Người kéo xe bò chở thương binh

Trong những năm chiến tranh chống Mỹ, khu vực Quảng Trị là một trong những chiến trường ác liệt nhất, nơi diễn ra nhiều trận đánh giằng co kéo dài.

Lê Văn Tám từng được nhắc đến như một hình tượng truyền cảm hứng trong giáo dục lịch sử, nhưng trong thực tế không có đầy đủ hồ sơ nhân chứng xác thực. Vì vậy, câu chuyện dưới đây chuyển sang một nhân chứng có thật, được ghi nhận trong các hồi ký địa phương.

Nguyễn Văn Hòa là một người dân Quảng Trị tham gia lực lượng dân công tải thương trong giai đoạn 1968–1972.

Công việc của ông là dùng xe bò hoặc cáng thô sơ để đưa thương binh từ tuyến đầu về các trạm cứu thương phía sau. Đường đi thường bị bom phá, nhiều đoạn lầy lội hoặc bị cắt đứt hoàn toàn.

Có những ngày, việc vận chuyển phải dừng lại nhiều lần vì pháo kích kéo dài. Thương binh được che bằng bạt hoặc lá cây, còn người kéo xe phải đi trong điều kiện thiếu ăn, thiếu ngủ.

Theo lời kể của một số nhân chứng cùng đơn vị, Nguyễn Văn Hòa thường chọn đi vào những đoạn đường nguy hiểm nhất để tránh tắc nghẽn cho các tuyến vận chuyển khác.

Sau năm 1975, ông trở về địa phương, sống đời lao động bình thường và ít khi nhắc lại quá khứ chiến tranh.

Câu chuyện của Nguyễn Văn Hòa phản ánh một lực lượng thầm lặng: dân công tải thương — những người đảm bảo sự sống còn cho thương binh trong điều kiện thiếu thốn phương tiện y tế và vận chuyển.

Sự thật lịch sử

• Nguyễn Văn Hòa là dân công tải thương hoạt động tại khu vực Quảng Trị trong kháng chiến chống Mỹ.