NGƯỜI HƯNG YÊN VẬN CHUYỂN ĐẠN DƯỢC CHO TUYẾN ĐƯỜNG TRƯỜNG SƠN

Không phải ai đi Trường Sơn cũng cầm súng.
Có những người đi với đòn gánh, đôi quang thúng và đôi vai trần, nhưng gánh trên đó là đạn dược – sinh mệnh của chiến trường.

Ông Phạm Văn Hòe gọi quãng đời ấy ngắn gọn:
“Đi gánh đạn cho bộ đội.”

Lên đường không kèn trống

Năm 1967, khi vừa tròn hai mươi lăm tuổi, ông Hòe được huy động vào lực lượng dân công phục vụ chiến trường Trường Sơn.

“Không có lễ xuất quân,” ông nhớ lại. “Chỉ có gọi tên, dặn dò rồi đi.”

Hành trang là chiếc ba lô vải, đôi dép cao su và ý nghĩ đơn giản: đi là phải đến nơi.

Đạn dược – thứ hàng nặng nhất

Hàng vận chuyển chủ yếu là đạn pháo, đạn súng bộ binh, thuốc nổ. Mỗi thùng đạn nặng từ vài chục đến cả trăm cân, phải chia nhỏ gùi từng chuyến.

“Vai sưng, lưng rớm máu,” ông Hòe kể. “Nhưng không ai kêu.”

Đạn nặng không chỉ vì trọng lượng, mà vì tính mạng của người gánh và người chờ ở phía trước.

Con đường trong rừng

Đường Trường Sơn không phải là con đường phẳng. Đó là rừng sâu, dốc đá, suối cạn, bùn lầy.

“Có đoạn trơn như đổ mỡ,” ông Hòe nói. “Trượt là lăn cả người lẫn đạn.”

Mỗi bước chân đều phải tính toán.

Đi trong mưa bom

Máy bay Mỹ đánh phá liên tục. Dân công phải đi ban đêm, ban ngày trú trong rừng, hầm đất.

“Nghe tiếng máy bay là bỏ đạn, lao xuống hầm,” ông nhớ lại.

Có hôm vừa đi được vài cây số thì phải dừng cả ngày vì bom.

Hầm nghỉ – hầm sống

Những hầm trú ẩn dọc đường là nơi nghỉ tạm. Người nằm sát người, đạn xếp quanh.

“Ngủ mà tay vẫn ôm đạn,” ông Hòe nói. “Sợ nổ.”

Đạn trở thành bạn đồng hành bất đắc dĩ.

Bữa ăn giữa rừng

Cơm nắm muối vừng, rau rừng, nước suối. Ăn nhanh để còn đi.

“Ăn no không nổi,” ông kể. “No là mệt.”

Nhưng ai cũng hiểu: đạn đến chậm là bộ đội thiếu đạn.

Tai nạn và mất mát

Không phải chuyến nào cũng trọn vẹn. Có người trượt ngã, đạn nổ, có người bị bom vùi.

“Có đồng đội đi rồi không về,” ông Hòe trầm giọng.

Những mất mát ấy lặng lẽ, ít ai biết tên.

Giao đạn cho tiền tuyến

Khi đạn được giao đến kho tiền phương, mọi mệt mỏi tan biến.

“Nhìn bộ đội nhận đạn là quên hết đau,” ông Hòe nói.

Đó là khoảnh khắc hiểu rằng lao động của mình có ý nghĩa.

Không huân chương, chỉ có ký ức

Sau chiến tranh, ông Hòe trở về quê làm ruộng. Không giấy khen, không danh hiệu lớn.

“Chỉ có đôi vai giờ hay đau,” ông cười.

Nhưng trong ký ức ông, Trường Sơn chưa bao giờ rời xa.

Một mặt trận bằng sức người

Vận chuyển đạn dược cho Trường Sơn là một mặt trận lao động, nơi mồ hôi và máu hòa vào đất rừng.

Người Hưng Yên, như ông Phạm Văn Hòe, đã góp phần giữ cho mạch máu chiến tranh không bị đứt đoạn.

Hồi ức còn lại

Giờ đây, khi nhắc lại, ông chỉ nói nhẹ nhàng:
“Làm được chút gì cho đất nước là mừng.”

Nhưng chính “chút gì” ấy đã góp phần làm nên chiến thắng lớn của dân tộc.