Người giữ ngọn lửa tổ chức trong những năm khó khăn
Người giữ ngọn lửa tổ chức trong những năm khó khăn
Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, Phú Thuận bước vào một thời kỳ mới. Những người tập kết ra Bắc rời địa phương, còn những cán bộ, đảng viên ở lại phải tiếp tục duy trì cơ sở và chuẩn bị cho một giai đoạn đấu tranh lâu dài.
Trong hoàn cảnh đó, Nguyễn Văn Lố, thường gọi Hai Lố, giữ vai trò Bí thư Chi bộ Phú Thuận trong những năm giữa thập niên 1950.
Đầu năm 1955, Chi bộ Phú Thuận được củng cố và sắp xếp lại do Nguyễn Văn Lố làm Bí thư. Chi bộ lãnh đạo quần chúng đấu tranh trực tiếp với chính quyền Ngô Đình Diệm, đòi thi hành Hiệp định Giơ-ne-vơ và quyền hiệp thương tổng tuyển cử.
Một sự kiện tiêu biểu diễn ra ngày 2/9/1955.
Dưới sự vận động của Chi bộ, nhân dân Phú Thuận, Long Thuận, Phú Lâm và Long Sơn tập trung khoảng 1.000 người, kéo về quận Tân Châu, mang theo cờ, biểu ngữ và hô vang các yêu sách đòi hiệp thương tổng tuyển cử. Khi đoàn đến bót Toumi, cảnh sát chặn lại. Hai đồng chí Trần Văn Thi và Trương Văn Hóa, là những người cầm băng đi đầu, bị bắn bị thương.
Dù cuộc biểu tình gặp sự ngăn cản, đoàn vẫn đấu tranh cho đến khi phía đối phương phải đưa hai người bị thương đi chữa trị. Cuộc đấu tranh sau đó mới giải tán.
Sự kiện cho thấy vai trò của người Bí thư Chi bộ không chỉ là tổ chức nội bộ, mà còn là tập hợp quần chúng thành một lực lượng chính trị rộng lớn.
Đến những năm 1957–1959, tình hình càng khó khăn. Chi bộ phải chuyển một bộ phận cán bộ sang hoạt động bí mật, củng cố cơ sở, xây dựng lực lượng du kích mật và phát triển công tác binh vận.
Tư liệu ghi nhận trong giai đoạn này ở các ấp có những gia đình đào hầm bí mật để che giấu cán bộ, đảng viên; nhiều cơ sở nhân dân trở thành nơi bảo vệ phong trào.
Đến năm 1960, phong trào Đồng Khởi phát triển, Chi bộ Phú Thuận được củng cố lại với bảy đảng viên, Sáu Tài làm Bí thư thay Hai Lố chuyển công tác.
Như vậy, dấu ấn của Nguyễn Văn Lố gắn với một giai đoạn đặc biệt: giữ gìn tổ chức, tập hợp nhân dân và duy trì phong trào trong những năm chuyển tiếp từ sau Hiệp định Giơ-ne-vơ đến Đồng Khởi.
