Người "Kiến trúc sư" và Bản giao hưởng Đồng khởi tại Rùm Đuôn
Căn cứ Trung ương Cục miền Nam, nằm sâu trong rừng Rùm Đuôn (Tân Biên, Tây Ninh), được ví như "Thủ đô kháng chiến" của toàn miền Nam. Giai đoạn 1959-1960 là thời điểm đen tối nhưng cũng đầy hy vọng của cách mạng. Sau nhiều năm đấu tranh chính trị đơn thuần bị kẻ thù đàn áp đẫm máu qua luật 10/59, Nghị quyết 15 của Trung ương Đảng ra đời như luồng gió mới, cho phép quân dân miền Nam sử dụng bạo lực cách mạng để tự giải phóng. Giữa bối cảnh đó, đồng chí Nguyễn Văn Linh (Mười Cúc) – Bí thư Trung ương Cục, đã chọn rừng già Tây Ninh làm nơi đặt đại bản doanh để chỉ đạo phong trào.
Tại căn cứ Rùm Đuôn những ngày cuối năm 1959, đồng chí Mười Cúc sống và làm việc trong một lán nhỏ lợp lá trung quân – loại lá rừng đặc biệt chỉ có ở Tây Ninh, khi cháy không bùng thành ngọn mà chỉ lụi dần, giúp bảo mật tung tích trước máy bay trinh sát địch. Hình ảnh người lãnh đạo cao nhất của cách mạng miền Nam lúc bấy giờ hiện lên thật giản dị với bộ bà ba đen, đôi dép cao su và chiếc đài bán dẫn cũ. Ông dành nhiều đêm trắng bên ánh đèn dầu lạc, nghiên cứu cách vận dụng Nghị quyết 15 vào thực tế địa phương. Tây Ninh lúc đó bị kìm kẹp bởi hệ thống đồn bốt dày đặc và các "khu trù mật". Đồng chí Mười Cúc đã trực tiếp chỉ đạo xây dựng các đơn vị vũ trang đầu tiên của tỉnh như C40. Ông nhấn mạnh: "Phải biến mỗi cánh rừng thành một pháo đài, mỗi người dân thành một chiến sĩ". Chính sự sâu sát của ông đã dẫn đến thắng lợi của trận Tua Hai (tháng 1/1960) vang dội – trận đánh mở màn cho cao trào Đồng khởi tại Tây Ninh. Ông không chỉ chỉ đạo trên bản đồ mà còn trực tiếp xuống các "lõm" căn cứ để động viên anh em, ăn cùng mâm cơm rau rừng, muối quẹt với chiến sĩ, tạo nên một sự gắn kết máu thịt giữa lãnh đạo và nhân dân.
Sự hiện diện của đồng chí Nguyễn Văn Linh tại Rùm Đuôn đã biến nơi đây thành linh hồn của cuộc kháng chiến. Sự sáng suốt và lối sống giản dị của ông là minh chứng cho việc lấy dân làm gốc. Ngày nay, Di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam không chỉ là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống mà còn là minh chứng cho trí tuệ cách mạng, nơi những nếp nhà mái trung quân vẫn đứng đó như lời nhắc nhở về một thời hoa lửa kiên cường.
