NGƯỜI KHAI MỞ SỨC MẠNH THÉP CHO QUÂN ĐỘI TA

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đất nước ta vừa giành được độc lập thì đã phải đối diện với muôn vàn thử thách. Chính quyền non trẻ đứng trước tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, thù trong giặc ngoài bủa vây. Trong hoàn cảnh ấy, để bảo vệ thành quả cách mạng, ngày 15/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định thành lập Phòng Quân giới với nhiệm vụ thu thập, mua sắm và sản xuất vũ khí, trang bị cho lực lượng vũ trang bằng tinh thần tự lực tự cường.

Giữa lúc vận mệnh dân tộc đang cần những người tài, ngày 20/10/1946, kỹ sư Phạm Quang Lễ – một trí thức yêu nước được đào tạo ở nước ngoài – đã trở về Tổ quốc, mang theo khát vọng góp sức cho kháng chiến. Chỉ một tuần sau, ông được phân công về làm việc tại Cục Quân giới ở xưởng Giang Tiên (Thái Nguyên), nhận nhiệm vụ đặc biệt: nghiên cứu và chế tạo súng Bazooka dựa trên mẫu vũ khí của Mỹ.

Đây là loại súng chống tăng hiện đại, có sức công phá lớn. Nếu chế tạo thành công, quân ta sẽ có khả năng đánh bại xe tăng và xe bọc thép – lợi thế lớn của thực dân Pháp trên chiến trường. Trong điều kiện thiếu thốn đủ bề, máy móc thô sơ, nguyên vật liệu khan hiếm, trình độ công nhân còn hạn chế, kỹ sư Lễ cùng anh em miệt mài ngày đêm nghiên cứu. Chỉ sau ba tuần, hai khẩu súng và sáu quả đạn đầu tiên đã ra đời. Dù chưa đạt sức xuyên phá như nguyên bản, đó vẫn là bước tiến táo bạo, thể hiện trí tuệ và ý chí Việt Nam.

Ngày 5/12/1946, tại Bắc Bộ phủ, trước thềm toàn quốc kháng chiến, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tin tưởng giao cho ông trọng trách Cục trưởng Cục Quân giới – người đứng đầu ngành quân giới non trẻ. Đồng thời, Bác đặt cho ông một cái tên mới: Trần Đại Nghĩa, với ý nghĩa làm việc lớn vì đại nghĩa dân tộc. Bác căn dặn: “Chú lo vũ khí cho bộ đội.” Lời dặn ấy vừa là niềm tin, vừa là mệnh lệnh thiêng liêng.

Nhận trọng trách, Cục trưởng Trần Đại Nghĩa tiếp tục hoàn thiện việc chế tạo Bazooka. Ông rà soát lại từng thông số kỹ thuật, vận dụng kiến thức tích lũy từ nước ngoài để tìm ra công thức phù hợp với điều kiện vật liệu trong nước. Giữa vòng vây phong tỏa của địch, ông cùng cán bộ, công nhân phát huy tinh thần sáng tạo, quyết tâm làm chủ kỹ thuật.

Cuối tháng 2/1947, súng Bazooka “made in Việt Nam” chính thức hoàn thiện, có khả năng xuyên thủng 75cm tường gạch, tương đương đạn Mỹ. Ngày 3/3/1947, trong trận Sơn Lộ (Quốc Oai, Hà Đông), loại vũ khí này đã bắn cháy hai xe tăng Pháp, khiến kẻ thù sửng sốt. Đó là mốc son chói lọi, khẳng định trí tuệ và bản lĩnh của ngành quân giới Việt Nam.

Không dừng lại ở đó, ông tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu, chế tạo nhiều loại vũ khí khác như súng không giật (SKZ), đạn chống tăng AT, súng cối, súng phóng bom… góp phần cung cấp kịp thời vũ khí cho các chiến trường. Đồng thời, ông còn mở lớp đào tạo sĩ quan pháo binh đầu tiên, xây dựng nền móng cho ngành công nghiệp quốc phòng nước nhà.

Trong những năm tháng gian khổ đầu tiên của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Cục trưởng Trần Đại Nghĩa đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Bác Hồ giao phó: lo vũ khí cho bộ đội. Ông không chỉ là nhà khoa học tài năng mà còn là biểu tượng của tinh thần tự lực, sáng tạo và lòng yêu nước sâu sắc.

Câu chuyện về Trần Đại Nghĩa là minh chứng rằng, bằng trí tuệ và ý chí, dân tộc Việt Nam có thể tạo nên sức mạnh thép để bảo vệ độc lập, tự do.