Người "Giữ Lửa" Trên Bàn Đàm Phán Paris
Xuân Thủy không chỉ là một nhà ngoại giao, ông còn là một nhà thơ, một người nghệ sĩ với tâm hồn nhạy cảm. Chính cái "chất thơ" trong con người ông đã tạo nên một phong cách ngoại giao rất riêng: mềm dẻo, linh hoạt nhưng cực kỳ kiên định về nguyên tắc. Ông từng nói: "Ngoại giao là đấu tranh bằng trí tuệ, nơi mà mỗi câu nói đều có thể thay thế cho hàng vạn viên đạn".
Dựa trên: Lịch sử ngoại giao Việt Nam và những tư liệu về Hội nghị Paris (1968-1973).
Nhà thơ trên chiến trường ngoại giao
Xuân Thủy không chỉ là một nhà ngoại giao, ông còn là một nhà thơ, một người nghệ sĩ với tâm hồn nhạy cảm. Chính cái "chất thơ" trong con người ông đã tạo nên một phong cách ngoại giao rất riêng: mềm dẻo, linh hoạt nhưng cực kỳ kiên định về nguyên tắc. Ông từng nói: "Ngoại giao là đấu tranh bằng trí tuệ, nơi mà mỗi câu nói đều có thể thay thế cho hàng vạn viên đạn".
Cuộc đọ sức cân não tại Paris
Tại Hội nghị Paris, Xuân Thủy đóng vai trò là Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đối thủ của ông là những nhà ngoại giao sừng sỏ nhất của Mỹ và chính quyền Sài Gòn. Trong suốt gần 5 năm ròng rã, với hàng trăm phiên họp công khai và bí mật, ông đã đối mặt với những áp lực kinh khủng.
Địch tìm mọi cách để lấn át, đe dọa và chia rẽ đoàn ta. Nhưng Xuân Thủy luôn giữ được sự điềm tĩnh lạ thường. Có những lúc cuộc đàm phán rơi vào bế tắc, ông lại dùng những câu chuyện ngụ ngôn, những vần thơ đầy triết lý để hóa giải căng thẳng, đồng thời đưa ra những lập luận sắc bén khiến đối phương phải tâm phục khẩu phục. Ông đã biến bàn đàm phán thành một "sàn diễn" để phơi bày tính chính nghĩa của cuộc kháng chiến Việt Nam trước thế giới.
Nụ cười của người chiến thắng
Người ta vẫn thường nhắc về nụ cười của Xuân Thủy trên các mặt báo quốc tế lúc bấy giờ. Dù tình hình chiến trường miền Nam có lúc khó khăn, dù bom đạn Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc, ông vẫn luôn nở một nụ cười đầy tự tin và lạc quan. Nụ cười ấy không chỉ là phong thái cá nhân, mà là niềm tin vào chiến thắng cuối cùng của dân tộc.
Ông không bao giờ tỏ ra hống hách, cũng không bao giờ tỏ ra yếu thế. Ông đại diện cho một nước Việt Nam nhỏ bé nhưng mang trong mình khát vọng hòa bình và độc lập cháy bỏng. Khi Hiệp định Paris được ký kết vào năm 1973, nụ cười ấy đã trở thành một biểu tượng của thắng lợi ngoại giao vang dội.
Di sản về nghệ thuật "Vừa đánh vừa đàm"
Xuân Thủy đã dạy cho thế hệ sau một bài học quý giá về nghệ thuật ngoại giao: Ngoại giao thành công là khi kết hợp được sức mạnh của nhân dân, sự chính nghĩa của mục tiêu và nghệ thuật ứng xử tinh tế. Ông là người hiện thực hóa đường lối "vừa đánh vừa đàm" một cách xuất sắc nhất.
Sau chiến tranh, ông tiếp tục đóng góp vào việc xây dựng đất nước trong thời kỳ hòa bình. Dù ở vị trí nào, ông vẫn luôn giữ lối sống giản dị, gần gũi với quần chúng, và tâm hồn ông vẫn luôn bay bổng cùng những vần thơ.
Câu chuyện về Xuân Thủy khép lại hành trình về những "con người làm nên lịch sử" mà tôi đã kể cho bạn trong suốt thời gian qua. Từ những chiến sĩ đặc công, phi công, nông học, thầy thuốc đến nhà ngoại giao, họ đều là những mảnh ghép làm nên một Việt Nam kiên cường và nhân văn.
