NGƯỜI HƯNG YÊN TRỒNG RAU CỨU KHÁNG CHIẾN NĂM CHIẾN TRANH
Trong những năm chiến tranh ác liệt, khi lương thực khan hiếm, giao thông bị đánh phá, người dân Hưng Yên đã biến từng thửa đất nhỏ, từng bờ ao, vạt vườn thành luống rau nuôi bộ đội, nuôi cán bộ và nuôi chính phong trào kháng chiến. Câu chuyện của bà Phạm Thị Dung là hồi ức chân thực về mặt trận lao động thầm lặng nhưng bền bỉ nơi hậu phương.
Tôi là Phạm Thị Dung, sinh năm 1930, người làng Phương Chiểu. Trong chiến tranh, chúng tôi không cầm súng ra trận, nhưng làng tôi có một “mặt trận” khác – mặt trận trồng rau cứu kháng chiến.
Những năm ấy, lúa gạo không đủ. Địch đánh phá đường vận chuyển, kho tàng. Bộ đội về làng trú quân ngày một đông, cán bộ hoạt động bí mật ngày một nhiều. Nếu chỉ trông chờ vào gạo thì không thể nuôi nổi lực lượng. Thế là dân làng họp bàn, thống nhất một việc: “Nhà nào có đất là phải trồng rau.”
Không chừa một khoảng trống nào. Bờ ao, bãi đất hoang, góc vườn, ven đường làng – tất cả đều được xới lên trồng rau. Rau muống, rau lang, cải bẹ, su hào, bắp cải… Cây gì nhanh lớn, dễ sống là trồng.
Tôi còn nhớ rõ cảnh những người phụ nữ như tôi, sáng ra đồng, chiều về lại lom khom ngoài vườn. Bom nổ xa xa, chúng tôi vẫn cúi xuống nhổ cỏ, tưới rau. Có hôm nghe tiếng máy bay, cả làng chạy xuống hầm, yên lại chui lên, việc đầu tiên là xem luống rau có bị mảnh bom làm hỏng không.
Rau trồng không phải để bán. Rau để chia cho bộ đội, cho cán bộ, cho trạm quân y. Mỗi bó rau mang đi là bớt phần ăn của gia đình, nhưng không ai kêu. Chúng tôi hiểu: bộ đội có ăn thì mới đánh được giặc.
Có đợt mưa lớn, rau ngập úng, chúng tôi phải thức đêm be bờ, tháo nước. Tay lạnh cóng, chân lấm bùn, nhưng nhìn rau xanh trở lại, ai cũng mừng. Có chiến sĩ nhìn luống rau, cười bảo:
“Rau của các mẹ xanh thế này, chúng tôi ăn vào là thấy quê hương ở ngay bên cạnh.”
Nhiều cán bộ sau này kể lại, những bữa canh rau giản dị ấy đã giúp họ cầm cự qua những ngày gian khổ nhất. Không có rau, nhiều người đã không trụ nổi vì đói và bệnh tật.
Ngày hòa bình, làng xóm yên ả, tôi vẫn trồng rau. Mỗi khi cúi xuống luống đất, tôi lại nhớ về những năm tháng cũ. Tôi hiểu rằng, những luống rau năm ấy không chỉ nuôi người, mà nuôi cả niềm tin chiến thắng.
Chúng tôi – những người dân Hưng Yên – đã góp phần vào kháng chiến bằng chính đôi tay lao động của mình. Không tiếng súng, không huân chương, nhưng màu xanh của rau đã hòa vào màu xanh của hòa bình hôm nay.
