NGƯỜI GIỮ NHỮNG TÍN HIỆU TRƯỚC GIỜ NỔ SÚNG

Trong trận đánh Đức Lập tháng 3/1975, có những người lính trực tiếp cầm súng trên chiến hào; cũng có những người chiến đấu trong một “mặt trận” đặc biệt – nơi từng tín hiệu liên lạc của đối phương đều có thể trở thành thông tin quyết định. Cựu chiến binh Nguyễn Văn Thí là một người như thế. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ông vẫn nhớ những ngày “đi không dấu, nấu không khói, nói không tiếng” trước giờ Trung đoàn 28 nổ súng vào cứ điểm Đức Lập.

Người lính của những tín hiệu

Ở tuổi ngoài 70, cựu chiến binh Nguyễn Văn Thí vẫn nhớ rất rõ những ngày tháng 3/1975.

Ông sinh năm 1952, quê Nam Định, hiện sinh sống tại địa bàn Đắk N'Drót, huyện Đắk Mil cũ. Trong những năm chiến tranh, ông thuộc Tổ A50, Tiểu ban Trinh sát, Trung đoàn 28, Sư đoàn 10 – đơn vị được giao nhiệm vụ tiến công căn cứ Núi Lửa, một trong những cứ điểm quan trọng của cụm phòng thủ Đức Lập.

Công việc của ông không phải lúc nào cũng hiện diện giữa tiếng súng.

Ông làm nhiệm vụ giải mật mã truyền tin của địch, thu thập và xử lý thông tin để báo cáo Trung đoàn trưởng.

Nói một cách giản dị, ông phải “nghe” chiến trường bằng những tín hiệu.

Từng thông tin thu được có thể giúp người chỉ huy hiểu rõ hơn về tình hình đối phương, vị trí lực lượng, khả năng phản ứng và những diễn biến đang xảy ra trên chiến trường.

Vì thế, trước giờ nổ súng, người lính trinh sát như ông phải sống trong một trạng thái đặc biệt: im lặng, bí mật và luôn cảnh giác.

“Đi không dấu, nấu không khói, nói không tiếng”

Đầu năm 1975, Trung đoàn 28 được lệnh bí mật hành quân lên Tây Nguyên.

Nhưng một cuộc hành quân lớn muốn giữ được bí mật trước đối phương không phải chuyện dễ dàng.

Địch có máy bay trinh sát, hệ thống thông tin liên lạc và mạng lưới theo dõi. Chỉ một dấu vết bất thường cũng có thể làm thay đổi toàn bộ kế hoạch.

Bởi vậy, những người lính phải thực hiện nghiêm nguyên tắc mà ông Thí vẫn nhớ mãi:

“Đi không dấu, nấu không khói, nói không tiếng.”

Các đơn vị hành quân trong bí mật. Việc ăn uống, liên lạc, di chuyển đều phải hạn chế tối đa dấu hiệu có thể bị đối phương phát hiện.

Theo hồi ức của ông Thí, lực lượng ta thậm chí có lúc sử dụng ký hiệu để giao tiếp nhằm bảo đảm bí mật. Một bộ phận lực lượng được tổ chức nghi binh, trong khi lực lượng chủ lực bí mật cơ động về hướng Đức Lập.

Đối với người lính trẻ năm ấy, những điều tưởng như nhỏ bé ấy lại có ý nghĩa sống còn.

Bởi phía trước là một trận đánh lớn.

Những tấm sơ đồ trong rừng

Trước khi quyết định tiến công, bộ binh và trinh sát của ta đã tìm cách tiếp cận, nghiên cứu và vẽ sơ đồ trận địa.

Đó là công việc đòi hỏi sự chính xác và gan dạ.

Theo lời kể của ông Thí, lực lượng trinh sát phải nắm được cách bố trí trận địa của địch, trong khi kế hoạch tác chiến của ta được giữ tuyệt mật. Ông cho rằng chính nghệ thuật nghi binh và giữ bí mật đã góp phần quan trọng tạo nên yếu tố bất ngờ trong trận Đức Lập.

Cụm Đức Lập khi đó là một tuyến phòng thủ quan trọng phía Nam Buôn Ma Thuột. Địch bố trí nhiều cứ điểm quân sự, công sự, hầm ngầm cùng lực lượng bộ binh, pháo binh và xe tăng, thiết giáp.

Nhưng điều chúng không biết là một lực lượng lớn của quân giải phóng đã âm thầm áp sát.

Những người lính trinh sát như ông Thí đã góp phần đưa thông tin về trận địa ấy đến sở chỉ huy.

Rồi tất cả chờ một thời khắc.

Giờ nổ súng.

6 giờ 05 phút ngày 9/3

Rạng sáng 9/3/1975, trận đánh Đức Lập bắt đầu.

Ông Nguyễn Văn Thí nhớ rất rõ:

6 giờ 05 phút.

Trung đoàn 28 nổ súng.

Pháo binh bắt đầu bắn vào căn cứ Tiểu đoàn Bảo an của đối phương. Các hướng tiến công đồng loạt triển khai. Theo lời kể của ông, Tiểu đoàn 1 đánh từ hướng Tây Bắc, Tiểu đoàn 3 đánh từ hướng Đông Nam.

Những thông tin mà người lính trinh sát từng theo dõi trong những ngày trước đó giờ trở thành hiện thực trên chiến trường.

Tiếng pháo.

Tiếng súng.

Tiếng động cơ.

Những mệnh lệnh truyền đi.

Và những người lính từ nhiều hướng tiến vào trận địa.

Đến khoảng 9 giờ 30 phút, quân ta chiếm được sở chỉ huy Đức Lập.

Nhưng trận chiến chưa kết thúc.

Đức Lập là một cụm phòng thủ lớn. Những cứ điểm còn lại tiếp tục bị tiến công.

Sau hơn một ngày chiến đấu quyết liệt, quân ta mới hoàn toàn làm chủ trận địa.

Chiến thắng Đức Lập đã phá vỡ tuyến phòng thủ quan trọng phía Tây Nam Buôn Ma Thuột, tạo điều kiện để chiến dịch tiếp tục phát triển và tiến tới trận đánh Buôn Ma Thuột.

Chiến thắng chưa kịp vui đã phải lên đường

Có một chi tiết trong hồi ức của ông Thí khiến câu chuyện về Đức Lập trở nên đặc biệt.

Đó là những người lính không có nhiều thời gian để ăn mừng.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ ở Đức Lập, ngay trong đêm 9/3, Trung đoàn 28 tiếp tục hành quân phối hợp với các lực lượng khác tiến về hướng Buôn Ma Thuột.

Chiến tranh là vậy.

Một trận đánh kết thúc không có nghĩa người lính được nghỉ ngơi.

Phía trước vẫn còn những mục tiêu mới.

Những con đường mới.

Những trận đánh mới.

Và những người lính tiếp tục mang theo ba lô, súng đạn, hành quân trong đêm.

Những người đã nằm lại

Nhắc về chiến tranh, ông Thí không chỉ nhớ những giờ phút chiến thắng.

Ông nhớ những người đã không thể đi tiếp cùng mình.

Trước Đức Lập, ông từng tham gia các chiến trường Đắk Tô - Tân Cảnh, Võ Định - Tri Đạo và chiến đấu ở Kon Tum. Trong một lần đơn vị bị phục kích, rồi phải rút về khu vực sông Sa Thầy, ông chứng kiến nhiều đồng đội hy sinh trong những đợt bom B-52.

Những ký ức ấy theo ông suốt cuộc đời.

Bởi vậy, khi nhắc đến chiến thắng Đức Lập, niềm tự hào luôn đi cùng sự xúc động.

Chiến thắng được viết bằng những con số trong lịch sử.

Nhưng đối với người lính, phía sau mỗi con số là những con người cụ thể.

Là người từng nằm chung võng.

Người từng chia nhau miếng lương khô.

Người từng cùng nhau hành quân qua rừng.

Và có người đã mãi mãi nằm lại ở một nơi nào đó giữa chiến trường.

Nửa thế kỷ sau, người lính vẫn nhớ

Năm 2025, nhân kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Đức Lập, ông Nguyễn Văn Thí trở thành một trong những nhân chứng lịch sử được nhắc đến tại các hoạt động tưởng niệm, hội thảo về chiến thắng Đức Lập.

Tại hội thảo khoa học “Chiến thắng Đức Lập – Nửa thế kỷ nhìn lại”, ông là một trong những cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử trình bày tham luận.

Những người lính năm xưa giờ đã bước sang tuổi xế chiều.

Nhưng lịch sử đối với họ không nằm trong sách.

Lịch sử nằm trong ký ức.

Trong những tấm sơ đồ trận địa.

Trong những tín hiệu từng được giải mã.

Trong tiếng pháo lúc 6 giờ 05 phút sáng 9/3/1975.

Và trong những gương mặt đồng đội mà thời gian không thể xóa nhòa.

Một bài viết của Báo Lâm Đồng năm 2026 ghi lại lời ông Thí về những năm tháng chiến tranh bằng một câu rất giản dị: đó là quãng đời khắc nghiệt nhưng đầy tự hào, bởi ông đã góp phần vào chiến thắng, mang lại hòa bình và thống nhất cho đất nước.

Từ tín hiệu chiến trường đến bình yên hôm nay

Hơn nửa thế kỷ sau ngày Đức Lập được giải phóng, vùng đất từng là chiến trường nay đã thay đổi.

Những cứ điểm năm xưa dần trở thành địa danh lịch sử.

Những con đường từng in dấu chân người lính nay nối những vùng quê trù phú.

Địa bàn Đắk N'Drót, nơi ông Nguyễn Văn Thí sinh sống, cũng đang tiếp tục đổi thay trong diện mạo mới của vùng đất Đắk Mil.

Nhưng với người lính già, mỗi lần nhắc đến Đức Lập, thời gian như được kéo ngược về nửa thế kỷ trước.

Ông lại nhớ những ngày bí mật giữa rừng.

Nhớ những tín hiệu của đối phương.

Nhớ những tấm sơ đồ trận địa.

Nhớ khoảnh khắc Trung đoàn 28 nổ súng.

Và nhớ những người đồng đội.

Có lẽ đó là điều còn lại sâu sắc nhất sau một cuộc chiến.

Không phải những khẩu súng.

Không phải những trận địa.

Mà là con người.

Những người đã sống, chiến đấu và hy sinh để một ngày đất nước có được cuộc sống bình yên hôm nay.

Trên vùng đất Đức Lập, màu xanh của cây cà phê đã phủ lên những dấu tích chiến tranh.

Nhưng trong ký ức của người lính trinh sát Nguyễn Văn Thí, tiếng tín hiệu của một thời lửa đạn vẫn chưa bao giờ tắt.

Và mỗi khi tháng Ba trở về, người lính năm xưa lại nhớ.

Nhớ một buổi sáng cách đây hơn nửa thế kỷ.

6 giờ 05 phút.

Trung đoàn 28 nổ súng.

Một trận đánh bắt đầu.

Một cánh cửa của lịch sử mở ra.

Và từ những ngày tháng Ba đỏ lửa ấy, con đường đi đến ngày toàn thắng của dân tộc ngày càng gần hơn.