Người Khai Sơn Sử Học

Lê Văn Hưu là nhà sử học vĩ đại, danh sĩ kiệt xuất dưới thời nhà Trần, người đã đặt viên gạch đầu tiên xây dựng nên tòa lâu đài sử học chính thống cho dân tộc Việt Nam. Sinh ra tại vùng đất Đông Sơn, Thanh Hóa giàu truyền thống văn hóa, ông đỗ Bảng nhãn trong kỳ thi Thi Hương, Thi Đình năm 1247 khi mới 17 tuổi. Với trí tuệ uyên bác, tư duy sắc sảo và phẩm chất đạo đức trong sáng, ông được triều đình tin tưởng giao giữ nhiều trọng trách như Hàn lâm viện Học sĩ, Học sĩ Quốc sử viện và trực tiếp giảng dạy cho các hoàng tử.

Đóng góp vĩ đại nhất của Lê Văn Hưu cho văn hóa dân tộc là việc hoàn thành bộ Đại Việt sử ký gồm 30 quyển vào năm 1272, ghi chép lại toàn bộ lịch sử đất nước từ thời Triệu Đà đến cuối thời Lý. Đây là bộ chính sử đầu tiên của Việt Nam, đặt ra những chuẩn mực khoa học nghiêm ngặt về phương pháp ghi chép, so sánh tư liệu và đặc biệt là nghệ thuật chép sử mang tinh thần tự chủ dân tộc sâu sắc. Trong từng lời bàn, từng lời nhận xét của mình, Lê Văn Hưu luôn đứng trên lập trường độc lập của quốc gia Đại Việt để đánh giá các sự kiện và nhân vật lịch sử, khẳng định quyền tự chủ thiêng liêng không thể xâm phạm của dân tộc ta sánh ngang với các triều đại phương Bắc. Tư duy sử học độc lập, tinh thần tự cường và phong cách chép sử khách quan, chỉn chu của Lê Văn Hưu đã trở thành khuôn mẫu kinh điển, đặt nền móng và định hướng cho các thế hệ sử gia lừng lẫy sau này như Ngô Sĩ Liên, Phan Huy Chú tiếp bước.