NGƯỜI GIỮ LỬA TUỔI 102 VÀ HỒI ỨC THÉP VỀ TIẾNG TRỐNG KHỞI NGHĨA KIM SƠN

NGƯỜI GIỮ LỬA TUỔI 102 VÀ HỒI ỨC THÉP VỀ TIẾNG TRỐNG KHỞI NGHĨA KIM SƠN

Tuổi trẻ chúng ta may mắn được sinh ra trong hòa bình, được tiếp nhận những thành tựu của công nghệ và thời đại mới. Nhưng, mỗi bước chân ta đi, mỗi hơi thở ta hít vào hôm nay đều in dấu công lao và sự hy sinh không thể đong đếm của thế hệ đi trước.

Với đề án "Câu chuyện thời hoa lửa" mà Đoàn xã Kiến Hưng đang nỗ lực thực hiện, chúng tôi không chỉ đơn thuần là tìm kiếm tư liệu lịch sử, mà là đi tìm linh hồn của dân tộc, đi tìm những ngọn lửa đã nhen nhóm và bùng cháy trong những ngày cam go nhất của đất nước. Chúng tôi tin rằng, không có bài học nào sâu sắc hơn, truyền cảm hứng mãnh liệt hơn bằng cách lắng nghe chính những nhân chứng sống đã tạo nên lịch sử ấy.

Và hôm nay, câu chuyện về cụ Đặng Nam – người chiến sĩ, người đảng viên lão thành của đất Cảng Hải Phòng, cùng với "Tiếng trống Kim Sơn" huyền thoại - chính là một "viên ngọc quý" trong kho tàng lịch sử của xã Kiến Hưng. Chúng tôi tìm đến câu chuyện này không chỉ bằng trách nhiệm của người trẻ gìn giữ truyền thống, mà bằng cả lòng cảm phục, tự hào sâusắc trước tinh thần tiên phong, ý chí quật cường của thế hệ đã làm nên Mùa Thu Cách mạng 1945 lịch sử.

Nghe lại câu chuyện về cụ Đặng Nam - người chiến sĩ công an, người đảng viên lão thành của đất Cảng Hải Phòng - tôi như được chứng kiến một đoạn phim tư liệu quý giá, sống động hơn bất cứ lời kể nào. Dù không được trực tiếp trò chuyện với cụ vào tháng 5-2020 như tác giả, nhưng qua những dòng chữ và những vần thơ cụ để lại, tôi cảm nhận rõ ràng ngọn lửa khí thế cách mạng sục sôi của một thế hệ.

Câu chuyện mở đầu thật ấn tượng: Dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám (1945-2025) cũng là 80 năm cụ Đặng Nam (tức Hồng Việt) đứng trong hàng ngũ của Đảng. Thử hình dung một thanh niên sinh năm 1923, mới 15 tuổi đã theo lớp hướng đạo sinh học võ thuật, không phải để làm bá chủ một vùng mà để "chống cường hào, ác bá". Điều đó cho thấy tinh thần yêu nước đã nhen nhóm rất sớm trong cụ.

Đến năm 1943, cụ tham gia Đội Thanh niên cứu quốc. Khi chi bộ Đảng đầu tiên của huyện Kiến Thụy ra đời (22-9-1944), phong trào cách mạng địa phương đã có bước ngoặt lịch sử. Đầu năm 1945, người thanh niên Đặng Nam được tin tưởng giao trọng trách: Đội trưởng Đội tự vệ chiến đấu làng Kim Sơn. Chỉ huy một đội tự vệ 7 người, nhiệm vụ đầu tiên mà cụ và đồng đội thực hiện đã đi vào lịch sử: “Phá kho thóc Nhật”.

“Tháng 3-1945, chúng tôi nhận lệnh yểm trợ cho cán bộ Việt Minh lãnh đạo quần chúng nhân dân kéo đến phá kho thóc. Suốt 3 ngày, toàn huyện lấy được hơn 5.000kg thóc..

Hơn 5 tấn thóc được lấy từ kho của kẻ thù để cứu đói cho dân. Hành động này không chỉ là cứu trợ vật chất mà còn là lời tuyên chiến đanh thép, giáng một đòn mạnh vào chính quyền thực dân và tay sai.

Điều khiến chúng tôi cảm phục tột độ là sự kiện diễn ra tại Kim Sơn, xã Tân Trào, huyện Kiến Thuỵ, Tp Hải Phòng (nay là xã Kiến Hưng, thành phố Hải Phòng). Sau khi phá kho thóc, cán bộ cách mạng bị truy lùng ráo riết. Những lời thơ cụ Đặng Nam viết về mẹ Đán thật xúc động:“Giếng xưa thăm lại bồi hồi. Nhớ thời nát cỏ tơi bời cánh hoa. Nơi này giặc khảo giặc tra. Cắn răng mẹ chẳng khai ra giếng ngầm”...(Huyền thoại mẹ).

Đó là minh chứng cho thấy cách mạng thành công vì có sự che chở, đồng lòng của Nhân dân. Được Nhân dân chở che, lực lượng cách mạng càng mạnh mẽ. Ngày 11-7-1945, Đội tự vệ làng Kim Sơn do cụ Đặng Nam chỉ huy đã bí mật tập kích đồn Đoan, thu vũ khí và cắm cờ đỏ sao vàng. Sáng hôm sau, nhân dân Kiến Thụy và Tiên Lãng cùng tự vệ kéo về, lật đổ chính quyền tay sai và thành lập Ủy ban dân tộc giải phóng Kim Sơn.

Nhà sử học Ngô Đăng Lợi đã khẳng định một sự thật hào hùng: "Kim Sơn đã giành chính quyền và thành lập chính quyền trước cả nước gần một tháng". Quả thật, lòng tự hào dân tộc trong chúng tôi dâng trào khi biết rằng, chính tại mảnh đất ven biển nhỏ bé này, ngọn cờ Tổng khởi nghĩa đã được phất lên sớm nhất, trở thành tấm gương, là hiệu lệnh cho toàn vùng.

Sự ra đời của chính quyền cách mạng Kim Sơn khiến địch hoảng sợ và dẫn đến trận càn quy mô lớn ngày 4/8/1945. Đây chính là lúc "Tiếng trống Kim Sơn" thực sự vang lên. Cụ Đặng Nam viết: “Âm vang tiếng trống, đường dao. Đất bằng nổi sóng phất cao cờ hồng. Cũng từ ngọn lửa bập bùng. Lan ra tỏa sáng một vùng Kiến An...”

Chúng tôi đứng trước tượng đài “Kim Sơn kháng Nhật” và đọc qua lời kể của cụ: hình tượng cụ Mải cầm dao, cụ Rèn đánh trống và người đội viên tự vệ thổi tù và... Nó không chỉ là một bức tượng mà là một bản hùng ca bằng đá. Tiếng trống, tiếng tù và chính là hiệu lệnh đoàn kết. Nó thúc giục toàn dân mang theo cuốc, thuổng, gậy gộc... đổ ra đường, tạo nên một trận địa toàn dân, buộc quân Nhật phải rút lui. Sự hy sinh anh dũng của chị Nguyễn Thị Bám ở tuổi 19 khi xông pha dưới làn đạn cứu người càng khắc sâu vào tâm trí người trẻ chúng tôi về tinh thần xả thân vì nghĩa lớn của thế hệ đi trước.

Từ chiến thắng Kim Sơn, khí thế cách mạng lan rộng, dẫn đến cuộc mít tinh lịch sử tại Nhà hát Lớn TP Hải Phòng ngày 23/8/1945, tuyên bố thành lập chính quyền cách mạng. Người Đội trưởng tự vệ Đặng Nam (Hồng Việt) ngày ấy đã trở thành một trong những chiến sĩ Công an đầu tiên của Ty Liêm phóng Hải Phòng. Suốt những năm kháng chiến chống Pháp, cụ là Phó trưởng công an Kiến Thụy, hoạt động trong lòng địch, làm nhiệm vụ trừ gian phá tề, bảo vệ Nhân dân.

Cụ Đặng Nam đã trải qua mọi vị trí từ Đội trưởng tự vệ đến Bí thư Huyện ủy, cống hiến trọn đời cho Đảng và nhân dân. Nay, ở tuổi 102, cụ vẫn tiếp tục cống hiến bằng việc thành lập Câu lạc bộ thơ, mở thư viện cộng đồng.

Nghe câu chuyện này, tôi không chỉ cảm thấy tự hào về truyền thống đấu tranh oanh liệt của dân tộc mà còn cảm phục ý chí và sự kiên định của người đảng viên lão thành. Cụ Đặng Nam là một hình mẫu sống về lòng yêu nước, tinh thần tiên phong và sự gắn bó với nhân dân. "Tiếng trống Kim Sơn" không chỉ là âm thanh của lịch sử mà còn là lời hiệu triệu tinh thần cho thế hệ trẻ chúng tôi hôm nay sống xứng đáng với những hy sinh lớn lao, tiếp bước và xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp.