“Người không kịp nghe tin hòa bình”

Những ngày cuối tháng 4 năm 1975, khi tin về Sự kiện 30 tháng 4 năm 1975 bắt đầu lan dọc các đơn vị, có một tổ công tác vẫn còn làm nhiệm vụ ở một vùng rừng xa, nơi thông tin đến chậm hơn mọi nơi khác. Đó là một khu lán tạm dựng ven suối, lợp bằng lá rừng, đủ che mưa nắng, đủ để cáng thương binh nằm qua ngày.

Trong lán có một chiến sĩ tên Hoàn, bị thương từ một trận đánh trước đó. Vết thương nặng, sốt liên tục, nhưng anh vẫn tỉnh táo từng lúc. Bên cạnh anh, lúc nào cũng có một mảnh giấy nhỏ — ghi lại nhiệm vụ đơn vị đang thực hiện dở. Dù không còn khả năng đứng dậy, anh vẫn hỏi tin từng ngày: đơn vị đã đi đến đâu, đã hoàn thành việc gì, còn bao xa nữa.

Sáng hôm đó, từ phía đơn vị, tin vui đến bất ngờ. Người liên lạc chạy về, gần như không kịp thở, vừa chạy vừa nói: “Giải phóng rồi… xong rồi… hết rồi…” Không ai kìm được, có người cười, có người đứng lặng, có người quay đi lau nước mắt. Nhưng rồi tất cả cùng nghĩ đến Hoàn.

“Phải báo cho nó,” một người nói.

Ba người vội vã quay lại lán. Đường rừng hôm đó dường như ngắn hơn. Họ đi nhanh hơn mọi lần, gần như không cảm thấy mệt. Trong đầu chỉ nghĩ đến một điều: phải để Hoàn biết — cái điều mà tất cả họ đã đi qua bao năm để chờ.

Khi đến nơi, lán vẫn im lặng như cũ. Không có tiếng gọi, không có tiếng động. Một người bước vào trước, rồi khựng lại. Hai người phía sau cũng dừng theo.

Hoàn nằm đó, yên lặng.

Khuôn mặt anh không còn căng vì đau nữa, mà nhẹ đi, như đang ngủ. Bàn tay phải vẫn nắm chặt mảnh giấy, nhàu lại vì mồ hôi và thời gian. Người đồng đội khẽ gọi: “Hoàn…” nhưng không có tiếng trả lời.

Không ai nói gì thêm.

Một lúc sau, người mang tin ngồi xuống bên cạnh, giọng trầm hẳn: “Xong rồi… Hoàn ơi… đất nước mình xong rồi…”

Câu nói rơi vào khoảng không tĩnh lặng của căn lán nhỏ. Không có ai nghe thấy nữa.

Họ ngồi rất lâu ở đó. Không phải vì không biết phải làm gì, mà vì không nỡ rời đi ngay. Ngoài kia, chiến tranh đã kết thúc. Nhưng trong căn lán này, có một người đã dừng lại trước khoảnh khắc đó chỉ một bước rất ngắn.

Người đồng đội sau này kể lại, điều khiến ông nhớ mãi không phải là cảnh tượng hôm ấy… mà là cảm giác dang dở. Một con người đã đi suốt chặng đường dài, đã chịu đựng, đã chiến đấu, đã chờ đợi — nhưng lại không kịp nghe hai chữ “hòa bình” bằng chính tai mình.

Ông nói, chiến tranh kết thúc vào một ngày rất rõ ràng trên bản đồ. Nhưng với mỗi con người, có những người đã dừng lại… ngay trước khi kịp chạm đến ngày đó.