Người kể chuyện chiến tranh

Bài hát để lại từ một đêm chia tay

Có những cuộc chia tay chỉ diễn ra trong một khoảnh khắc nhưng lại trở thành ký ức theo con người suốt cả cuộc đời. Với cựu TNXP Lê Thị Khải, đêm chia tay đơn vị vào cuối năm 1969 là một khoảnh khắc như thế. Sinh năm 1945, bà hiện sống tại xã Hoàng Diệu, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội và được người dân địa phương yêu quý bởi sự nhiệt tình, trách nhiệm. Bà đang đảm nhiệm vai trò Ủy viên Ban Chấp hành Hội Cựu TNXP xã Hoàng Diệu và Chi hội trưởng Chi hội TNXP thôn Bài Trượng.

Đêm ấy, trước khi rời những người đồng đội đã cùng mình trải qua những năm tháng gian khổ, bà đã sáng tác bài hát chèo “Sáng mãi tên anh”. Đằng sau những câu hát là cả một phần ký ức tuổi trẻ của người phụ nữ từng sống giữa bom đạn.

Hơn bốn năm nơi tuyến lửa

Năm 1965, khi vừa tròn 20 tuổi, bà Lê Thị Khải gia nhập lực lượng TNXP. Đất nước lúc ấy đang trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Tuổi trẻ của bà và nhiều thanh niên cùng thế hệ được gửi lại trên những tuyến đường phục vụ chiến trường.

Bà được biên chế vào đơn vị N81, thuộc Đội Thanh niên xung phong chống Mỹ, cứu nước. Đơn vị có nhiệm vụ bảo đảm giao thông từ Nam Định đến Thanh Hóa, đặc biệt là tuyến đường sắt nối giữa hai tỉnh.

Những người TNXP phải sửa chữa những đoạn đường bị bom phá, đắp lại đường, rà phá bom mìn và dọn vật cản. Họ làm việc giữa điều kiện thiếu thốn, luôn phải cảnh giác trước bom đạn.

Công việc của họ tuy không trực tiếp cầm súng chiến đấu nhưng cũng đầy nguy hiểm. Chỉ một sơ suất nhỏ khi rà phá bom mìn hoặc khắc phục hậu quả bom đánh phá cũng có thể phải trả giá bằng tính mạng.

Bà Khải từng trải qua một lần bị thương khi đang thực hiện nhiệm vụ. Tháng 7-1965, bà được cử về phía Nam lấy dụng cụ. Khi đến nửa cầu Đò Lèn, tỉnh Thanh Hóa, một quả tên lửa bắn xuống đầu cầu, mảnh tên lửa văng vào đầu khiến bà bị thương.

Đồng đội nhanh chóng đưa bà đến bệnh viện gần đó. Sau khi điều trị, bà tiếp tục trở lại đơn vị. Vết sẹo trên đầu vẫn còn đến hôm nay, trở thành dấu tích về những ngày tháng chiến tranh.

Tháng 12-1969, bà hoàn thành nhiệm vụ và xuất ngũ. Đêm trước ngày chia tay, bà sáng tác “Sáng mãi tên anh”. Bài hát nói về lòng biết ơn đối với Đảng, Bác Hồ, các liệt sĩ, thương binh và những người đã hy sinh vì đất nước.

Khi ca khúc được bà thể hiện, những người đồng đội từng sát cánh bên nhau không khỏi xúc động. Những lời ca khiến họ nhớ đến những người đã nằm lại, nhớ những ngày gian khổ và nhớ cả những khoảnh khắc cùng nhau vượt qua hiểm nguy.

Với bà Khải, sáng tác ấy không phải để thể hiện tài năng mà đơn giản là một cách để nói lên những tình cảm đang chất chứa trong lòng. Bà muốn lưu lại tình đồng đội, lòng biết ơn và những kỷ niệm của một thời không thể trở lại.

Sau khi xuất ngũ, bà trở về quê hương. Cuộc sống thay đổi, nhưng bà vẫn giữ tinh thần tích cực, tiếp tục tham gia các hoạt động cộng đồng. Đặc biệt, trong công tác Hội Cựu TNXP, bà có thêm cơ hội gặp gỡ đồng đội, chia sẻ và gìn giữ những kỷ niệm của lực lượng.

Bài hát “Sáng mãi tên anh” vì thế không chỉ thuộc về một đêm chia tay. Nó còn là lời nhắc nhở về cả một thế hệ đã đi qua chiến tranh, về những người đã hy sinh và những người trở về tiếp tục sống, cống hiến.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, người nữ TNXP năm xưa đã bước sang tuổi xế chiều. Nhưng ký ức về đồng đội, về tuyến đường và về bài hát năm ấy vẫn còn nguyên. Đó là một phần thanh xuân mà bà luôn trân trọng và cũng là câu chuyện đáng được thế hệ hôm nay ghi nhớ.