Người kỹ sư của những cánh đồng
Giáo sư Lương Định Của là nhà nông học xuất sắc, người dành trọn cuộc đời nghiên cứu các giống cây trồng phục vụ sản xuất nông nghiệp. Theo lời kể của ông Nguyễn Công Tạn, điều đáng kính phục nhất ở Giáo sư Lương Định Của là tinh thần lao động quên mình, luôn coi cánh đồng là phòng thí nghiệm và người nông dân là người thầy. Ông đã góp phần tạo ra nhiều giống lúa, giống cây có năng suất cao, đặt nền móng cho nền nông nghiệp hiện đại của Việt Nam.
Theo những hồi ức của nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn, những người từng có cơ hội tiếp xúc với Giáo sư Lương Định Của đều nhớ mãi hình ảnh một nhà khoa học giản dị, đôi chân lúc nào cũng lấm bùn ruộng.
Ông thường nói với các cộng sự:
"Muốn có giống lúa tốt thì phải xuống ruộng với nông dân."
Câu nói ấy không chỉ là quan điểm nghiên cứu mà còn là phương châm sống của ông.
Những năm đất nước còn trong thời kỳ kháng chiến và sau hòa bình lập lại, điều kiện nghiên cứu vô cùng thiếu thốn. Phòng thí nghiệm đơn sơ, thiết bị nghèo nàn, vật tư khan hiếm. Thế nhưng, điều đó không làm giảm quyết tâm của nhà khoa học trẻ.
Ngày nào ông cũng có mặt trên đồng ruộng từ sáng sớm. Ông quan sát từng cây lúa, ghi chép từng sự thay đổi nhỏ nhất của giống cây. Có những vụ mùa thất bại do thiên tai, sâu bệnh, ông lại bắt đầu từ đầu mà không một lời than phiền.
Theo lời kể của ông Nguyễn Công Tạn, điều khiến mọi người kính phục nhất là Giáo sư Lương Định Của chưa bao giờ tự coi mình là người "ban phát" kiến thức cho nông dân. Ông luôn lắng nghe bà con, học hỏi kinh nghiệm sản xuất của họ rồi kết hợp với khoa học để tìm ra giải pháp tốt nhất.
Có lần, sau nhiều tháng nghiên cứu, giống lúa mới chưa đạt kết quả như mong muốn. Một cán bộ trẻ tỏ ra chán nản. Giáo sư chỉ nhẹ nhàng nói:
"Không có thất bại nào là vô ích. Mỗi lần chưa thành công là thêm một bài học để đến gần thành công hơn."
Chính sự kiên trì ấy đã tạo nên nhiều giống cây trồng có giá trị thực tiễn cao, góp phần nâng cao năng suất nông nghiệp và cải thiện đời sống của hàng triệu nông dân Việt Nam.
Không chỉ là nhà khoa học tài năng, ông còn là người thầy tận tụy. Ông dành nhiều thời gian đào tạo lớp cán bộ trẻ, truyền cho họ niềm say mê nghiên cứu và tinh thần gắn bó với thực tiễn.
Theo những người từng làm việc cùng, dù được quốc tế đánh giá cao và có nhiều cơ hội làm việc ở nước ngoài, Giáo sư Lương Định Của vẫn quyết định trở về phục vụ quê hương. Ông tâm niệm rằng thành quả khoa học chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp người dân bớt nghèo, đất nước phát triển.
Cuộc đời của Anh hùng Lao động Lương Định Của là minh chứng cho sức mạnh của trí tuệ, lòng yêu nước và tinh thần cống hiến không mệt mỏi. Ông không để lại những chiến công trên mặt trận quân sự, nhưng những giống lúa, giống cây trồng và lớp lớp học trò của ông chính là những "thành trì" bền vững của nền nông nghiệp Việt Nam.
