Người Giữ Tiếng Đàn Măng Lồ Ô

Tháng 12 năm 1969, giữa khu rừng già ở Tây Ninh, đơn vị bộ đội vừa trải qua hơn ba tuần hành quân liên tục. Những trận càn, những cuộc phục kích và những đêm thức trắng khiến ai cũng mệt mỏi.

Buổi tối, sau khi hoàn thành công việc gác và kiểm tra vũ khí, khu lán lại chìm trong im lặng.

Không ai còn đủ sức để trò chuyện.

Người duy nhất vẫn lặng lẽ ngồi dưới gốc cây dầu lớn là chiến sĩ Nguyễn Văn Khánh, hai mươi bốn tuổi, quê ở Quảng Nam.

Trước khi nhập ngũ, Khánh từng theo cha làm những cây sáo và đàn bằng tre cho đội văn nghệ của xã.

Đến chiến trường, anh không mang theo nhạc cụ nào.

Một hôm, nhặt được một đoạn măng lồ ô già sau cơn bão, anh chợt nảy ra ý định làm một cây đàn.

Anh dùng con dao găm nhỏ, cẩn thận gọt từng mắt tre.

Dây đàn được se từ dây dù của một chiếc võng đã cũ.

Thùng đàn được ghép từ hai mảnh gỗ nhặt trong rừng.

Mất gần một tuần, cây đàn mới hoàn thành.

Nó không đẹp.

Cũng chẳng phát ra âm thanh tròn đầy như đàn thật.

Nhưng khi Khánh khẽ gảy những nốt đầu tiên, cả khu lán bỗng im phăng phắc.

Một chiến sĩ thì thầm:

"Lâu lắm rồi mới được nghe tiếng đàn."

Từ đó, cứ mỗi tối khi hoàn thành nhiệm vụ, Khánh lại gảy vài bản nhạc quen thuộc.

Có hôm là một làn điệu dân ca miền Trung.

Có hôm là giai điệu quê hương mà đồng đội miền Bắc vẫn thường hát.

Không ai yêu cầu.

Nhưng dần dần, mọi người đều ngồi quây quần quanh ngọn lửa.

Tiếng đàn nhỏ bé làm vơi đi nỗi nhớ nhà.

Một đêm đầu năm 1970, đơn vị vừa tiễn một người đồng đội hy sinh.

Không khí nặng trĩu.

Khánh ôm cây đàn rất lâu.

Rồi anh gảy một khúc nhạc chậm.

Không lời ca.

Chỉ có tiếng dây đàn rung lên giữa màn đêm tĩnh lặng.

Nhiều người lặng lẽ cúi đầu.

Có người đưa tay lau nước mắt.

Sau khi khúc nhạc kết thúc, đại đội trưởng nói khẽ:

"Đồng chí ấy chắc cũng muốn chúng ta tiếp tục mạnh mẽ."

Không ai nói thêm điều gì.

Nhưng từ hôm đó, tinh thần của đơn vị dần ổn định trở lại.

Một lần khác, trong lúc hành quân, cây đàn vô tình bị va vào đá làm nứt phần thân.

Khánh buồn lắm.

Anh ngồi cả buổi tối tìm nhựa cây rừng để gắn lại.

Sau khi sửa xong, âm thanh không còn trong như trước.

Một đồng đội cười:

"Đàn già rồi."

Khánh mỉm cười.

"Miễn còn phát ra tiếng là được."

Chính trị viên nghe thấy liền nói:

"Con người cũng vậy."

"Dù trải qua bao vết thương, chỉ cần còn giữ được niềm tin thì vẫn sẽ cất lên những giai điệu đẹp."

Trong buổi sinh hoạt truyền thống, đơn vị kể lại câu chuyện về chị Võ Thị Sáu, người nữ chiến sĩ đã giữ vững tinh thần lạc quan và lòng yêu nước đến những giây phút cuối cùng.

Chính trị viên kết luận:

"Điều giữ cho con người đứng vững không chỉ là sức mạnh."

"Mà còn là niềm tin và tình yêu cuộc sống."

Khánh nhìn cây đàn trong tay.

Anh hiểu rằng, âm nhạc không làm chiến tranh kết thúc.

Nhưng nó giúp con người đủ mạnh mẽ để vượt qua chiến tranh.

Sau ngày đất nước thống nhất, Khánh trở về quê mở một lớp dạy nhạc miễn phí cho trẻ em.

Ông vẫn giữ cây đàn măng lồ ô năm xưa.

Nó đã cũ.

Thân đàn loang lổ những vết vá.

Dây đàn đã được thay nhiều lần.

Nhưng ông chưa bao giờ bỏ nó.

Một buổi chiều, một học trò nhỏ hỏi:

"Thầy ơi, sao thầy không mua cây đàn mới đẹp hơn?"

Khánh nhẹ nhàng gảy một hợp âm.

Âm thanh mộc mạc vang lên khắp căn phòng.

Ông mỉm cười.

"Vì cây đàn này từng giúp rất nhiều người mỉm cười giữa những ngày khói lửa."

Ngoài sân, lũ trẻ đang cất cao tiếng hát.

Khánh lặng lẽ nhìn bầu trời xanh.

Ông biết rằng, chiến tranh đã lùi xa, nhưng những giai điệu của tình đồng đội, của lòng yêu quê hương và khát vọng hòa bình vẫn sẽ còn vang mãi.

Cũng như cây đàn măng lồ ô năm ấy, tuy mộc mạc và giản dị, nhưng đã trở thành một phần ký ức đẹp của thời hoa lửa, nơi con người luôn tìm thấy ánh sáng của hy vọng ngay cả giữa những tháng ngày gian khó nhất.