà.

Năm 1972, cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn đặc biệt khốc liệt. Trước những thất bại liên tiếp trên chiến trường miền Nam, đế quốc Mỹ tiếp tục thực hiện chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” và đẩy mạnh đánh phá miền Bắc nhằm ngăn chặn nguồn chi viện cho tiền tuyến. Trong bối cảnh đó, Quảng Bình trở thành một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt nhất.

Nằm trên tuyến giao thông chiến lược Bắc – Nam, bến phà Quán Hàu khi ấy được xem là một “tọa độ lửa”, nơi hứng chịu hàng ngàn trận oanh tạc của máy bay và pháo hạm Mỹ. Kẻ thù hiểu rằng nếu cắt đứt được tuyến giao thông này thì sẽ làm gián đoạn nguồn lực từ hậu phương lớn miền Bắc chi viện cho miền Nam. Chính vì vậy, Quán Hàu luôn là mục tiêu bị đánh phá với mật độ dày đặc.

Để giữ cho những chuyến xe được thông suốt, để dòng người và hàng hóa vẫn tiếp tục vượt qua bến phà, biết bao cán bộ, chiến sĩ và dân quân đã ngã xuống trên mảnh đất này. Trong số đó có những người đồng đội mà bà Nguyễn Thị Bông từng gắn bó, chiến đấu và chứng kiến sự hy sinh đầy đau xót.

Trong cuộc trò chuyện với chúng tôi, bà nhẹ nhàng mở cuốn sổ tay cũ của đơn vị phòng không xã Lương Ninh. Những trang giấy đã ngả màu vàng theo năm tháng nhưng từng dòng chữ vẫn còn lưu giữ nguyên vẹn một trận chiến không thể nào quên.

Bà kể lại rằng ngày 20 tháng 10 năm 1972, đơn vị pháo phòng không 12,7 ly nhận lệnh cơ động từ khu vực Xóm Cát về Quán Hàu để bố trí trận địa chiến đấu. Các chiến sĩ nhanh chóng triển khai đội hình tại điểm cao gần lô cốt cũ với tinh thần luôn trong tư thế sẵn sàng chiến đấu.

Khoảng 10 giờ trưa hôm đó, máy bay Mỹ từ phía Nam bất ngờ lao đến bổ nhào vào trận địa. Ngay lập tức, cả hai khẩu đội đồng loạt nổ súng. Trong làn đạn phòng không dày đặc, một chiếc máy bay Mỹ bị trúng đạn, bốc cháy dữ dội rồi lao ra phía biển.

Nhưng niềm vui chiến thắng chưa kịp trọn vẹn thì hàng loạt quả bom của địch đã trút xuống trận địa. Đồng chí Trần Thị Gái đang ghì chắc tay súng, đồng chí Võ Sỹ Đèo vừa thực hiện loạt bắn thứ hai thì bom phát nổ. Cả hai bị thương rất nặng. Ở khẩu đội khác, các đồng chí Thí và Ở cũng bị thương trong trận bom dữ dội ấy.

Giữa tiếng bom nổ rung chuyển mặt đất và tiếng máy bay vẫn gầm rú trên bầu trời, đồng chí Duy cùng những người còn lại nhanh chóng đưa các thương binh vào lô cốt để sơ cứu. Cùng lúc đó, lực lượng dân quân từ Văn La bất chấp hiểm nguy, băng qua làn bom đạn để tiếp cận trận địa, hỗ trợ đưa những người bị thương về tuyến sau.

Dẫu đã được cứu chữa khẩn cấp, nhưng do vết thương quá nặng, hai đồng chí Võ Sỹ Đèo và Trần Thị Gái đã anh dũng hy sinh trên đường đến trạm xá.