Người gửi bản yêu sách đến Hội nghị Versailles

Mùa hè năm 1919, tại nước Pháp, một sự kiện đặc biệt diễn ra ở Paris. Chiến tranh thế giới thứ nhất vừa kết thúc, các cường quốc thắng trận tổ chức Hội nghị Hòa bình tại Versailles để bàn về việc thiết lập một trật tự thế giới mới.

Trong bối cảnh ấy, Nguyễn Ái Quốc, khi đó đang hoạt động tại Pháp, nhận thấy đây là cơ hội để tiếng nói của nhân dân Việt Nam được biết đến trên trường quốc tế.

Người cùng một số đồng chí người Việt Nam yêu nước chuẩn bị một văn bản mang tên “Yêu sách của nhân dân An Nam”. Bản yêu sách gồm tám điểm, tập trung vào những quyền cơ bản như bình đẳng trước pháp luật, tự do báo chí, tự do hội họp, tự do học tập và các quyền dân chủ khác cho người Việt Nam.

Ngày 18 tháng 6 năm 1919, bản yêu sách được gửi tới các đoàn đại biểu tham dự Hội nghị Versailles và được ký tên Nguyễn Ái Quốc.

Đó là một cái tên chưa được nhiều người biết đến lúc bấy giờ. Nhưng đằng sau cái tên ấy là một người thanh niên Việt Nam đang tìm cách đưa tiếng nói của đồng bào mình đến với thế giới.

Nguyễn Ái Quốc không yêu cầu những điều xa vời. Người nêu lên những quyền mà các dân tộc văn minh đang nói tới: quyền tự do, quyền bình đẳng và quyền được tham gia vào đời sống chính trị, xã hội.

Người mong muốn các nước thắng trận, vốn nhân danh những nguyên tắc về dân tộc và quyền tự quyết sau chiến tranh, hãy nhìn đến nhân dân Việt Nam – một dân tộc đang sống dưới chế độ thuộc địa.

Thế nhưng, các cường quốc tại Hội nghị Versailles không chấp nhận những yêu cầu ấy. Bản yêu sách không được đưa ra thảo luận chính thức tại hội nghị.

Dù vậy, đối với Nguyễn Ái Quốc, việc bản yêu sách không được chấp nhận không có nghĩa là công sức của Người trở nên vô ích.

Ngược lại, qua sự kiện này, Người nhận ra một thực tế quan trọng: những lời tuyên bố về tự do và bình đẳng của các nước đế quốc không đồng nghĩa với việc họ sẵn sàng trao những quyền ấy cho các dân tộc thuộc địa.

Bản yêu sách cũng giúp tên tuổi Nguyễn Ái Quốc bắt đầu được biết đến trong cộng đồng người Việt tại Pháp và trong một bộ phận dư luận tiến bộ.

Từ đây, Người càng tích cực viết báo, diễn thuyết và tham gia các hoạt động chính trị để tố cáo chế độ thực dân và bảo vệ quyền lợi của các dân tộc thuộc địa.

Nhìn lại sự kiện ngày 18 tháng 6 năm 1919, điều đáng nhớ không chỉ là một bản yêu sách đã được gửi đi, mà là hình ảnh một người thanh niên Việt Nam giữa thủ đô nước Pháp đã mạnh dạn lên tiếng cho quyền lợi của đồng bào mình.

Bản “Yêu sách của nhân dân An Nam” chưa thể mang lại độc lập cho Việt Nam. Nhưng nó đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hành trình hoạt động của Nguyễn Ái Quốc: từ việc tìm hiểu thế giới đến việc trực tiếp đưa vấn đề Việt Nam ra trước dư luận quốc tế.

Và từ tiếng nói ấy, một cái tên – Nguyễn Ái Quốc – bắt đầu xuất hiện trên con đường đấu tranh vì độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam.