Người không nhìn thấy ánh sáng nhưng trở thành ánh sáng

Có những con người trong lịch sử mà chỉ cần nhắc đến tên, chúng ta nhớ ngay đến một câu chuyện.

Nhắc đến Nguyễn Đình Chiểu, đó là câu chuyện về một người mất đi ánh sáng của đôi mắt nhưng không để cuộc đời mình chìm vào bóng tối.

Nguyễn Đình Chiểu sinh năm 1822 và sống đến năm 1888. Cuộc đời ông trải qua một giai đoạn đặc biệt của lịch sử Việt Nam thế kỷ XIX: từ khi đất nước còn dưới triều Nguyễn đến khi thực dân Pháp bắt đầu xâm lược và từng bước chiếm đóng Nam Kỳ.

Ông cũng trải qua những biến cố rất riêng của cuộc đời.

Khi còn trẻ, Nguyễn Đình Chiểu từng theo đuổi con đường học vấn. Nhưng biến cố gia đình và bệnh tật đã khiến ông bị mù. Đó là mất mát lớn đối với bất kỳ ai, đặc biệt là một người đang nuôi chí học hành.

Tuy nhiên, Nguyễn Đình Chiểu không chấp nhận để biến cố quyết định số phận mình.

Ông tiếp tục học nghề thuốc.

Ông trở thành người thầy.

Ông trở thành nhà thơ.

Và trong những năm tháng đất nước bị xâm lược, ông trở thành một trong những tiếng nói tiêu biểu của văn chương yêu nước Nam Bộ.

Năm 1858, thực dân Pháp nổ súng tấn công Đà Nẵng. Năm 1859, quân Pháp chiếm thành Gia Định. Những biến cố ấy tác động mạnh mẽ đến đời sống của Nguyễn Đình Chiểu và trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều sáng tác yêu nước của ông.

Năm 1861, khi các nghĩa sĩ nông dân Cần Giuộc hy sinh trong cuộc chiến đấu chống quân Pháp, Nguyễn Đình Chiểu đã viết Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc. Tác phẩm trở thành một trong những áng văn nổi tiếng nhất của văn học Việt Nam, dựng nên hình tượng bi tráng của người nông dân nghĩa sĩ.

Năm 1862, sau khi ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ bị nhượng cho Pháp, Nguyễn Đình Chiểu cùng gia đình chuyển về Ba Tri. Tại đây, ông tiếp tục mở trường, chữa bệnh và sáng tác.

Nhìn lại cuộc đời ông, chúng ta thấy một điều rất rõ: Nguyễn Đình Chiểu chưa bao giờ để hoàn cảnh quyết định hoàn toàn cách mình sống.

Ông bị mù, nhưng không ngừng học tập.

Ông sống trong thời loạn, nhưng không từ bỏ nghề dạy học.

Ông chứng kiến chiến tranh, nhưng không im lặng.

Ông không trực tiếp cầm súng, nhưng dùng thơ văn để ca ngợi những người chiến đấu vì đất nước.

Ông sống ở vùng đất đã bị biến động bởi chiến tranh, nhưng vẫn giữ cho mình một nhân cách không chịu khuất phục.

Đó là điều làm nên sức mạnh của Nguyễn Đình Chiểu.

Một con người không cần phải hoàn hảo về điều kiện mới có thể sống có ích.

Một con người có thể mất đi rất nhiều thứ nhưng vẫn giữ được điều quan trọng nhất: phẩm giá.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện về Nguyễn Đình Chiểu không chỉ là một bài học lịch sử hay văn học.

Đó còn là bài học về cách đối diện với nghịch cảnh.

Trong cuộc sống, không phải ai cũng có một con đường bằng phẳng. Có người gặp thất bại. Có người mất đi một cơ hội. Có người phải bắt đầu lại từ đầu.

Điều quan trọng không chỉ là những gì đã xảy ra với chúng ta.

Quan trọng hơn là chúng ta sẽ làm gì sau đó.

Nguyễn Đình Chiểu đã trả lời câu hỏi ấy bằng cả cuộc đời.

Ông biến bất hạnh thành động lực.

Ông biến tri thức thành phương tiện để giúp người.

Ông biến ngòi bút thành tiếng nói bảo vệ đạo lý.

Ông biến cuộc đời riêng của mình thành một phần của lịch sử dân tộc.

Năm 2021, UNESCO cùng Việt Nam kỷ niệm 200 năm ngày sinh Nguyễn Đình Chiểu, ghi nhận những đóng góp nổi bật của ông đối với văn hóa và giáo dục. Việc tôn vinh này cho thấy giá trị của Nguyễn Đình Chiểu đã vượt qua giới hạn của một địa phương hay một thời đại để trở thành một di sản văn hóa có ý nghĩa rộng lớn.

Hơn một thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày Nguyễn Đình Chiểu qua đời, nhưng câu chuyện về ông vẫn còn sức lay động.

Bởi con người hôm nay vẫn cần nghị lực.

Vẫn cần lòng nhân ái.

Vẫn cần những người biết sống có nguyên tắc.

Và vẫn cần những ngọn lửa tinh thần để không bị khuất phục trước khó khăn.

Nguyễn Đình Chiểu không nhìn thấy ánh sáng bằng đôi mắt.

Nhưng cuộc đời ông đã trở thành ánh sáng.

Ánh sáng của nghị lực.

Ánh sáng của nhân nghĩa.

Ánh sáng của khí tiết.

Và trên hết, là ánh sáng của một tình yêu bền bỉ dành cho quê hương, nhân dân và đất nước.