Người góp phần đặt nền móng cho phong trào công nhân Hải Phòng
Nhắc đến lịch sử phong trào công nhân Hải Phòng những năm đầu thế kỷ XX, không thể không nhắc tới Nguyễn Đức Cảnh – một trong những cán bộ cách mạng có vai trò quan trọng trong việc tổ chức, tập hợp và giác ngộ công nhân.
Ông đến với Hải Phòng khi tuổi đời còn rất trẻ. Nhưng bằng sự gần gũi, năng động và tinh thần dấn thân, Nguyễn Đức Cảnh đã góp phần đưa phong trào công nhân nơi đây từ những cuộc đấu tranh tự phát từng bước tiến tới đấu tranh có tổ chức và có mục tiêu chính trị rõ ràng.
Những năm 1920, Hải Phòng là một trung tâm kinh tế, công nghiệp và cảng biển quan trọng của Bắc Kỳ.
Cảng Hải Phòng là nơi hàng hóa từ nhiều vùng được vận chuyển qua lại. Xung quanh cảng có nhiều nhà máy, xưởng sửa chữa, cơ sở công nghiệp và các công trình phục vụ hoạt động kinh tế.
Một lực lượng công nhân đông đảo đã hình thành.
Nhưng cuộc sống của người lao động lúc ấy rất khắc nghiệt.
Người thợ phải làm việc trong điều kiện nặng nhọc, thời gian lao động dài, tiền công thấp. Họ ít có khả năng tự bảo vệ quyền lợi và thường xuyên phải chịu sự áp bức của giới chủ.
Trong hoàn cảnh ấy, những cuộc đấu tranh của công nhân bắt đầu xuất hiện.
Tuy nhiên, phần lớn vẫn còn mang tính tự phát.
Người công nhân biết mình bị đối xử bất công, nhưng chưa phải ai cũng hiểu rằng sức mạnh của họ nằm ở sự đoàn kết và tổ chức.
Đó chính là khoảng trống mà những người cách mạng như Nguyễn Đức Cảnh tìm cách lấp đầy.
Sau khi được giác ngộ cách mạng và tham gia hoạt động trong Việt Nam Cách mạng Thanh niên, Nguyễn Đức Cảnh được giao nhiệm vụ hoạt động trong phong trào công nhân.
Hải Phòng trở thành một địa bàn quan trọng.
Ông không chọn cách hoạt động xa rời quần chúng.
Ông tìm đến công nhân tại các nhà máy, xưởng thợ, bến cảng và khu dân cư lao động.
Ông trò chuyện với họ về những vấn đề rất cụ thể:
Tiền lương.
Giờ làm.
Điều kiện lao động.
Sự đối xử của giới chủ.
Cuộc sống của gia đình người thợ.
Từ những câu chuyện tưởng như rất bình thường ấy, Nguyễn Đức Cảnh giúp công nhân nhận ra một điều quan trọng:
Những khó khăn mà từng người đang chịu đựng không phải là vấn đề riêng của từng người.
Nếu mỗi người chỉ đấu tranh một mình, họ rất yếu.
Nhưng nếu hàng trăm, hàng nghìn người cùng đoàn kết, họ sẽ trở thành một lực lượng mạnh.
Điểm nổi bật trong hoạt động của Nguyễn Đức Cảnh là ông không dừng lại ở việc tuyên truyền.
Ông chú trọng xây dựng tổ chức.
Ông cùng các đồng chí từng bước gây dựng cơ sở cách mạng trong công nhân.
Những người công nhân tích cực được lựa chọn, bồi dưỡng và trở thành hạt nhân của phong trào.
Từ những nhóm nhỏ, mạng lưới hoạt động ngày càng mở rộng.
Đến năm 1929, Công hội đỏ được hình thành trong phong trào công nhân.
Đây là một bước phát triển quan trọng.
Người công nhân không còn chỉ tụ tập với nhau để than phiền về cuộc sống.
Họ bắt đầu biết tổ chức.
Biết bàn bạc.
Biết đoàn kết.
Biết xác định yêu cầu đấu tranh.
Và quan trọng hơn, họ bắt đầu hiểu rằng cuộc đấu tranh của mình gắn liền với cuộc đấu tranh chung của dân tộc và giai cấp công nhân.
Phong trào công nhân Hải Phòng những năm ấy diễn ra trong điều kiện hết sức khó khăn.
Chính quyền thực dân tìm cách đàn áp, theo dõi và bắt giữ những người hoạt động cách mạng.
Nhưng phong trào vẫn phát triển.
Tại các nhà máy, xưởng thợ và khu vực cảng, công nhân từng bước tham gia các cuộc đấu tranh đòi quyền lợi.
Những yêu cầu ban đầu có thể rất cụ thể: cải thiện tiền lương, giảm giờ làm, chống sự đối xử hà khắc của chủ.
Nhưng qua mỗi cuộc đấu tranh, người công nhân lại trưởng thành thêm một bước.
Họ hiểu được sức mạnh của đoàn kết.
Họ biết rằng muốn đấu tranh hiệu quả thì phải có tổ chức.
Và họ bắt đầu hình thành một ý thức mới: người lao động có quyền đứng lên bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
Nguyễn Đức Cảnh đóng vai trò quan trọng trong quá trình ấy.
Có một điểm rất đáng quý ở Nguyễn Đức Cảnh.
Ông không chỉ là người đứng ra chỉ đạo.
Ông sống cùng phong trào.
Ông đến với công nhân trong những lúc khó khăn nhất.
Khi công nhân bị đàn áp, ông tìm cách động viên và tổ chức họ.
Khi phong trào gặp khó khăn, ông tìm cách củng cố cơ sở.
Khi một số người còn e ngại, ông kiên trì giải thích và thuyết phục.
Ông hiểu rằng xây dựng phong trào không thể làm trong một ngày.
Muốn có một lực lượng mạnh phải có thời gian.
Phải có lòng tin.
Phải có những con người thực sự trưởng thành từ chính phong trào.
Đó cũng là lý do Nguyễn Đức Cảnh dành nhiều tâm huyết cho công tác công nhân.
Hoạt động của Nguyễn Đức Cảnh tại Hải Phòng không tách rời phong trào cách mạng ở các địa phương khác.
Ông cùng những cán bộ cách mạng thời kỳ đó góp phần kết nối phong trào công nhân giữa các trung tâm công nghiệp ở Bắc Kỳ.
Hải Phòng, Hà Nội, Nam Định và nhiều địa phương khác dần trở thành những địa bàn quan trọng của phong trào công nhân.
Những cuộc đấu tranh của công nhân không còn chỉ là những sự kiện riêng lẻ.
Phong trào ngày càng có sự liên hệ, hỗ trợ và phối hợp.
Đó là một bước chuyển rất quan trọng từ đấu tranh tự phát sang đấu tranh có tổ chức.
Và trong quá trình đó, Nguyễn Đức Cảnh là một trong những cán bộ có đóng góp nổi bật.
Nguyễn Đức Cảnh hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.
Ông không có cơ hội chứng kiến những thành quả lâu dài của phong trào mà mình đã góp phần xây dựng.
Nhưng những viên gạch mà ông đặt xuống trong những năm 1920–1930 đã góp phần tạo nền tảng cho phong trào công nhân Hải Phòng sau này.
Điều đáng quý là ông không xây dựng phong trào bằng những điều quá xa vời.
Ông bắt đầu từ người công nhân cụ thể, cuộc sống cụ thể và những vấn đề cụ thể.
Từ đó, ông từng bước giúp họ nhận ra sức mạnh của chính mình.
Câu chuyện về Nguyễn Đức Cảnh để lại một bài học sâu sắc về công tác quần chúng và vai trò của người cán bộ.
Muốn xây dựng một tập thể vững mạnh, trước hết phải biết gần gũi, lắng nghe và tôn trọng những người mình phục vụ.
Một phong trào không thể lớn mạnh nếu chỉ dựa vào một vài cá nhân. Nó cần sự đồng lòng của nhiều người, cần tổ chức và cần những người biết kết nối mọi người thành một tập thể.
Nguyễn Đức Cảnh đã làm điều đó bằng chính tuổi trẻ và sự hy sinh của mình.
Từ những nhà máy, bến cảng và khu lao động của Hải Phòng, một phong trào công nhân từng bước trưởng thành. Và trong những viên gạch đầu tiên đặt nền móng cho phong trào ấy có dấu ấn của người cán bộ trẻ Nguyễn Đức Cảnh.
Đó là câu chuyện không chỉ về một nhà cách mạng, mà còn về sức mạnh của niềm tin, sự đoàn kết và tinh thần dám dấn thân vì người lao động.


