Người Giữ Lửa Giữa Thời Bình

Từ ngày quê hương im tiếng súng, chiến hào dần lấp lại, người ta tưởng rằng chiến tranh đã ngủ yên. Nhưng với những người từng đi qua lằn ranh sống–chết, ký ức và tình nghĩa đồng đội vẫn là ngọn lửa âm ỉ cháy, vừa làm ấm lòng họ, vừa nhắc nhớ lớp trẻ về giá trị của hòa bình.

Trong số những người gìn giữ ngọn lửa ấy, nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Mai Thị Rân – nay đã ở tuổi ngoài 70 – là một nhân chứng đặc biệt. Ở bà có sự đối lập thật lạ lùng: ánh mắt sắc sảo, kiên định của người từng trải qua bom đạn, nhưng giọng nói vẫn hiền hòa, nhẹ như gió vùng biển Ngũ Hành Sơn thuở bà còn là thiếu nữ.

Bà từng thoát chết trong vô số trận đánh, từng vượt qua bảy chốt gác địch với những bao nghêu, bao ốc chứa mìn được ngụy trang khéo léo. Thế nhưng khi đứng trước học sinh để kể chuyện xưa, bà lại hồi hộp đến nghẹn lời. Bà bảo:
“Chuyện của chúng tôi đã lùi xa gần nửa thế kỷ. Mấy cháu thì chỉ nghe kể lại… Tôi chỉ sợ mình nói không đủ rõ, để các cháu không hiểu được cái giá của hòa bình”.

Những năm gần đây, bà liên tục được mời đến trường học, các đơn vị quân đội, các tổ chức thanh niên để chia sẻ về một thời bom đạn. Từng làm giao liên, rồi trở thành chiến sĩ biệt động hoạt động ngay trong lòng địch, bà thuộc từng triền cát, từng nhánh sông, từng con đường mà đồng đội bà đã nằm lại. Thế nhưng, trong những buổi trò chuyện, bà ít nói về chiến công của chính mình. Bà dành phần lớn thời gian kể về những đồng đội đã ngã xuống – những người không có cơ hội trở về sau ngày giải phóng.

Bà Mai Thị Rân sinh năm 1951, lớn lên giữa vùng cát Hòa Hải – nơi từng là điểm nóng ác liệt trong chiến tranh. Mới 14 tuổi, bà đã tham gia Đội trinh sát vũ trang mật của xã. Nhờ sự táo bạo và quyết đoán, bà nhanh chóng đảm nhiệm vai trò đội trưởng đội trinh sát, rồi phó ban an ninh xã, sau đó tiếp tục làm cán bộ an ninh của huyện Hòa Vang (cũ).

Trong hơn mười năm bám trụ, bà trực tiếp tham gia trên 20 trận đánh, tiêu diệt nhiều tên ác ôn và quân Mỹ - ngụy, phá hủy nhiều xe quân sự, đồn bốt, và hỗ trợ phong trào đấu tranh của nhân dân. Có những lần, bà phải giấu mìn trong bao nghêu, bao ốc, len lỏi qua bảy trạm gác để mang đến bờ sông Hàn, chờ thời cơ đánh địch.

Một trong những trận đánh khiến bà không bao giờ quên diễn ra vào 11 giờ trưa ngày 20/8/1969. Sau bốn ngày theo dõi, bà thấy bọn cảnh sát địch tập trung khá đông trong đồn. Lập tức, bà đặt quả mìn vào chiếc giỏ nhỏ, phủ cau trầu lên trên và đến ngồi ở quán nước gần đó quan sát. Khi phát hiện có bảy cảnh sát đang đứng túm tụm trong đồn, bà bình tĩnh lắp kíp nổ, chỉnh giỏ theo hướng địch rồi lặng lẽ rời đi.

Chỉ ít phút sau, tiếng nổ vang lên: bốn tên cảnh sát chết tại chỗ, hai tên khác trọng thương. Tổ an ninh do bà phụ trách nhờ vậy rút lui an toàn. Sau vụ này, quân Mỹ - ngụy hoang mang cực độ, phải thu hẹp hoạt động, tạo điều kiện cho dân đi lại, mua bán, cũng như giúp các lực lượng cách mạng hoạt động thuận lợi hơn.

Khi gặp gỡ thanh thiếu niên sau này, bà không chỉ kể về thắng lợi. Bà muốn họ hiểu cả những mất mát – để biết rằng chiến tranh không chỉ có những trang hào hùng, mà còn đầy tang thương. Bà hay nói:

“Một mái nhà yên ổn, một buổi sáng không tiếng bom, một con đường đến trường không rào kẽm gai… đó là những điều các cháu đang có, nhưng từng là ước mơ xa xỉ của thế hệ chúng tôi”.

Rồi bà lặng lẽ thêm:
“Ngày trước, tôi băng sông với mìn sau lưng, nhưng trong tim luôn mang niềm tin vào ngày đất nước được sống trong hòa bình. Tôi không mong các cháu làm cách mạng như chúng tôi. Chỉ mong các cháu sống tử tế, có trách nhiệm với bản thân và với đất nước. Thế là đủ”.