Người góp phần xây dựng phong trào cách mạng Quảng Ngãi

Bước ngoặt quan trọng nhất trong cuộc đời Nguyễn Công Phương diễn ra khi ông chuyển từ hoạt động yêu nước theo các khuynh hướng đầu thế kỷ XX sang tham gia phong trào cộng sản. Đây cũng là giai đoạn ông phát huy rõ nét vai trò của một nhà tổ chức, góp phần xây dựng cơ sở Đảng và phong trào cách mạng ở Quảng Ngãi.

Theo tài liệu lịch sử do Thư viện tỉnh Quảng Ngãi lưu giữ, Nguyễn Công Phương tham gia Đảng từ những năm đầu Đảng ra đời. Năm 1930, tại Hội nghị Tỉnh ủy ở Nghĩa Lập, ông được giao nhiệm vụ quan trọng trong tổ chức lãnh đạo của tỉnh. Sau những đợt địch đàn áp, ông cùng các đồng chí khôi phục cơ sở Đảng, từng bước nối lại phong trào cách mạng ở các địa phương.

Cuối năm 1935, Tỉnh ủy lâm thời Quảng Ngãi được thành lập, Nguyễn Công Phương giữ cương vị Bí thư. Đây là thời điểm phong trào cách mạng bước vào một giai đoạn mới. Theo tài liệu “Sơ thảo lịch sử phong trào cách mạng”, dưới sự lãnh đạo của tổ chức Đảng, cơ sở Đảng và các tổ chức quần chúng từng bước phát triển; nhiều hình thức hoạt động công khai xuất hiện, trong đó có các nhóm đọc sách báo cách mạng.

Tháng 7/1936, tại nhà Nguyễn Công Phương ở Hòa Vinh, Tỉnh ủy Quảng Ngãi tổ chức cuộc họp bàn về chủ trương chuyển hướng hoạt động theo chỉ thị của Trung ương. Chi tiết này cho thấy ngôi nhà của ông không chỉ là nơi sinh sống mà còn từng là một địa điểm gắn với hoạt động lãnh đạo phong trào cách mạng.

Trong giai đoạn 1936–1939, phong trào cách mạng có điều kiện phát triển với nhiều hình thức đấu tranh công khai và bán công khai. Nguyễn Công Phương cùng các đồng chí chú trọng xây dựng tổ chức quần chúng, phát triển cơ sở và củng cố lực lượng. Đây là loại hình đấu tranh không tạo nên những chiến công vang dội trên chiến trường, nhưng có ý nghĩa đặc biệt đối với việc chuẩn bị lực lượng chính trị.

Nếu nhìn cuộc đời Nguyễn Công Phương qua khía cạnh “các trận đánh”, có thể thấy ông chủ yếu tham gia những “trận chiến chính trị”: chống sự đàn áp của thực dân, giữ vững tổ chức, gây dựng niềm tin trong nhân dân và chuẩn bị lực lượng cho những bước phát triển tiếp theo của cách mạng.

Chính từ những năm tháng ấy, Nguyễn Công Phương trở thành một trong những cán bộ có uy tín của phong trào Quảng Ngãi. Vai trò của ông không chỉ giới hạn ở Nghĩa Hành mà ngày càng mở rộng trong phạm vi toàn tỉnh.

Nhìn lại chặng đường này, có thể thấy sức mạnh của một phong trào cách mạng không chỉ được tạo nên bởi những người trực tiếp cầm súng. Đằng sau mỗi thắng lợi còn có những người xây dựng tổ chức, vận động quần chúng, bảo vệ cơ sở và giữ vững niềm tin trong những thời điểm khó khăn nhất. Từ câu chuyện nay ta có thể nhận ra được mọi thành công lớn đều cần một quá trình chuẩn bị bền bỉ, trong đó tri thức, tổ chức và tinh thần đoàn kết giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Thế hệ trẻ hôm nay cần biết trân trọng những đóng góp thầm lặng và hiểu rằng cống hiến cho cộng đồng không nhất thiết phải bắt đầu từ những việc lớn lao.