Người học sinh tài năng và nhiệt huyết

Anh hùng Trần Văn Ơn (1931–1950) — người học sinh kiên cường của trường Pétrus Ký (nay là Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM), tấm gương ngời sáng đã ngã xuống vì phong trào đấu tranh học sinh, sinh viên và lấy ngày hy sinh của anh làm Ngày Truyền thống Học sinh - Sinh viên Việt Nam (9/1).

Sinh ra tại xã Phước Thạnh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre, Trần Văn Ơn là học sinh giỏi toán, vẽ đẹp và là một cầu thủ bóng rổ tài năng của trường Pétrus Ký.

​ Nhìn thấy cảnh đất nước bị xâm lược, nhân dân và bạn bè đồng lứa bị bách hại, anh sớm tham gia phong trào đấu tranh học sinh nội đô Sài Gòn từ năm 1947. ​Anh được bầu vào Ban Chấp hành Hội Học sinh cứu quốc Nam Bộ. Trần Văn Ơn nổi tiếng là người điềm tĩnh, mưu trí, phụ trách công tác bãi khóa, vận động bãi thị và in ấn, phát tán truyền tin tuyên truyền chống chính quyền thực dân Pháp.

​Cuộc biểu tình lịch sử ngày 9 tháng 1 năm 1950 :

​Đầu năm 1950, phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên Sài Gòn đòi chính quyền thực dân thả tự do cho những học sinh bị bắt giam vô cớ bùng lên mạnh mẽ:

​Sáng ngày 9 tháng 1 năm 1950, hơn 6.000 học sinh, sinh viên từ nhiều trường cùng đại diện các tầng lớp nhân dân kéo đến Nha Giáo dục Pháp để phản đối chính sách đàn áp và yêu cầu mở lại các trường học. Trần Văn Ơn là một trong những người trực tiếp đứng ở hàng đầu ban đại diện đòi gặp giới chức lãnh đạo. ​Chiều cùng ngày, chính quyền thực dân Pháp huy động hàng trăm cảnh sát dã chiến, lính lê dương mang theo dùi găm, súng đạn xông vào đàn áp dã man đoàn người biểu tình ôn hòa. ​Sự hy sinh anh dũng: Giữa làn mưa đạn và dùi gậy, Trần Văn Ơn đã dũng cảm chen lên phía trước che chắn cho các em học sinh nhỏ tuổi và bạn gái rút lui. Trong lúc hỗ trợ đồng đội trèo qua tường rào, anh bị một viên đạn của cảnh sát Pháp bắn trúng gục xuống. Anh qua đời khi chưa tròn 19 tuổi.

​Ngọn lửa chấn động toàn quốc . ​Cái chết của Trần Văn Ơn đã thổi bùng lên ngọn lửa căm hờn trong lòng nhân dân Sài Gòn và cả nước:

​Đám tang lịch sử: Ngày 12 tháng 1 năm 1950, lễ tang của anh trở thành cuộc biểu tình khổng lồ của hơn 300.000 nhân dân Sài Gòn – Chợ Lớn xuống đường tiễn đưa, biến thành cuộc bãi công, bãi thị quy mô chưa từng có. ​Biểu tượng tuổi trẻ: Tháng 2 năm 1950, Đại hội Liên đoàn Thanh niên Việt Nam đã quyết định lấy ngày 9 tháng 1 hằng năm làm Ngày Truyền thống Học sinh - Sinh viên Việt Nam.

​Năm 2000, Trần Văn Ơn được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.