NGƯỜI GIỮ LỬA CHỮ QUỐC NGỮ
NGƯỜI GIỮ LỬA CHỮ QUỐC NGỮ
Giữa buổi giao thời của chế độ phong kiến và thuộc địa của thực dân đầy bão táp cuối thế kỷ XIX, khi dân tộc ta còn chìm trong bóng tối ngu dốt do chính sách cai trị hà khắc, cụ Lê Cơ đã bước ra như một người mở đường táo bạo. Trong khi nhiều người vẫn còn e dè trước chữ quốc ngữ, thứ chữ miễn cưỡng được thừa nhận, thậm chí bị xem thường. Cụ lại nhìn thấy trong nó một hướng đi sống còn để dân ta học, hiểu, rồi đứng lên tự cứu mình.
Không phải quan lại, cũng không được hậu thuẫn, cụ Lê Cơ chỉ có một niềm tin duy nhất: “khi người dân biết chữ, họ sẽ biết bảo vệ nước.” Từ niềm tin ấy, cụ lặng lẽ dựng nên ngôi trường dạy chữ quốc ngữ đầu tiên, biến nó thành ngọn đuốc nhỏ nhưng sáng bền giữa thời cuộc tối tăm. Học trò của cụ không chỉ học chữ, mà còn học cách làm người Việt Nam biết tự trọng, biết yêu nước bằng tri thức.
Những trang tư liệu xưa ghi lại hình ảnh cụ Lê Cơ miệt mài dạy từng con chữ, dạy người dân cách viết tên mình bằng tiếng mẹ đẻ. Phấn trắng của cụ không chỉ viết chữ mà viết luôn cả một tương lai mới cho thế hệ sau. Bảng đen trước mặt cụ chính là mặt đất của tổ quốc, nơi từng nét chữ gieo xuống đều mang theo khát vọng khai dân trí.
Nhiều chiến sĩ cách mạng đời sau lớn lên từ những lớp học như thế. Họ đọc được truyền đơn, hiểu được chủ trương, tiếp nhận được lý tưởng… và cuối cùng trở thành những người đứng lên bảo vệ non sông. Công lao thầm lặng của cụ Lê Cơ vì thế không vang dội bằng tiếng súng, nhưng nó âm ỉ góp phần tạo nên sức mạnh tinh thần của cả dân tộc trong “thời hoa lửa”.
Cụ đã chiến đấu theo cách của một người thầy: dùng chữ để chống lại sự nô dịch, dùng tri thức để phá xiềng xích ngu dốt, loại xiềng xích không kém phần nguy hiểm so với gông cùm thực dân.
Hôm nay, chúng ta những học sinh thế hệ mới, không phải đứng trước áp bức bóc lột và bom đạn của kẻ thù. Nhưng chúng ta lại đối diện với một cuộc chiến khác: cuộc chiến để giữ bản sắc, để tiếp nối trí tuệ, để không bị nhấn chìm trong sự thờ ơ và lãng quên quá khứ.
Câu chuyện của cụ Lê Cơ nhắc chúng ta rằng mỗi hành động tử tế, mỗi sự lựa chọn đúng đắn đều có thể tạo ra thay đổi lớn lao. Chữ quốc ngữ mà ta dùng mỗi ngày đã từng được trả giá bằng cả đời người. Tri thức mà ta đang tiếp nhận hôm nay là phần tiếp nối của những ngọn lửa được thắp từ thời cha ông.
Thế hệ trẻ không nhất thiết phải làm điều gì lớn lao như lập trường hay mở lớp giữa thời loạn, nhưng chúng ta có trách nhiệm học, hiểu, và sống xứng đáng với những người đã thắp lửa trước mình. Khi ta học tốt một bài văn, viết đúng một dòng chữ, hay tìm hiểu thêm một trang sử… đó cũng là cách ta giữ gìn ngọn lửa mà cụ Lê Cơ đã truyền lại.
