Người Gõ Mõ Canh Đêm Ở Vùng Biên

Ông Nguyễn Nguyên Đáng, sinh năm 1954, là người thuộc thế hệ trưởng thành trong giai đoạn đất nước còn nhiều biến động. Sinh ra trong gia đình lao động nghèo nơi miền Tây Nam Bộ, ông sớm quen với cuộc sống thiếu thốn và tính cách điềm tĩnh, cẩn trọng. Những năm bảo vệ biên giới Tây Nam, ông tham gia phục vụ tại một khu dân cư giáp vùng đóng quân của bộ đội. Khi ấy, nhiều địa phương vùng ven biên vẫn còn thưa dân, ban đêm thường xuyên phải tổ chức tuần tra và cảnh giới để hỗ trợ lực lượng làm nhiệm vụ. Ông Nguyễn Nguyên Đáng được giao nhiệm vụ trực canh và báo hiệu cho bà con cùng đơn vị gần đó mỗi khi có tình huống bất thường xảy ra. Không có còi báo động hay thiết bị hiện đại, ông sử dụng chiếc mõ gỗ treo ở đầu xóm làm tín hiệu báo tin trong đêm. Công việc tưởng đơn giản nhưng đòi hỏi sự tỉnh táo và kiên trì. Nhiều đêm trời lạnh, gió thổi hun hút qua cánh đồng trống, ông vẫn thức trắng để đi tuần quanh khu vực dân cư. Một tình tiết khiến nhiều người trong xóm còn nhớ mãi xảy ra vào mùa nước nổi năm 1981. Đêm ấy, mưa lớn kéo dài làm nước từ con kênh sau xóm dâng lên rất nhanh. Trong lúc tuần tra, ông Nguyễn Nguyên Đáng phát hiện một đoạn bờ đất gần khu dân cư bắt đầu sạt lở mạnh, nước tràn vào ngày càng nhiều. Điều nguy hiểm là lúc ấy phần lớn bà con trong xóm đều đã ngủ say sau một ngày lao động mệt nhọc. Nếu nước tiếp tục dâng cao trong đêm, nhiều căn nhà lá ven mé kênh có thể bị ngập sâu hoặc cuốn sập. Không chần chừ, ông lập tức chạy đến đầu xóm, liên tục gõ mạnh chiếc mõ gỗ báo động giữa đêm khuya. Tiếng mõ vang lên dồn dập giữa màn mưa khiến nhiều người giật mình thức giấc. Sau đó, ông vừa đi từng nhà gọi mọi người di chuyển đồ đạc, vừa hỗ trợ người già và trẻ nhỏ sang khu đất cao an toàn hơn. Có đoạn nước chảy xiết ngang đầu gối, ông vẫn lội qua để dìu từng người ra ngoài. Trong lúc giúp một gia đình chuyển bao lúa lên nơi khô ráo, chân ông bị mảnh tre dưới nước cắt rách nhưng ông vẫn tiếp tục hỗ trợ bà con suốt gần hết đêm. Nhờ phát hiện và báo tin kịp thời, cả xóm đã tránh được thiệt hại lớn khi nước tiếp tục dâng cao vào rạng sáng hôm sau. Một người dân năm ấy xúc động kể lại: “Nếu đêm đó không có tiếng mõ của chú Đáng thì nhiều nhà chắc không kịp trở tay”. Nhắc lại chuyện cũ, ông Nguyễn Nguyên Đáng chỉ nhẹ nhàng nói: “Hồi đó mình chỉ nghĩ phải báo cho bà con biết để còn tránh nguy hiểm”. Chiến tranh và những năm tháng gian khó đã lùi xa, nhưng hình ảnh người đàn ông cầm chiếc mõ chạy giữa mưa đêm năm ấy vẫn còn trong ký ức của nhiều người dân vùng biên. Không trực tiếp cầm súng nơi chiến tuyến, ông Nguyễn Nguyên Đáng vẫn góp phần giữ gìn sự bình yên cho quê hương bằng tinh thần trách nhiệm và tấm lòng vì cộng đồng. Câu chuyện của ông là một “hoa lửa” rất khác giữa thời chiến — không được viết bằng tiếng súng hay đoàn xe hành quân, mà bằng tiếng mõ vang giữa đêm mưa, bằng những bước chân lội nước cứu dân và bằng trái tim luôn nghĩ cho người khác trong lúc khó khăn nhất.