Người kỹ sư đại tài và những "phép màu" vũ khí Việt Nam
Nhà khoa học quân sự lỗi lạc, người đã từ bỏ vinh hoa phú quý ở Paris để theo Bác Hồ về nước kháng chiến. Ông là người có công lớn trong việc chế tạo ra các loại vũ khí huyền thoại như Bazooka, súng không giật (SKZ), đạn bay tự động... giúp quân và dân ta đánh bại các phương tiện chiến tranh hiện đại của thực dân Pháp.
Trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, quân đội ta đứng trước một tình thế vô cùng hiểm nghèo: vũ khí thô sơ, thiếu thốn đủ bề, trong khi quân Pháp sở hữu xe tăng, thiết giáp và những đồn bốt kiên cố bằng bê tông cốt thép. Giữa bối cảnh đó, sự xuất hiện của kỹ sư Trần Đại Nghĩa cùng những loại vũ khí do ông chế tạo đã làm thay đổi cục diện chiến trường.
Trước năm 1946, Phạm Quang Lễ là một kỹ sư hàng không, học giả xuất sắc tại Pháp với mức lương tương đương 22 lạng vàng một tháng – một cuộc sống giàu sang mà nhiều người mơ ước. Thế nhưng, khi gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Paris năm 1946, nghe theo tiếng gọi của quê hương, ông đã lập tức từ bỏ tất cả để bám theo con tàu đưa Bác về nước.
Về đến chiến khu Việt Bắc, ông được Bác Hồ tin tưởng giao chức vụ Cục trưởng Cục Quân giới và đặt cho cái tên mới đầy ý nghĩa: Trần Đại Nghĩa. Nhiệm vụ của ông vô cùng nặng nề: Chế tạo ra thứ vũ khí có thể bắn thủng xe tăng Pháp trong điều kiện thiếu thốn máy móc, nguyên liệu ở núi rừng.
Trong các hang đá ẩm thấp ở chiến khu, dưới ánh đèn dầu tù mù, Trần Đại Nghĩa cùng các đồng nghiệp đã ngày đêm nghiên cứu. Tài sản quý giá nhất của ông lúc bấy giờ là một cuốn sổ tay ghi chép bí mật về các công thức thuốc nổ mà ông đã âm thầm thu thập, sống chung với nó suốt 11 năm ở Pháp.
Tháng 3 năm 1947, một phép màu đã xảy ra. Súng Bazooka do Trần Đại Nghĩa chế tạo đã xuất kích trận đầu tiên tại Chùa Trầm (Hà Tây). Chỉ với những viên đạn đầu tiên, súng đã bắn cháy thuyên thạo 2 chiếc xe tăng của Pháp, bẻ gãy hoàn toàn trận càn của địch.
Không dừng lại ở đó, ông tiếp tục nghiên cứu và cho ra đời súng SKZ (Súng không giật) – một loại vũ khí hạng nặng nhưng lại siêu nhẹ, có thể tháo rời để mang vác, dùng để phá hủy các lô cốt kiên cố. Trùm quân sự Pháp lúc bấy giờ đã phải thốt lên kinh ngạc, không thể hiểu nổi tại sao một quân đội non trẻ, trốn trong rừng sâu lại có thể chế tạo được loại vũ khí hiện đại ngang tầm thế giới như vậy.
"Nhiệm vụ của tôi là mang tri thức học được từ thế giới về để giúp đồng bào mình bớt đổ máu. Khi nào đất nước còn tiếng súng, tôi còn chưa ngừng sáng tạo." — Giáo sư, Anh hùng Trần Đại Nghĩa.
