Người hùng trên chuyến phà cảm tử!

Cuối năm 1967, Đại đội rà phá bom từ trường phà Bến Thủy được thành lập, chàng trai Nguyễn Đăng Chế được cử làm Trưởng phà Bến Thủy kiêm Đại đội trưởng Đại đội Tự vệ phà Bến Thủy (Liên quân Giao thông-Bộ đội). Chỉ hơn một năm, đơn vị đã rà phá được 232 quả bom từ trường...

Chỉ vào khúc sông Lam trước mặt, ông kể: Thời kháng chiến chống Mỹ, bom rơi trên khúc sông này chẳng sót một khoảng trống nhỏ nào! Từ năm 1965 đến 1968, khu vực phà Bến Thủy hứng chịu 2.912 trận oanh kích của máy bay và hạm đội Mỹ ngoài biển. 9 tháng của năm 1972, với 312 trận, Mỹ giội xuống đây 13.253 quả bom, pháo. Tháng 11-1972, địch tăng cường lấy xác bom đạn lấp sông, phà bị tắc hàng tuần do bom nổ chậm và bom từ trường thế hệ mới. Phương án dùng thuyền khử từ (thuyền gỗ, chốt tre) để rà phá không hiệu quả. Tỉnh Nghệ An và Bộ tư lệnh Quân khu 4 huy động tàu phóng từ hải quân vẫn không thể rà phá hết được số lượng bom dưới lòng sông. Trước tình hình đó, Trưởng phà Nguyễn Đăng Chế nêu sáng kiến dùng phà lớn, kẹp 2 ca nô mẫ lực lớn hai bên, chạy tốc độ nhanh đâm thẳng vào bom với kích từ mạnh buộc bom nổ để thông tuyến. Đồng ý phương án của Trưởng phà Bến Thủy đưa ra, ông Nguyễn Sỹ Hòa, Phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An bấy giờ là người đặc trách chỉ đạo GTVT hỏi: “Ai là người chỉ huy con phà cảm tử này?". Ông Chế trả lời: “Tôi chứ còn ai nữa!”. Ông Hòa cảm động, cố nén những giọt nước mắt. Trước việc ách tắc giao thông 5 ngày liền ở phà Bến Thủy, ông không còn cách nào khác.

15 giờ ngày 23-11-1972, đơn vị tập trung tại bến bờ Bắc làm lễ xuất quân và truy điệu sống cho 5 người đi làm nhiệm vụ đặc biệt, bao gồm Đại đội trưởng Nguyễn Đăng Chế và 4 thợ lái, thủy thủ. Ông thay mặt anh em tổ cảm tử, đứng trước dòng sông Lam, thề rằng: “Tất cả vì tiền tuyến, tất cả vì sự nghiệp giải phóng miền Nam, chúng tôi sẵn sàng hy sinh để mở đường thông tuyến”.

Xuất phát! "Vũ khí chiến đấu" gồm 1 phà và 2 ca nô mã lực lớn, rẽ sóng lao với tốc độ cao trên sông để kích nổ các loại bom từ trường. "Đến vòng thứ ba thì một quả bom phát nổ hất tung phà lên khỏi mặt nước, ca nô bật ra khỏi phà và tắt ngấm. Phà chìm ngay, cả 5 chúng tôi nổi bềnh trên mặt nước, đều bị thương nặng, được đơn vị chèo thuyền khử từ ra vớt rồi đưa đi viện" - ông trầm ngâm kể. Sau lúc ấy, có người báo tin về gia đình Nguyễn Đăng Chế đã hy sinh... Mọi người chuẩn bị làm lễ mai táng, mẹ và người vợ trẻ ngất lịm, cô con gái đầu hơn 1 tuổi cũng khóc theo. Nhưng đến 1 giờ sáng, Nguyễn Đăng Chế tỉnh lại. Anh được chuyển tuyến điều trị. Với chế độ chăm sóc đặc biệt, sau một năm anh mới bình phục, trở lại vị trí trưởng phà.

Sau trận đánh "mở đường máu" ấy, Trưởng phà Nguyễn Đăng Chế và Phó trưởng phà Nguyễn Kim Giao được Chủ tịch nước tặng Huân chương Kháng chiến hạng Ba. Ngày 31-12-1973, Đơn vị tự vệ phà Bến Thủy được Nhà nước tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân lần thứ hai. Sau này, Trưởng phà Nguyễn Đăng Chế rút ruột những vần thơ: “Cầu lớn bắc qua/ Ai người hay biết/ Bến Thủy/ Đôi bờ máu nhớ bàn chân”.