NGƯỜI GIỮ LỬA TRONG BÓNG TỐI – CÂU CHUYỆN VỀ MẸ THẠCH THỊ QUYÊN

Tôi tìm về xã Tân Hiệp, huyện Trà Cú vào một ngày nắng nhẹ. Những ngôi nhà Khmer nằm nép mình bên rặng cây, tiếng gió thổi qua cánh đồng mang theo cảm giác bình yên đến lạ. Nhưng càng đi sâu vào câu chuyện của người dân nơi đây, tôi càng nhận ra: sự bình yên hôm nay được đánh đổi bằng biết bao hy sinh thầm lặng.

Trong những cái tên được nhắc đến với lòng kính trọng, có Mẹ Thạch Thị Quyên.

Mẹ sinh năm 1890 – một cuộc đời đi qua gần trọn thế kỷ, chứng kiến bao biến động của quê hương, đất nước. Mẹ lập gia đình với ông Thạch Phô, sinh được bốn người con. Một mái nhà Khmer bình dị, tưởng như chỉ gắn với ruộng đồng và đời sống yên ả, nhưng chiến tranh đã biến nơi đó thành một điểm tựa thầm lặng của cách mạng.

Người dân kể lại, nhà mẹ từng là nơi nuôi giấu cán bộ. Những con người hoạt động bí mật đã từng trú ẩn, được mẹ che chở trong những thời khắc hiểm nguy nhất. Mỗi lần như vậy là một lần đánh đổi – bởi nếu bị phát hiện, không chỉ mẹ mà cả gia đình đều có thể phải trả giá bằng tính mạng.

Nhưng mẹ không sợ.

Có lẽ, trong suy nghĩ giản dị của người mẹ ấy, giúp cách mạng cũng chính là bảo vệ xóm làng, bảo vệ tương lai của con cháu mình.

Những người con của mẹ lớn lên trong chính mái nhà ấy – nơi lòng yêu nước không được dạy bằng lời, mà bằng hành động.

Người con trai – Thạch Sắc, sinh năm 1931 – tham gia cách mạng từ năm 1958. Anh là Trung sỹ, hoạt động tại nông trường chế biến vũ khí. Công việc của anh không trực tiếp ở chiến tuyến, nhưng lại giữ vai trò sống còn – góp phần tạo ra những phương tiện chiến đấu cho lực lượng cách mạng.

Tháng 9 năm 1969, tại xã Long Vĩnh, anh hy sinh.

Tin dữ đến, mẹ lặng lẽ đón nhận. Không ai thấy mẹ khóc lớn, chỉ thấy mẹ ngồi lặng trước hiên nhà, ánh mắt xa xăm như nhìn về một nơi rất xa.

Nhưng chiến tranh chưa dừng lại.

Người con trai thứ hai – Thạch Chưa, sinh năm 1939 – cũng tham gia cách mạng từ năm 1958, là cán bộ nông dân xã Long Hiệp. Anh là người gắn bó với cơ sở, với quần chúng, góp phần xây dựng phong trào từ gốc rễ.

Ngày 18 tháng 3 năm 1972, tại hầm căn cứ Bào Mốt, anh hy sinh.

Hai người con. Hai lần tiễn biệt.

Tôi lặng người khi nghe đến đây. Một người mẹ đã đi qua gần cả cuộc đời, chứng kiến từng đứa con lớn lên, rồi lần lượt ra đi mãi mãi. Đó không chỉ là mất mát, mà là sự dâng hiến đến tận cùng.

Người dân Tân Hiệp nói với tôi: “Mẹ chịu đựng giỏi lắm, không than, không kể gì hết…”

Có lẽ, chính sự lặng lẽ ấy lại là điều khiến người ta kính phục nhất.

Mẹ không cầm súng, nhưng đã giữ lửa cho cách mạng ngay trong chính ngôi nhà của mình. Mẹ không ra chiến trường, nhưng lại nuôi dưỡng nên những người con sẵn sàng ngã xuống vì Tổ quốc.

Sau chiến tranh, mẹ sống những năm tháng cuối đời trong sự bình dị, không một lời kể công. Nhưng trong lòng người dân, mẹ là một biểu tượng – biểu tượng của sự hy sinh thầm lặng mà lớn lao.

Ngày 4 tháng 8 năm 2014, mẹ được truy tặng danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” – một sự tri ân thiêng liêng của Tổ quốc.

Nhưng có lẽ, với những người từng sống cùng thời, mẹ đã là một anh hùng từ rất lâu rồi.

Rời Tân Hiệp, tôi mang theo câu chuyện về mẹ như mang theo một phần ký ức của quê hương. Có những con người đã sống cả đời trong bóng tối, không cần ai biết đến, nhưng chính họ lại là những người giữ lửa – để ánh sáng của tự do không bao giờ tắt.

Mẹ Thạch Thị Quyên – người mẹ Khmer bình dị, người giữ lửa trong những ngày tháng gian nan nhất.

Và ngọn lửa ấy… vẫn đang cháy, trong lòng đất, trong lòng người, cho đến hôm nay.