Người giữ nhịp thời gian

Mùa thu năm 1972, tại một trạm kỹ thuật của Quân khu Trị - Thiên, có một căn lán nhỏ chỉ rộng hơn mười mét vuông. Trong căn lán ấy không có súng đạn, cũng không có bản đồ tác chiến. Trên chiếc bàn gỗ cũ chỉ có những chiếc đồng hồ đeo tay, đồng hồ bỏ túi, vài chiếc kính lúp, bộ tua vít nhỏ và một ngọn đèn dầu.

Người làm việc ở đó là chiến sĩ kỹ thuật Vũ Đình Phúc, trước khi nhập ngũ từng là thợ sửa đồng hồ học nghề từ cha mình ở Hà Nội.

Nhiều đồng đội thường đùa:

– Giữa chiến trường mà còn sửa đồng hồ, có khác gì giữa cơn bão đi vá chiếc lá?

Phúc chỉ cười:

– Đồng hồ chạy đúng thì nhiệm vụ mới đúng giờ. Đúng giờ đôi khi quyết định sự thành bại của cả một trận đánh.

Quả thật, trong chiến tranh, thời gian có ý nghĩa đặc biệt. Các đơn vị hiệp đồng chiến đấu phải xuất phát đúng phút quy định. Công binh gài thuốc nổ, pháo binh bắn yểm trợ, bộ binh xung phong… tất cả đều cần sự chính xác.

Mỗi ngày, Phúc tiếp nhận hàng chục chiếc đồng hồ bị vào nước, vỡ mặt kính hoặc hỏng bộ máy sau những trận hành quân.

Có chiếc chỉ cần lau dầu.

Có chiếc phải chế lại bánh răng bằng những mảnh kim loại rất nhỏ.

Có chiếc không còn phụ tùng, anh phải tháo từ chiếc đồng hồ hỏng khác để thay thế.

Một lần, đơn vị đặc công chuẩn bị thực hiện nhiệm vụ đánh vào một kho hậu cần của địch.

Người chỉ huy mang đến cho Phúc năm chiếc đồng hồ.

Ông nói:

– Đêm mai, năm mũi tiến công phải nổ súng cùng một thời điểm. Đồng chí cố giúp chúng tôi.

Phúc cẩn thận kiểm tra từng chiếc.

Anh phát hiện hai chiếc chạy chậm gần một phút, một chiếc chạy nhanh hơn ba mươi giây.

Suốt cả đêm, anh tỉ mỉ điều chỉnh từng bánh răng, từng sợi dây tóc nhỏ hơn sợi tóc người.

Đến gần sáng, năm chiếc đồng hồ được đặt cạnh nhau.

Kim giây chuyển động đều và trùng khít.

Anh mới yên tâm bàn giao.

Hai ngày sau, đơn vị đặc công trở về hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Người chỉ huy ghé qua trạm kỹ thuật, bắt chặt tay Phúc:

– Có thể nhiều người sẽ không biết đến công việc của đồng chí. Nhưng nếu đồng hồ lệch chỉ một phút, có lẽ chúng tôi đã không phối hợp được với nhau.

Phúc chỉ mỉm cười rồi tiếp tục cúi xuống chiếc bàn sửa chữa.

Đối với anh, mỗi chiếc đồng hồ không chỉ là một vật dụng, mà còn là niềm tin mà đồng đội gửi gắm.

Sau ngày đất nước thống nhất, Phúc trở về mở một cửa hàng sửa đồng hồ nhỏ.

Trên bức tường luôn treo một chiếc đồng hồ quân dụng cũ đã ngừng chạy.

Nhiều khách hỏi:

– Sao bác không sửa nó?

Ông nhẹ nhàng đáp:

– Tôi cố ý để nó dừng ở đúng thời khắc đất nước bước sang hòa bình. Đó là khoảnh khắc tôi muốn ghi nhớ suốt đời.

Mỗi dịp nói chuyện với học sinh địa phương, ông thường mang theo chiếc đồng hồ ấy.

Ông kể rằng trong chiến tranh, có những người cầm súng, có những người lái xe, có những người tải đạn. Còn ông chỉ làm một việc rất nhỏ: giữ cho thời gian không sai lệch.

Ông nói:

– Một chiếc đồng hồ chạy đúng không tạo nên chiến thắng. Nhưng hàng trăm con người cùng hành động đúng thời điểm thì có thể làm nên lịch sử.

Lũ học sinh chăm chú nhìn chiếc đồng hồ cũ.

Kim đồng hồ đã dừng từ lâu, nhưng câu chuyện về người thợ sửa đồng hồ vẫn khiến các em hiểu rằng, trong thời hoa lửa, mọi công việc, dù bình dị đến đâu, nếu được thực hiện bằng tinh thần trách nhiệm và lòng yêu nước, đều góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc.

Bởi lịch sử không chỉ được viết nên từ những điều lớn lao. Đôi khi, lịch sử cũng được gìn giữ trong từng nhịp tích tắc của một chiếc đồng hồ nhỏ bé.