NGƯỜI HAI LẦN BỊ TÙ ĐÀY RA CÔN ĐẢO

Tôi người sinh sau, đẻ muộn, ít nắm bắt thông tin. Trước đây chỉ hiểu Châu Phú là một huyện của tỉnh An Giang. Danh nhân có Trần Văn Thành, đất có Láng Linh, sông có cù lao lớn, nhỏ. Sau ngày nước nhà thống nhất, tôi mới vỡ lẽ, Châu Phú không phải đơn giản như ngày xưa tôi nghĩ.

Sáng ngày 21 tháng 3 năm 2005, tôi với anh Nguyễn Đức Ánh nguyên là Trưởng ban Tôn giáo chính quyền tỉnh An Giang đến Châu Phú, gặp đồng chí Nguyễn Văn Thưởng Trưởng phòng Văn hóa thông tin huyện và nhà văn Đoàn Văn Đạt, cả hai gợi ý cho tôi viết về cụ Khưu Văn Ân. Và được biết cụ Khưu Văn Ân là anh em họ với đại tá Khưu Ngọc Bảy, người đã rành đường biển Đông như rành chỉ tay mình và người đã từng là chiến sĩ của những con tàu không số trong suốt những năm thập niên sáu mươi.

Cụ Khưu Văn Ân sinh năm 1917 tại làng Mỹ Đức, huyện Châu Phú, tỉnh An Giang. Cụ lớn lên trong một gia đình nông dân bên dòng sông Hậu. Từ thuở nhỏ sáng, chiều cụ đã chứng kiến cảnh tàu Tây qua lại thường xuyên nổ súng bắn giết đồng bào vô tội. Và cái đồn "quái quỷ" cạnh đình Mỹ Đức đã khiến cho dân làng phải tha phương cầu thực, có nhiều người bỏ xứ sang Campuchia, xuống Bạc Liêu, Cà Mau, ra miền Đông, lên Tây Nguyên tìm kế sinh nhai rồi không về nữa. Chẳng những thế, những gia đình còn lại địa phương thường bị bọn hội tề hù dọa đánh đập. Cái đói, cái chết luôn là nỗi ám ảnh triền miên của dân cư vùng sông nước này. Năm 1943, cụ biết được thư ký Tường và Hai Cái là hai người hoạt động cách mạng, cụ Ân tới xin làm quen và được hai người nhiệt tình giáo dục tinh thần yêu nước. Cụ Khựu Văn Ân tham gia phong trào thanh niên xã, rồi gia nhập Đội Tự vệ chiến đấu. Vào được Đội Tự vệ chiến đấu, cụ Khưu Văn Ân mừng lắm, cụ nghĩ cái "gai nhọn" đầu tiên phải tiêu diệt cho bằng được là đồn Mỹ Đức. Nhưng lúc bây giờ Tây có súng to, súng nhỏ còn ta có dao sắt, tầm vông vạt nhọn. Cụ bèn gợi ý với lãnh đạo cho đánh kiểu ám sát, 2 cặp 1. Đội tiến hành điều nghiên quy luật đi, lại của chúng, để nắm rõ, đánh chắc, thắng chắc bảo toàn được lực lượng. Khoảng 7 giờ sáng ngày 8 tháng 9 năm 1946, Đội Tự vệ "ém quân" chờ chúng đi chợ. Thế là y như dự đoán, Đội Tự vệ chiến đấu bất ngờ triển khai đội hình, xông ra tiêu diệt 6 tên, riêng đồng chí Oảnh Chen đâm chết một thằng lính Tây, số còn lại vừa bị thương vừa chạy về đồn kêu cứu. Đội Tự vệ chiến đấu kịp thời rút qua sông Tiền về Đốc Vàng (Đồng Tháp) an toàn. Sau trận thắng lợi vẻ vang này bọn chúng khiếp vía chẳng dám bén mảng tới chỗ đông người nữa. Đầu năm 1947, cụ Khưu Văn Ân được vinh dự đứng vào hàng ngũ của Đảng Cộng sản Việt Nam. Cuối năm 1947, cụ được cấp trên điều về Châu Đốc làm công tác dân vận, vận động quần chúng tham gia cách mạng. Tháng 6 năm 1948 cụ được phân công phụ trách dân vận, binh vận ba xã: Vĩnh Tế, Vĩnh Ngươn, Vĩnh Hậu. Khoảng cuối năm 1948, cụ được cấp trên rút về Khu 9 và không lậu sau cụ Khưu Văn Ân được điều trở lại làm Chánh văn phòng Huyện ủy Châu Phú. Lúc bấy giờ Pháp tăng cường bắt lính, ruồng bố, cho mật thám khám xét, lập "sổ đen" theo dõi cán bộ, chiến sĩ và những người yêu nước trong huyện. Trước tình hình khó khăn này, chủ trương của Huyện ủy là tích cực vận động quần chúng ủng hộ cách mạng, cảm hóa bọn hội tề, trang bị thêm vũ khí. Cụ được tổ chức phân công về Láng Linh và suốt 5 năm cụ hoạt động ở Láng Linh, thỉnh thoảng giặc xuất hiện ban ngày, thời gian còn lại lực lượng ta hoàn toàn làm chủ tình hình.

Thấy cụ tích cực mang lại hiệu quả tốt trong mọi nhiệm vụ được giao, một lần nữa Huyện ủy điều cụ trở về làm công tác dân vận xã Mỹ Đức. Nhưng các xã "mặt tiền" bị địch kiểm soát gắt gao và tên, họ cụ nằm trong "sổ đen" của bọn mật thám, buộc lòng cụ phải "chém vè" lên Sài Gòn liên lạc với tổ chức cách mạng rồi được phân công làm bí thư chi bộ Liên chi 1, Sài Gòn - Chợ Lớn, phụ trách công tác binh vận Xứ ủy. Giữa năm 1958, cụ bị giặc Pháp bắt, kết án sáu năm tù giam, đày ra Côn Đảo. Sáu năm ấy, hầu như ngày nào cụ cũng bị buộc lao động nặng, đòn roi, tra tấn. Tuy vậy; cụ vẫn nhớ về quê hương, nhớ các đồng chí thân yêu của mình, có khi không cầm được nước mắt và nỗi nhớ thương của cụ đã biến thành nỗi căm thù quân cướp nước. Cụ nuôi ý chí chờ ngày trở về đất liền. Năm 1964, cụ được tha về, và cụ tranh thủ ghé thăm nhà một đêm, tức tốc sáng hôm sau cụ vào Láng Linh, được cấp trên chỉ đạo cho cụ "quy y" theo đạo Bửu Sơn Kỳ Hương, phụ trách công tác đảm phụ nông nghiệp xã Thạnh Mỹ Tây.

Ở Láng Linh, có lần cụ Khưu Văn Ân được cấp trên chỉ đao, giao chỉ tiêu vận động tiểu thương đóng góp 10.000 đồng để mua thuốc tây, băng bông chữa chị cho thương binh. Để có được khoản tiền lớn và nhanh này cụ viết thư vận động anh, chị em bà con của cụ ở Cái Dầu, Châu Đốc. Được tiền, cụ nhờ cô Tuyết, một quần chúng tốt, mua thuốc tây và đích thân cụ bí mật chuyển về núi Tô.

Bây giờ nhớ lại, cụ nói: "Tôi mang số thuốc đi suốt một đêm về hướng núi Tô, rồi ghé qua một nhà dân. Một thanh niên trong nhà nói với tôi: "Tui biết đồng chí đi xa, đói bụng, nên dành sẵn cho đồng chí một chén cháo với cục đường đây. Phần thuốc này để tôi mang vào núi cho anh em. Và dặn tôi phải rời nhanh khu vực này - tụi nó sắp ném bom đấy. Quả thật, tôi quay về gần 30 phút, thì chỗ đó máy bay giặc ném bom và sau đó tôi được tin, thuốc ấy đã đến các đồng chí mình đầy đủ".

Kể từ năm 1964, lực lượng cách mạng của huyện Châu Phú lớn mạnh, đủ sức chiến đấu với kẻ thù. Nhưng lúc này vừa phải đương đầu với ngụy quân, ngụy quyền Sài Gòn, vừa phải đương đầu bọn đội lốt giáo phái Hòa Hảo. Công tác dân vận, binh vận ngày càng trở nên quan trọng. Cụ Khưu Văn Ân hoạt động đi, lại như con thoi, lúc thì ở Thạnh Mỹ Tây, lúc thì lên Vĩnh Tế, lúc thì về Mỹ Đức tổ chức cho quần chúng rải truyền đơn, treo cờ, biểu tình..., và hầu hết những trận đánh lớn, nhỏ đều có cụ Khưu Văn Ân tham gia làm công tác dân vận, binh vận, nơi nào diễn ra trận đánh tấn công, chống càn là nơi đó cán bộ, chiến sĩ yên tâm có cơm ăn, có người chăm sóc khi bị thương, có đồng bào giúp đỡ lúc chẳng may gặp khó khăn ngoài ý muốn. Cụ Khưu Văn Ân càng được huyện Châu Phú tin cậy thì trong "sổ đen" bọn mật thám càng đậm thêm tên tuổi của cụ.

Cuối năm 1973, trong chuyến đi công tác, cụ Khưu Văn Ân, chẳng may sa vào tay giặc, chúng bắt cụ tra tấn, đánh đập dã man nhưng cụ không hề khai báo nửa lời. Thấy không khai thác được gì ở người cán bộ cộng sản kiên trung này, chúng bèn đưa cụ trở lại Côn Đảo giam cầm, hòng âm thầm giết đi một người cộng sản suốt đời vì sự nghiệp cách mạng. Nhưng chế độ phi nghĩa, tàn bạo của chính quyền Sài Gòn đã nhanh chóng tan rã trước chiến dịch mùa xuân đại thắng.

Sau 30/4/1975, cụ Khưu Văn Ân về đất liền, trong niềm hân hoan chào đón đồng bào huyện nhà. Và sau đó Huyện ủy, Ủy ban huyện Châu Phú phân công cụ làm ủy viên thư ký Ủy ban nhân dân huyện Châu Phú. Năm 1979 cụ về làm Trưởng phòng Thương binh và xã hội cho đến ngày nghỉ hưu.

Trong quá trình công tác, cụ Khưu Văn Ân được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương chống Phấp hạng 3, Huân chương chông Mỹ hạng nhất, Huân chương độc lập - "Đã có công lao trong cuộc kháng chiến lâu dài và anh dũng của dân tộc" và năm 2007 tới, cụ sẽ nhận huy hiệu 60 năm tuổi Đảng.

Từ sau ngày nghỉ hưu (1980) đến nay cụ sống an nhàn, sáng chiều chăm lo vườn cây, ao cá của mình. Thỉnh thoảng nhớ chuyện ngày xưa, cụ tranh thủ đến nhà tìm thăm bạn bè, đồng chí, người thân từng che chở cụ trong hai thời kỳ oanh liệt ấy.

Trước lúc ra về, anh Nguyễn Đức Ánh nắm chặt tay cụ, chúc cụ sống lâu, sống vui, sống khỏe, hẹn ngày trở lại thăm. Còn tôi, chỉ gật đầu chào trong lòng khâm phục quê hương Châu Phú đã có những con người anh dũng kiên cường như thế!