NGƯỜI GIỮ LỬA CHO ĐỒNG ĐỘI: HÀNH TRÌNH NỬA THẾ KỶ CỦA NGƯỜI LÍNH SƯ ĐOÀN 308

Lời thề dưới chân cầu Câu Nhi

Mùa hè đỏ lửa năm 1972, mảnh đất Quảng Trị như một lò vôi thế kỷ. Trong chiến dịch giữ vững vùng giải phóng, ngày 26/5/1972 đã trở thành một ngày không thể nào quên đối với các chiến sĩ Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308. Tại khu vực cầu Câu Nhi (huyện Hải Lăng), một trận đánh vô cùng khốc liệt đã diễn ra.

93 chiến sĩ anh dũng ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ. Sau trận đánh, do sự tàn khốc của chiến tranh và sự rút lui chớp nhoáng, thi thể các anh bị kẻ thù dùng máy ủi lấp vội ven sông. Chiến trường dịch chuyển, những cuốn sổ tay ghi chép binh sĩ bị thất lạc, khiến danh tính của hàng chục người lính nằm lại Câu Nhi trở thành một khoảng trắng đau xót trong hồ sơ lưu trữ suốt nhiều thập kỷ.

Là một người lính may mắn sống sót qua bom đạn, người chiến sĩ trẻ Trần Ngọc Hiền năm ấy đã tự hứa với lòng mình: "Còn sống ngày nào, còn phải đi tìm các anh".

Nửa thế kỷ lật tàng thư, tìm nhân chứng

Năm 1976, ông Trần Ngọc Hiền chính thức tham gia Ban liên lạc Đoàn công tác chính sách, quy tập hài cốt liệt sĩ của Sư đoàn 308. Kể từ đó, cuộc sống của ông gắn liền với những chuyến đi không mệt mỏi.

Hành trình tìm kiếm không chỉ có rừng sâu, núi thẳm mà còn là cuộc chiến với thời gian trên những trang giấy đã ố vàng. Ông Hiền dành hàng năm trời lui tới các trung tâm lưu trữ, lật giở từng trang tàng thư quân đội, đối chiếu từng dòng nhật ký chiến trường. Khi hồ sơ giấy tờ quá ít ỏi, ông lại lặn lội khắp các tỉnh thành để tìm gặp những cựu chiến binh, những nhân chứng sống còn sót lại sau trận đánh Câu Nhi nhằm chắp vá ký ức.

Suốt hơn 50 năm, căn nhà của ông trở thành một "trạm thông tin" thu nhỏ, chứa đầy các bản đồ quân sự, danh sách liệt sĩ tự tay ông tổng hợp và những ghi chép tỉ mỉ về từng vị trí nghi vấn.

Chiếc bi đông khắc chữ và sự hồi sinh của những cái tên

Sự kiên trì của cựu chiến binh Trần Ngọc Hiền cuối cùng cũng mang lại quả ngọt. Từ những tài liệu ông cung cấp, đặc biệt là các cuốn sổ tay quân nhân quý giá (như cuốn sổ năm 1971 của chính trị viên Lê Thanh Hải), Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị và các đội quy tập đã có được chiếc "chìa khóa" cốt lõi.

Trong một đợt quy tập tại Câu Nhi, đội tìm kiếm phát hiện một chiếc bi đông khắc tên chìm dưới lòng đất sâu. Đối chiếu ngay với danh sách dữ liệu mà ông Hiền bền bỉ xây dựng, danh tính của liệt sĩ Trần Minh Tuyến và nhiều đồng đội khác đã được xác định chính xác sau hơn nửa thế kỷ nằm lại trong lòng đất lạnh dưới danh nghĩa "chưa biết tên".

Nhờ những nỗ lực không ngừng nghỉ đó, đền thờ liệt sĩ Câu Nhi đã được dựng lên trang nghiêm. Những cái tên vốn bị bụi mờ thời gian che phủ nay được khắc vàng lên bia đá, hương khói ấm áp mỗi ngày.

Người giữ lửa cho thế hệ mai sau

Giờ đây, dù mái tóc đã bạc phơ và sức khỏe đã giảm sút, cựu chiến binh Trần Ngọc Hiền vẫn chưa tự cho phép mình nghỉ ngơi. Ông vẫn đau đáu với những hồ sơ chưa có lời giải, những liệt sĩ chưa tìm thấy gia đình.

Đối với ông, việc đưa đồng đội trở về không chỉ là trách nhiệm của người ở lại, mà còn là cách ông giữ ngọn lửa tri ân luôn cháy mãi trong lòng thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.