NGƯỜI GIỮ TIẾNG TRỐNG TRƯỜNG

Ở một điểm trường nhỏ nằm cheo leo trên sườn núi của Suối Quyền có một chiếc trống trường đã cũ.

Mặt trống sẫm màu theo năm tháng, tang trống có nhiều vết nứt nhỏ, nhưng sáng nào tiếng trống ấy cũng vang vọng khắp bản làng.

Người đánh trống không phải thầy hiệu trưởng hay bảo vệ trường học.

Đó là ông Triệu A Chớ — một cựu chiến binh người Dao đã lặng lẽ giữ tiếng trống trường suốt gần hai mươi năm.

Ông Chớ sinh năm 1952.

Thuở nhỏ, ông chưa từng được đi học đầy đủ.

Nhà nghèo, lại đông anh em nên mới học đến lớp ba ông đã phải nghỉ để theo cha mẹ lên nương.

Mỗi lần nhìn bạn bè đeo cặp đến trường, ông đều thấy tiếc.

Ông thường nói:

“Cái nghèo lấy mất con chữ của nhiều người vùng cao ngày ấy.”

Năm 1971, ông tình nguyện nhập ngũ.

Vì nhanh nhẹn và khỏe mạnh, ông được phân vào đơn vị vận tải.

Nhiệm vụ của ông là chuyển lương thực, đạn dược và cáng thương binh qua những cánh rừng đầy bom đạn.

Trong chiến tranh, đơn vị của ông có một chiếc trống nhỏ dùng để báo hiệu tập hợp khi hành quân ban đêm.

Tiếng trống khi dồn dập là báo động.

Tiếng trống chậm là tín hiệu an toàn.

Một lần trong chiến dịch lớn, đơn vị bị lạc giữa rừng sâu sau trận bom.

Khói lửa mù mịt khiến nhiều tổ mất phương hướng.

Người giữ trống bị thương nặng.

Ông Chớ đã ôm chiếc trống chạy lên mô đất cao rồi đánh liên hồi để đồng đội tìm đường tập hợp.

Nhờ tiếng trống ấy mà cả đơn vị thoát khỏi vòng vây trước khi trời sáng.

Sau trận đó, người chỉ huy nói với ông:

“Tiếng trống đôi khi còn mạnh hơn cả tiếng súng… vì nó giữ được tinh thần và đội ngũ.”

Câu nói ấy ông nhớ mãi.

Sau ngày hòa bình, ông trở về Suối Quyền.

Quê hương khi ấy vẫn nghèo.

Điểm trường của bản chỉ là căn nhà gỗ lợp mái fibro xi măng cũ kỹ.

Mùa đông gió lùa rét buốt, mùa mưa dột khắp nơi.

Nhiều học sinh đi học thất thường vì cha mẹ còn nghĩ học không quan trọng.

Nhìn lũ trẻ vùng cao chân đất băng rừng đến lớp, ông lại nhớ đến tuổi thơ dang dở của mình.

Từ đó, sáng nào ông cũng tự nguyện lên trường thật sớm đánh trống gọi học sinh đi học.

Tiếng trống vang qua núi rừng, vọng đến từng nếp nhà sàn giữa sương sớm.

Ban đầu chỉ vài em tới lớp.

Dần dần, cứ nghe tiếng trống là lũ trẻ lại í ới gọi nhau đeo cặp đến trường.

Có hôm mưa lớn, đường trơn như đổ mỡ, ông vẫn chống gậy lên trường đánh trống đúng giờ.

Thầy cô bảo ông nghỉ cho khỏe.

Ông chỉ cười:

“Ngày xưa bom đạn còn không bỏ vị trí… giờ sao bỏ tiếng trống của bọn trẻ được.”

Không chỉ trẻ em ở Suối Quyền, nhiều học sinh từ Sùng Đô, Nậm Mười và Sơn Lương khi học bán trú tại đây cũng quen thuộc với tiếng trống của ông Chớ.

Lũ trẻ rất quý ông.

Có em sáng nào cũng chạy lên phụ ông lau mặt trống.

Có em còn gọi vui ông là “ông nội của trường học”.

Nhiều năm trôi qua, điểm trường cũ được xây mới khang trang hơn.

Điện sáng, sân bê tông rộng và lớp học đầy đủ bàn ghế.

Nhưng chiếc trống cũ vẫn được giữ lại treo giữa sân trường.

Một sáng mùa thu, khi tiếng trống khai giảng vang lên giữa trời xanh vùng cao, ông Chớ đứng lặng rất lâu bên hiên lớp học.

Nhìn học sinh cười nói ríu rít dưới lá cờ đỏ, mắt ông chợt đỏ hoe.

Một cô giáo trẻ hỏi:

“Ông sao vậy?”

Ông mỉm cười thật hiền rồi chậm rãi nói:

“Ngày xưa mình không có cơ hội học nhiều… nên giờ chỉ mong tiếng trống này giữ được bước chân các cháu ở lại với trường.”

Giờ đây, tuổi đã cao, đôi tay ông không còn khỏe như trước.

Nhưng mỗi sáng, tiếng trống trường ở bản nhỏ vùng cao ấy vẫn vang lên đều đặn giữa núi rừng Tây Bắc.

Âm thanh ấy không chỉ gọi học sinh đến lớp, mà còn như tiếng gọi của hy vọng, của con chữ và của một người lính già cả đời âm thầm giữ tương lai cho trẻ em quê hương mình.