Người giữ lửa nơi công trường – ký ức của nữ thanh niên xung phong Hà Thị Tích

Trong những năm tháng từ 1965 đến 1969, khi đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh, lực lượng thanh niên xung phong không chỉ làm đường, lấp hố bom mà còn phải tự lo mọi sinh hoạt giữa điều kiện vô cùng thiếu thốn. Cựu thanh niên xung phong Hà Thị Tích, sinh năm 1948, vẫn nhớ rõ những tháng ngày gian khó ấy — những ngày mà bên cạnh công việc nặng nhọc trên công trường, bà còn là một trong những người giữ nhịp sống cho cả đơn vị.

Những ngày đầu đến công trường làm đường và lấp hố bom, nơi ở của đơn vị chưa có gì ngoài bãi đất trống và những bụi cây rậm rạp. Công việc đầu tiên của bà Tích và đồng đội là dựng lán trại để có nơi trú ngụ. Họ cùng nhau vào rừng chặt tre, mang từng cây về khu lán. Những bàn tay nhỏ bé nhưng rắn rỏi dựng từng khung nhà bằng tre, rồi lợp mái bằng lá cọ, lá rừng. Mỗi chiếc lán hoàn thành là một niềm vui nhỏ giữa nơi công trường khắc nghiệt, bởi từ đó họ có chỗ che mưa, tránh nắng sau những giờ lao động mệt nhọc.

Khi nơi ở tạm ổn định, bà Tích tiếp tục tham gia chuẩn bị bếp ăn tập thể — công việc tưởng chừng giản đơn nhưng lại vô cùng quan trọng đối với đời sống của cả đơn vị. Mỗi ngày, bà cùng đồng đội đi nhặt củi từ rừng về, gom thành từng bó lớn để đủ dùng cho nhiều ngày. Những buổi sáng sớm, khi sương còn phủ kín lối đi, bếp lửa đã được nhóm lên, khói bay nghi ngút giữa không gian tĩnh lặng. Bà Tích cùng các chị em thay nhau nấu cơm, nấu canh, rồi chia khẩu phần cho từng người. Dù bữa ăn còn đạm bạc, chủ yếu là cơm độn khoai, sắn, nhưng ai cũng cố gắng nấu sao cho đủ no, đủ sức để tiếp tục làm việc.

Một trong những công việc vất vả không kém là lấy nước sinh hoạt. Nguồn nước ở công trường thường xa nơi ở, có khi là giếng đào tạm, có khi là con suối nhỏ cách lán vài trăm mét. Mỗi ngày, bà Tích cùng đồng đội phải dùng quang gánh gánh từng thùng nước nặng trĩu về lán. Nước được trữ trong chum hoặc thùng để dùng cho nấu ăn, tắm giặt và sinh hoạt. Những ngày mưa, đường trơn trượt, việc gánh nước càng trở nên khó khăn, nhưng chưa bao giờ vì thế mà công việc bị gián đoạn.

Trong những năm tháng làm việc tại công trường, điều kiện y tế còn rất thiếu thốn, nên việc chăm sóc người bị ốm trở thành trách nhiệm chung của cả đơn vị. Bà Tích nhớ lại nhiều lần đồng đội bị sốt do làm việc trong mưa gió hoặc do muỗi rừng đốt. Khi ấy, bà cùng những người khác thay nhau đun nước nóng, chuẩn bị thuốc và nấu cháo loãng để bồi dưỡng cho người bệnh. Có những đêm, bà thức trắng bên giường bệnh của đồng đội, chờ cơn sốt hạ xuống rồi mới yên tâm trở về chỗ nghỉ.

Những công việc ấy tuy thầm lặng nhưng lại vô cùng quan trọng, góp phần duy trì cuộc sống của cả đơn vị giữa những ngày chiến tranh ác liệt. Với bà Hà Thị Tích, quãng thời gian từ năm 1965 đến 1969 không chỉ là những ngày làm đường, lấp hố bom mà còn là những tháng ngày gắn bó, sẻ chia cùng đồng đội — nơi mỗi bếp lửa được nhóm lên, mỗi gánh nước được mang về, mỗi bát cháo được nấu cho người ốm đều chứa đựng tình người sâu sắc.

Giờ đây, khi nhắc lại những ký ức ấy, bà vẫn xúc động nhớ về một thời tuổi trẻ đầy gian khó nhưng cũng rất đỗi tự hào. Những công việc giản dị như dựng lán, nhóm bếp, gánh nước hay chăm sóc đồng đội tuy không ồn ào, nhưng chính là những viên gạch thầm lặng góp phần giữ vững nhịp sống nơi công trường — nơi mà tinh thần đoàn kết và ý chí của thanh niên xung phong đã được hun đúc qua từng ngày gian khó.