người giữ mạch sống giưã rừng già

Giữa những năm tháng chiến trường miền Nam rực lửa, phía sau mỗi trận đánh là hàng nghìn con người âm thầm lo từng hạt gạo, viên thuốc và con đường vận chuyển. Một trong những người giữ “mạch sống” ấy là đồng chí Phạm Văn Xô, người cán bộ lão thành đã dành trọn cuộc đời cho cách mạng.

Phạm Văn Xô tên thật là Trần Văn Đạt, sinh năm 1910 tại thôn Phú Cốc, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định. Ông mồ côi cha khi mới ba tháng tuổi. Người mẹ nghèo phải gánh các con lưu lạc nhiều nơi kiếm sống. Mong con được học chữ, bà gửi ông đi ở đợ cho một gia đình có thầy đồ, nhưng ban ngày cậu bé Đạt phải làm lụng quần quật, ban đêm lại đi câu cá nuôi thầy. Sau đó, ông từng làm phu mỏ, học nghề may rồi vào Sài Gòn học đóng giày.

Chính trong những ngày lao động cơ cực ấy, ông thấu hiểu nỗi khổ của người dân mất nước. Được đồng chí Lê Văn Lương giác ngộ, năm 1931, ông gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương. Từ một người thợ nghèo, Trần Văn Đạt trở thành người chiến sĩ cách mạng mang bí danh Phạm Văn Xô. Năm 1935, ông là một trong mười ba đại biểu tham dự Đại hội lần thứ nhất của Đảng tại Ma Cao và được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương.

Cuộc đời hoạt động đưa ông đi qua Lào, Thái Lan và Campuchia. Ông từng làm Bí thư Xứ ủy Lào, phụ trách phong trào Việt kiều tại Thái Lan và tham gia lãnh đạo cách mạng ở Campuchia. Ở bất cứ nơi nào, người cán bộ ấy cũng giữ lối sống giản dị, gần gũi và luôn đặt lợi ích của nhân dân lên trên bản thân.

Trong kháng chiến chống Mỹ, Phạm Văn Xô trở lại chiến trường Nam Bộ. Với cương vị Ủy viên Thường vụ Trung ương Cục miền Nam, ông phụ trách kinh tế, tài chính, hậu cần và giữ chức Chủ tịch Hội đồng Cung cấp tiền phương.

Giữa căn cứ trong rừng già Tây Ninh, những cuộc họp của ông thường bắt đầu bằng những câu hỏi rất cụ thể:

Bộ đội đang thiếu bao nhiêu gạo? Thương binh cần bao nhiêu thuốc? Con đường nào có thể vận chuyển vũ khí mà không bị phát hiện?

Bom đạn có thể phá đường, đốt kho và hủy hoại mùa màng. Vì vậy, ông cùng đồng đội tổ chức xây dựng các căn cứ hậu cần, mở đường vận tải, lập kho, bệnh xá, cơ sở sản xuất vũ khí, thuốc men và lương thực. Bộ đội vừa chiến đấu vừa tăng gia; nhân dân bí mật đóng góp từng lon gạo, bó rau và chiếc xuồng. Đến cuối năm 1965, trên chiến trường miền Đông Nam Bộ đã hình thành bốn khu căn cứ hậu cần liên hoàn, góp phần bảo đảm cho lực lượng vũ trang ngày càng phát triển.

Những ngày sống trong rừng, Phạm Văn Xô ăn uống và sinh hoạt như mọi cán bộ, chiến sĩ. Ông không dành cho mình một phần thức ăn đặc biệt, cũng không bao giờ kể về những chức vụ hay thành tích đã đạt được. Trong công việc, ông nghiêm túc và cẩn trọng; trong đời thường, ông hiền hòa, thường đến thăm hỏi anh chị em phục vụ, nhất là vào những ngày Tết xa nhà.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục công tác trong Ủy ban Kiểm tra Trung ương. Với 75 năm hoạt động cách mạng, ông được trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Sao Vàng và nhiều phần thưởng cao quý. Ông qua đời ngày 17 tháng 8 năm 2005.

Phạm Văn Xô không trực tiếp cầm súng lao lên trận địa, nhưng công việc của ông đã góp phần đưa gạo đến chiến hào, thuốc đến bệnh xá và vũ khí đến tay người lính.

Giữa rừng già bom đạn, ông đã lặng lẽ giữ cho mạch sống của chiến trường không bao giờ ngừng chảy.

Tên tuổi Phạm Văn Xô vì thế mãi gắn với hình ảnh một người cộng sản trung hậu, liêm khiết và suốt đời tận tụy vì nhân dân, vì Tổ quốc.