Người lái ca nô mở luồng giữa “tọa độ lửa” sông Gianh

Khi cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc trở nên ác liệt, Võ Xuân Khuể được điều vào làm nhiệm vụ vận tải tại sông Gianh. Công việc của ông không chỉ là lái ca nô hay đưa phà qua sông; nhiều lúc ông phải trực tiếp rà phá thủy lôi để mở luồng cho phương tiện vận tải.

Sông Gianh khi ấy là một mắt xích quan trọng trên tuyến vận tải Bắc – Nam. Nếu bến phà bị đánh phá hoặc luồng sông bị phong tỏa, việc vận chuyển người, phương tiện và hàng hóa vào chiến trường sẽ bị ảnh hưởng. Vì vậy, sau những trận bom, những người làm nhiệm vụ trên sông lại phải nhanh chóng khôi phục giao thông.

Theo hồi ức của ông Khuể, dưới lòng sông là thủy lôi, trên mặt sông là máy bay địch, trong khi ca nô và phà gần như không có nơi trú ẩn. Người lái chỉ có thể giữ chắc tay lái, tìm cách mở luồng và đưa phương tiện qua sông.

Để mở luồng, ông và đồng đội đã tìm cách sử dụng ca nô lướt để phá thủy lôi, đồng thời áp dụng những phương pháp kéo dây có gắn kim loại để kích nổ thủy lôi từ xa. Những cách làm này giúp mở rộng luồng lạch, tạo điều kiện cho phà tiếp tục hoạt động.

Khoảnh khắc giữa lằn ranh sống – chết

Ngày 14/8/1967, trong lúc làm nhiệm vụ, một quả thủy lôi phát nổ, hất ông Khuể xuống sông. Ông bị sức nổ nhấn chìm, cố gắng đạp chân vào đáy sông để ngoi lên. Khi vừa nổi lên, một tiếng nổ khác lại xảy ra khiến ông tiếp tục bị đánh chìm.

Lần thứ hai ngoi lên, ông may mắn vớ được một tấm ván trôi. Kiệt sức, ông để mình trôi theo dòng nước và sau đó được đồng đội cứu. Khi được đưa lên thuyền, ông chứng kiến hai chiến sĩ lái xe vừa hy sinh nằm bên cạnh.

Nhưng sau lần thoát chết ấy, ông vẫn tiếp tục trở lại với dòng sông.

Trong những năm 1965–1972, Võ Xuân Khuể cùng đồng đội tiếp tục bám trụ tại khu vực Bến phà Gianh. TTXVN ghi nhận ông là một trong những người góp phần giữ cho tuyến giao thông qua sông Gianh không bị đứt đoạn.

Chi tiết đáng nhớ

Điều đặc biệt trong câu chuyện của Võ Xuân Khuể là ông không chỉ một lần đối mặt với thủy lôi, mà nhiều lần trở lại công việc sau khi bị thương.

Ông từng đảm nhiệm nhiều công việc khác nhau: chèo đò, lái ca nô, lái phà, rà phá thủy lôi. Ông từng nói rằng thời ấy, khi nhiệm vụ được giao, mọi người đều cố gắng làm hết sức mình dù biết hiểm nguy luôn ở ngay trước mắt.

Bến phà Gianh vì thế trở thành một địa danh gắn với ký ức về những người “đội bom, bám phà”, góp phần duy trì tuyến vận tải trong những năm chiến tranh.

Ý nghĩa cho chuyên mục “Thời hoa lửa”

Câu chuyện của Võ Xuân Khuể cho thấy phía sau những tuyến đường chi viện không chỉ có những đoàn xe và người lính, mà còn có những người làm nhiệm vụ giữ cầu, giữ phà, mở luồng, bảo đảm giao thông.

Có thể dùng câu chuyện này trong sinh hoạt Đoàn với thông điệp:

“Giữ cho một chuyến phà qua sông cũng là giữ một mạch đường ra trận.”

Qua lời kể của nhân chứng, thế hệ trẻ có thể hiểu thêm về sự gian khổ của chiến tranh, sự đóng góp của lực lượng vận tải và công binh, đồng thời trân trọng hơn giá trị của hòa bình và cuộc sống bình yên hôm nay.