NGƯỜI KIẾN TRÚC SƯ VĨ ĐẠI CỦA NHỮNG CÔNG TRÌNH THẾ KỶ

Trong công cuộc Đổi mới và phát triển đất nước, lịch sử Việt Nam luôn khắc ghi chương sử chuyển mình đầy ngoạn mục cuối thế kỷ XX. Gắn liền với giai đoạn lịch sử quan trọng ấy, chân dung cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt hiện lên như một nhà lãnh đạo xuất sắc, người "Tổng công trình sư" đại tài với tư duy đột phá, luôn dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm trước lịch sử để kiến tạo nên những công trình thế kỷ cho non sông.

Người con ưu tú của quê hương Vũng Liêm

Thủ tướng Võ Văn Kiệt (tên khai sinh là Phan Văn Hòa, mật danh Sáu Dân), sinh ngày 23 tháng 11 năm 1922 tại xã Trung Hiệp, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vũng Long. Tham gia hoạt động cách mạng từ năm 16 tuổi trong phong trào Nam Kỳ khởi nghĩa, ông đã trải qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Ông từng giữ nhiều trọng trách cốt lõi như Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn, Bí thư Khu ủy Khu 9 (Tây Nam Bộ).

Sau ngày đất nước thống nhất, trên cương vị Chủ tịch Ủy ban nhân dân kiêm Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, rồi sau đó là Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng và Thủ tướng Chính phủ (giai đoạn 1991 - 1997), ông đã cống hiến trọn vẹn trí tuệ và tâm huyết cho sự nghiệp xóa bỏ cơ chế tập trung bao cấp, mở đường cho nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Bản lĩnh phá rào và quyết định siêu dự án đường dây 500kV Bắc - Nam

Đầu thập niên 1990, miền Nam và đặc biệt là đầu tàu kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh rơi vào cuộc khủng hoảng năng lượng trầm trọng, thiếu điện sản xuất và sinh hoạt triền miên, trong khi miền Bắc lại thừa nguồn điện năng từ nhà máy thủy điện Hòa Bình nhưng không thể truyền tải vào trong. Trước tình thế cấp bách đó, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã đưa ra một quyết định táo bạo mang tính lịch sử: Xây dựng hệ thống đường dây truyền tải điện siêu cao áp 500kV Bắc - Nam.

Tại thời điểm bấy giờ, quyết định này đã vấp phải không ít luồng ý kiến hoài nghi, thậm chí phản đối từ một số chuyên gia trong và ngoài nước vì cho rằng khoảng cách hơn 1.500 km là quá dài, rủi ro kỹ thuật quá lớn và vượt quá tầm khả năng kinh tế, công nghệ của Việt Nam.

Tuy nhiên, với nhãn quan chiến lược sắc bén và bản lĩnh của một nhà lãnh đạo hành động vì dân, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã tự mình đứng ra nhận trách nhiệm làm Tổng chỉ huy công trình. Ông trực tiếp đi khảo sát thực địa xuyên rừng rậm, trèo đèo lội suối để động viên các kỹ sư và hàng vạn công nhân làm việc dọc tuyến xương sống đất nước.

Nhờ ý chí sắt đá đó, siêu công trình thế kỷ đã hoàn thành thần tốc chỉ sau đúng 2 năm (730 ngày đêm) vào tháng 5 năm 1994. Dòng điện quốc gia thông suốt từ Bắc vào Nam không chỉ giải quyết triệt để bài toán năng lượng cho miền Nam, mà còn chính thức thống nhất hệ thống lưới điện toàn quốc, tạo động lực mạnh mẽ cho nền kinh tế bứt tốc phát triển.

Những công trình đánh thức những vùng đất chết

Không dừng lại ở kỳ tích năng lượng, dấu ấn chỉ đạo đột phá của Thủ tướng Võ Văn Kiệt còn in đậm trên khắp mọi miền Tổ quốc thông qua hàng loạt dự án hạ tầng mang tầm chiến lược lâu dài:

• Chương trình ngọt hóa bán đảo Cà Mau và khai phá vùng Đồng Tháp Mười: Biến những vùng đất hoang sơ ngập mặn, nhiễm phèn nặng nề thành những "vựa lúa" trù phú bậc nhất cả nước, bảo đảm vững chắc an ninh lương thực quốc gia.

Người lãnh đạo sống mãi trong lòng nhân dân

Thủ tướng Võ Văn Kiệt từ trần ngày 11 tháng 6 năm 2008. Suốt cuộc đời hơn 86 năm tuổi đời và gần 70 năm tuổi Đảng, ông đã sống một cuộc đời trọn vẹn vì nước vì dân. Năm 2008, để ghi nhận những công lao to lớn của ông, Đảng và Nhà nước đã trang trọng truy tặng Huân chương Sao Vàng – phần thưởng cao quý nhất của quốc gia.

Hình ảnh vị Thủ tướng mái tóc bạc phơ, mặc áo sơ mi giản dị, lội ruộng cùng nông dân hay trực tiếp đứng bên những cột mâm pháo cao thế sẽ luôn là biểu tượng bất tử của tinh thần đổi mới, khát vọng tự cường và lòng kiên trung soi sáng con đường phát triển của các thế hệ tương lai.

Nguồn tư liệu đối chiếu lịch sử: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam.