NGƯỜI GỌI TÊN TỪNG CON TRÂU
Hồ Giáo sinh ra trong một gia đình nghèo. Từ năm lên mười tuổi, ông đã phải đi chăn trâu, làm thuê để kiếm sống. Sau những năm phục vụ trong quân đội, ông tình nguyện chuyển sang làm công nhân nông trường, dành gần như trọn cuộc đời chăm sóc đàn bò sữa và trâu giống. Điều khiến mọi người khâm phục không chỉ là năng suất chăn nuôi mà còn là tình cảm đặc biệt ông dành cho từng con vật. Ông nhớ tính nết, tình trạng sức khỏe và gọi được tên từng con trâu, con bò trong đàn.
Năm 1954, Hồ Giáo vào bộ đội, phục vụ trong đội hình Sư đoàn 350 làm nhiệm vụ bảo vệ Thủ đô. Đến năm 1960, khi quân đội thực hiện chủ trương chuyển một bộ phận cán bộ, chiến sĩ sang lao động sản xuất, ông tình nguyện lên Nông trường Ba Vì làm công nhân chăn nuôi.
Ban đầu, ông được giao chăm sóc đàn lợn. Sau khoảng năm năm, nông trường phát triển đàn bò sữa và chuyển ông sang nuôi bò. Chưa được đào tạo chuyên sâu, Hồ Giáo vừa làm vừa quan sát, học hỏi cán bộ kỹ thuật và tự đúc rút kinh nghiệm từ từng biểu hiện nhỏ của con vật.
Ông thường dậy từ rất sớm để kiểm tra chuồng trại, chuẩn bị thức ăn và quan sát sức khỏe của đàn bò. Khi một con ăn ít, đứng khác thường hoặc không phản ứng nhanh như mọi ngày, ông tìm hiểu nguyên nhân ngay. Ông quan niệm rằng người chăn nuôi phải hiểu con vật mình chăm sóc thì mới có thể phát hiện bệnh sớm và bảo vệ đàn.
Trong điều kiện ngành chăn nuôi nước ta còn thiếu thuốc thú y và thiết bị, Hồ Giáo vẫn chăm sóc thành công nhiều con vật bị bệnh hoặc gặp khó khăn khi sinh. Thành tích trong việc chăm sóc lợn và bò sữa tại Ba Vì giúp ông lần đầu được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động năm 1966.
Năm 1978, Ấn Độ tặng Việt Nam 502 con trâu Murrah để phát triển giống, tạo sức kéo và xây dựng nguồn sữa trâu. Hồ Giáo được điều vào Sông Bé, nay thuộc khu vực Đông Nam Bộ, tiếp tục đảm nhận công việc chăm sóc đàn trâu quý.
Thời gian đầu, đàn trâu chưa quen với khí hậu, thức ăn và môi trường mới. Hồ Giáo phải thường xuyên theo dõi, điều chỉnh chế độ chăm sóc và tạo thói quen cho từng con. Bằng sự kiên trì, ông khiến những con trâu trở nên gần gũi với người chăm sóc.
Các chuyên gia Ấn Độ từng ngạc nhiên khi chứng kiến Hồ Giáo gọi tên con nào thì con ấy tự bước lên bàn cân để kiểm tra trọng lượng. Ông không dùng sự cưỡng ép mà tạo thói quen bằng việc chăm sóc đều đặn và đối xử nhẹ nhàng. Với thành tích bảo vệ, nhân giống đàn trâu Murrah, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động lần thứ hai năm 1986.
Năm 1991, Hồ Giáo nghỉ hưu. Tuy nhiên, ông không rời bỏ nghề chăn nuôi. Ông đưa 15 con trâu Murrah về xã Hành Thuận, huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi để tiếp tục chăm sóc và nhân giống.
Trong gần hai mươi năm sau khi nghỉ hưu, ngày nào ông cũng đi bộ khoảng sáu kilômét từ nhà tới trại trâu. Đến giữa năm 2010, khi đã 82 tuổi và sức khỏe suy giảm, ông mới thực sự dừng công việc. Dù vậy, ông vẫn thường nhớ đàn trâu và tìm dịp trở lại thăm chúng.
Hồ Giáo qua đời ngày 14 tháng 10 năm 2015 tại Quảng Ngãi, hưởng thọ 87 tuổi. Cuộc đời ông trở thành biểu tượng của lòng yêu nghề, sự nhẫn nại và tinh thần lao động tận tụy.
