Người lái ca-nô giữa “tọa độ lửa” Long Đại

Dù cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã lùi xa, nhưng với cựu chiến binh Nông Thái Quốc, ký ức về những năm tháng bám trụ tại bến phà Long Đại vẫn vẹn nguyên như vừa mới hôm qua. Đặc biệt, hình ảnh 16 thanh niên xung phong quê ở Thái Bình hy sinh trong ngày 19-9-1972 khi đang làm nhiệm vụ tại bến phà này luôn là nỗi nhớ khắc sâu trong tâm trí ông.

Sinh năm 1947 tại xã Phù Ngọc, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, trong một gia đình có truyền thống làm nghề y học cổ truyền, từ nhỏ Nông Thái Quốc đã quen với việc học và ghi nhớ các loại dược liệu. Tuy nhiên, khi đất nước bước vào giai đoạn chiến tranh ác liệt, ông đã lựa chọn con đường mới – học nghề lái xe để phục vụ kháng chiến. Năm 1967, sau khi hoàn thành đào tạo, ông tình nguyện nhập ngũ, hành quân vào chiến trường miền Nam.

Trong quá trình cơ động qua khu vực Quảng Bình theo đường 22, đơn vị của ông bị máy bay đối phương đánh phá, khiến kế hoạch hành quân thay đổi. Nông Thái Quốc được điều về Đại đội 16, Binh trạm 16, Đoàn 500, làm nhiệm vụ lái ca-nô lai dắt phà tại bến phà Long Đại – một điểm trọng yếu trên tuyến đường chiến lược 15A thuộc hệ thống Trường Sơn – Hồ Chí Minh, giữ vai trò huyết mạch chi viện cho miền Nam.

Từ năm 1965 đến 1968, đế quốc Mỹ tăng cường đánh phá miền Bắc nhằm cắt đứt nguồn chi viện. Bến phà Long Đại trở thành “tọa độ lửa”, thường xuyên hứng chịu bom đạn và thủy lôi. Đêm ngày 19-9-1972, khi 16 thanh niên xung phong đang làm nhiệm vụ thông đường tại bến phà Long Đại 2 thì máy bay Mỹ bất ngờ xuất hiện, sử dụng kỹ thuật la-de xác định mục tiêu và trút bom xuống khu vực bến. Trận bom ác liệt ấy đã khiến 16 chiến sĩ hy sinh khi đang làm nhiệm vụ.

Trong điều kiện chiến sự khốc liệt, tổ ca-nô của ông Quốc chỉ có ba người, ngày đêm bám trụ trên sông để bảo đảm thông tuyến. Suốt năm 1972, họ gần như không rời vị trí, bởi bến phà liên tục bị tập kích, bom đạn và thủy lôi còn sót lại trên lòng sông gây nguy hiểm thường trực. Dù hiểu rõ rủi ro, các anh vẫn kiên định với nhiệm vụ, giữ vững mạch giao thông phục vụ tiền tuyến. Với những thành tích trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu, ngày 18-6-1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Lệnh số 95/LCT, tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân cho Đại đội Công binh 16 thuộc Binh trạm 16, Đoàn 500.

Trong những năm tháng ấy, ông Nông Thái Quốc còn cảm phục tinh thần của nữ chiến sĩ vận tải Lê Thị Cánh, quê thôn Phú Bình, xã Lương Ninh. Gia nhập đơn vị khi mới 16 tuổi, chị đã ba lần bị thương trong khi làm nhiệm vụ vận tải trên sông. Dù sức khỏe yếu do thương tật, chị vẫn tiếp tục cống hiến. Sự kiên cường ấy đã để lại trong ông niềm kính trọng sâu sắc. Năm 1973, ông và chị Lê Thị Cánh tổ chức đám cưới tại quê nhà chị và cùng gắn bó với mảnh đất Quảng Bình từ đó đến nay.

Những ký ức về bến phà Long Đại không chỉ là hồi ức chiến tranh, mà còn là minh chứng cho tinh thần quả cảm, sự hy sinh thầm lặng của lực lượng thanh niên xung phong và bộ đội công binh – những người đã góp phần giữ vững tuyến chi viện chiến lược, làm nên thắng lợi chung của dân tộc.