Người Giữ Vườn Thuốc Nam

Ở Nhơn Hòa Lập, có một loại công việc không ồn ào, không phô trương, nhưng lại gắn chặt với đời sống của cả xóm làng qua nhiều thế hệ, đó là nghề “giữ vườn thuốc nam”, và người làm công việc ấy thường được gọi bằng một cái tên rất giản dị: người giữ vườn thuốc nam; khu vườn ấy không phải là một nơi trồng trọt bình thường, mà là một kho tàng xanh của những cây cỏ quê nhà, nơi có lá xương sông, rau má, diệp hạ châu, tía tô, kinh giới, mã đề… mọc lên từ đất ẩm, từ bờ kinh, từ những khoảng vườn sau nhà, mang theo hơi thở của thiên nhiên và kinh nghiệm dân gian tích lũy qua bao đời; người giữ vườn thường là những người đã đi qua nhiều mùa nắng gió, có khi là một ông lão am hiểu cây cỏ, có khi là một người phụ nữ gắn bó cả đời với việc chăm sóc vườn tược, họ không chỉ trồng cây mà còn “giữ” cái tri thức về cây, giữ cách dùng lá nào cho sốt, rễ nào cho đau bụng, vỏ cây nào để xông giải cảm, như thể đang giữ một cuốn sách sống không bao giờ được viết ra trên giấy; mỗi sáng sớm, khi sương còn đọng trên lá, họ đi một vòng quanh vườn, nhìn từng bụi cây, nhổ cỏ dại, tưới nước vừa đủ, lắng nghe hơi thở của đất, bởi với họ, vườn thuốc nam không chỉ là nguồn dược liệu mà còn là một cơ thể sống cần được chăm sóc bằng sự kiên nhẫn và hiểu biết; có những ngày trong quá khứ, khi y tế còn thiếu thốn, vườn thuốc nam trở thành nơi cứu giúp bao người trong xóm, từ những cơn sốt đơn giản đến những vết thương ngoài da, chỉ bằng vài nắm lá hái từ vườn, nấu lên thành nồi nước xông hay giã nhỏ đắp vào, và trong những lúc ấy, người giữ vườn không chỉ là người làm vườn mà còn là người âm thầm giữ gìn sự sống cho cộng đồng; trong những năm tháng chiến tranh, những vườn thuốc nam nhỏ bé ấy càng trở nên quan trọng hơn, vì giữa điều kiện thiếu thốn, chúng là chỗ dựa thầm lặng cho cả căn cứ, cho những người đi rừng, đi giao liên, những vết trầy xước, sốt rét hay mệt mỏi đều có thể được chăm sóc bằng những gì mọc lên từ chính đất quê mình; còn hôm nay, khi cuộc sống đã đầy đủ hơn, vườn thuốc nam vẫn không mất đi giá trị, mà trở thành một phần của ký ức và nếp sống, nơi người già truyền lại cho con cháu cách nhận biết từng loại cây, cách phân biệt lá lành và lá độc, cách trân trọng những gì thiên nhiên ban tặng; người giữ vườn vẫn lặng lẽ làm công việc của mình, không cần ai gọi tên, không cần ai ghi nhận, nhưng mỗi khi có ai đó trong xóm ốm đau, họ lại xuất hiện với bó lá tươi trên tay, như một thói quen đã gắn vào cuộc sống từ rất lâu; và ở Nhơn Hòa Lập, người ta hiểu rằng “người giữ vườn thuốc nam” không chỉ đang chăm một khu vườn, mà đang gìn giữ một phần ký ức sống của quê hương, nơi tri thức dân gian, tình người và sự gắn bó với thiên nhiên hòa vào nhau, bền bỉ như chính mảnh đất Đồng Tháp Mười này./.