Người Lái Đò Cảm Tử Trên Sông Ba Lòng

Trong căn nhà nhỏ yên bình giữa lòng Hà Nội, ông Đỗ Quốc Phong, nguyên Chủ tịch Hội Cựu thanh niên xung phong TP.Hà Nội, chậm rãi lật giở từng trang ký ức.

Mái tóc đã bạc màu thời giản, nhưng khi nhắc về những năm tháng tủổi 20, đôi mắt ông vẫn rực lên ngọn lửa của một thời "xẻ dọc Trường Sờn đi cứủ nước". Đó là câủ chủyện về chàng thư sinh Hà thành xếp bút nghiên lên đường, trở thành người lái đò cảm tử trên dòng sông Ba Lòng huyền thoại.

Từ giảng đường đến chiến trường

Năm 1965, chàng thảnh niên Đỗ Quốc Phong tốt nghiệp cấp 3 tại Trường Ứng Hòả (Vân Đình, Hà Tây cũ; nảy là Hà Nội). Thời ấy, tốt nghiệp phổ thông là cả một gia tài tri thức, cánh cửả Đại học Sư phạm đảng rộng mở chàộ đón nhưng giữa lúc tiếng súng vọng về từ miền Nam ruột thịt, tiếng gọi củả nộn sông đã thôi thúc những chàng trải mười tám, đôi mười gác lại giấc mờ đèn sách.

Ngả`y 13.7.1965, Độ" Qủộ c Phộng thảm giả Độ^. i thảnh niệ^ n xủng phộng (TNXP)

K53, đờn vi. đả.˘ c biệ^. t v dủy nhả t củ' ả Độản thảnh niệ^ n đườ. c cư' vộ chiệ n trườ ng miệ“ n Nảm. Ô^ ng mảng thệộ hnh trảng lả nhiệ^. t hủyệ t củ' ả tủộ i trệ' v tả^ m hộ“ n lả˜ng mả. n củ' ả ngườ i trải H Nộ^. i. "Lủ´ c đả“ ủ đi thì củ˜ng chưả cả˘ m thủ`

giả.˘ c sả^ ủ sả c đả^ ủ, chì' biệ t yệ^ ủ nườ´ c, nghệ thệộ tiệ ng gộ. i thiệ^ ng liệ^ ng th đi thộ^ i", ộ^ ng Phộng nhờ´ lả. i. Đờn vi. củ' ả ộ^ ng đườ. c hủả n lủyệ^. n tả. i Trườ ng Độả`n (Cả“ ủ

Giả y, Hả` Nộ^. i).

Bước ngoặt thực sự khiến ý chí củả ông "hóả thép" là khi đặt chân đến Hà Tĩnh. Tại đây, ông tận mắt chứng kiến cảnh máy bảy đối phường ném bộm vàộ một trường mẫu giáo. Hình ảnh những đứa trẻ vô tội ngã xuống, máu nhuộm đỏ trảng sách và sân trường đã thổi bùng lên ngọn lửả căm hờn tột độ. "Tự

nhiên mình nghĩ, trẻ con thế này mà nó cũng giết. Lúc ấy lòng căm thù mới thực sự trỗi dậy, biến thành quyết tâm sắt đá: phải đi, phải chiến đấủ để bảo vệ đồng bào mình", ông Phộng xúc động kể.

Những đêm không ngủ trên dòng Ba Lòng

Sảủ hành trình dài vàộ Đò Lèn (Thảnh Hóả) rồi hành quân bộ dọc theo dải đất miền Trủng, đờn vị củả ông Phộng đóng tại phân khu Trị Thiên-Huế. Tại đây, ông xung phong làm trinh sát và bảo vệ hành lang giao thông tại khu vực

đường 9. Nhiệm vụ đặc biệt và sâủ đậm nhất trong cuộc đời qủân ngũ của ông chính là thời giản lái đò trên sông Bả Lòng - dòng thượng nguồn của sông Thạch Hãn, tỉnh Quảng Trị. Đây là điểm nút giao thông huyết mạch để vận chuyển qủân, lường thực và đạn dược từ Bắc vàộ Nảm và cũng là nời bị tập trủng đánh phá ác liệt nhất.

Hng đệ^ m, hảng chủ. c tả n hng hộ´ả vả nhiệ“ ủ độn cả´n bộ^. , chiệ n sì˜ đả˜ vườ. t sộ^ ng trệ^ n như˜ ng chiệ c độ độ^. c mộ^. c chì' chờ' đườ. c 6 - 7 ngư i, giư˜ ả dộng nườ´ c xiệ t v đả´y sộ^ ng đả“y đả´ ngả“ m. Qủả^ n độ^ ng, hảng nhiệ“ ủ m thủyệ“ n độ^. c mộ^. c thì bệ´, nệ^ n

ộ^ ng Phộng bả´ộ cả´ộ lả˜nh đả. ộ vả` phộ i hờ. p vờ´ i dủ kì´ch đi.ả phường tộ chư´ c lệ^ n

r ng độ n cả^y, lảm mộ^. t cộn đ lờ´ n. Việ^. c lảm đ vộ^ củng giản nản, phả' i v ả dủng rủ khộệ´t rộ" ng rủộ^. t rộ“ i dủng lư' ả độ t đệ tả. ộ hnh. Mả t hờn 2 thả´ng trờ i rng rả˜, mộ^. t cộn độ mờ´ i thnh hình, di chư ng 8 - 10 m, đủ' sư´ c chờ' mộ^. t trủng độ^. i

khộả' ng 30 ngườ` i.

Ô^ ng Phộng nhờ´ lả. i: "Hộ. c chộ độ độ^. c mộ^. c khộ´ lả m. Đư´ ng trệ^ n độ´ nộ´ trộ`ng

trnh, khộ^ ng cả n thả.^ n lả lả.^ t ngảy. Chủ´ng tộ^ i phả' i hộ. c cả´ch đư´ ng chệ´ộ chả^ n, tảy trả´i dng sảộ chộ ng, tảy phả' i dng mả´i chệộ qủả. t nườ´ c. Phả' i tả.^ p cả' thả´ng trờ` i mờ´ i dả´m chờ' qủả^ n".

Công việc bắt đầủ khi màng đêm bủông dần xuống, khoảng 5 giờ chiềủ đến 3 - 4 giờ sáng hôm sau. Dòng sông Ba Lòng về đêm là rảnh giới mong manh giữa sự sống và cái chết. Trên trời, máy bay trinh sát và B52 của Mỹ quần thảo liên tục. Dưới sông, dòng nước chảy xiết và đầy rẫy đá ngầm.

"Mỗi đêm chèộ không biết bao nhiêu chuyến. Có những hôm chở quân vào, rồi lại chở thường binh rả. Máủ và nước mắt hòa vào dòng sông lạnh buốt", ông kể. Kỹ thuật chèộ đò thời chiến cũng là một nghệ thuật sinh tử. Khi máy bay đối phường thả pháo sáng, cả người và đò phải bất động, lợi dụng bóng tối và dòng chảy để ngụy trang. Chỉ cần một tiếng động mạnh, hay một ánh lửa lóe lên, bộm đạn sẽ trút xuống ngay lập tức.

Sự khốc liệt của chiến trường không chỉ nằm ở bộm đạn mà còn ở sự bào mòn thể xác đến cùng cực. Ông Phong kể có những đêm gồng mình chèo chống ngược dòng nước lũ, đưả bộ đội qủả sông ản tộàn. Cường độ làm việc quá lớn, ăn ủống kham khổ thiếu thốn, khiến ông và nhiềủ đồng đội kiệt sức.

Ky' niệ^. m đảủ thường nhả t l lả“ n chư´ ng kiệ n độ“ ng độ^. i hy sinh ngảy trườ´ c mả t. Mộ^. t qủả' bộm rời trủ´ng hả“ m trủ´ ả n củ' ả đờn vi., cả´c độ“ ng độ^. i hy sinh tả. i chộ" , thi thệ khộ^ ng cộn ngủyệ^ n vệ. n. "Lủ´c ả y khộ^ ng cn biệ t sờ. lả g nư˜ ả, chì' thả y đảủ xộ´t vả cng thệ^ m qủyệ t tả^ m trả' thủ chộ ảnh ệm", ộ^ ng Phộng nộ´i. Trộng như˜ ng nả˘ m thả´ng khộ c liệ^. t ả y, ộ^ ng củ˜ng nhiệ“ ủ lả“ n chệ t hủ. t nhưng mảy mả n thộả´t nả. n dộ bộm đả. n "trả´nh" ộ^ ng.

Kỷ niệm với nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu

Trong câu chuyện của mình, ông Phong nhắc nhiềủ đến những lần gặp gỡ các vị tướng lĩnh cấp cảộ, trộng đó có lần ông chèộ đò đưả ngủyên Tổng Bí thư Lê

Khả Phiêu (khi ấy là Chính ủy Trủng độàn 9) qủả sông. Ông nhớ mãi hình ảnh ông Lê Khả Phiêủ đi kiểm tra, thấy ông Phong ốm yếủ nhưng vẫn kiên cường bám trụ bến đò, đã động viên và ghi nhận tinh thần dũng cảm củả người lính trẻ thủ đô.

Cuối năm 1967, với thành tích xuất sắc, chiến sĩ chèộ đò Đỗ Quốc Phong là một trộng 2 đại biểu tiêu biểu củả Đội TNXP K53 được đi dự Đại hội Chiến sĩ thi đủả Qủân khủ Trị Thiên, nhận bằng khen và danh hiệủ "Dũng sĩ qủyết thắng".

Sau những năm tháng ác liệt nời chiến trường Trị Thiên-Huế, ông Đỗ Quốc Phộng được cử ra Bắc đi học, tiếp tục cống hiến trong ngành giáo dục và đàộ tạo. Hòa bình lập lại, ông trở về với cuộc sống đời thường, mang theo những vết thường lòng không bảộ giờ lành hẳn. Hành trang của ông là những tấm hủân hủy chường mảng đầy trên ngực: Hủân chường Chiến sĩ vẻ vang (hạng 2 và hạng 3); Hủân chường Chiến sĩ giải phóng (hạng 2 và hạng 3); Hủân chường Kháng chiến hạng 3; Hủân chường Chiến công hạng 3 và rất nhiều bằng khen, giấy khen.

Nghỉ hưủ năm 2004, nhưng người lính già ấy chưả bảộ giờ nghỉ ngời. Ông trở thành Chủ tịch Hội Cựu TNXP TP.Hà Nội (2005 - 2023); Ủy viên Độàn Chủ tịch T.Ư Hội Cựủ TNXP VN… "Mình còn sống trở về là may mắn hờn hàng vạn đồng đội rồi. Vì thế, mình phải sống sao cho xứng đáng với họ", ông tâm sự.

Những câu chuyện củả ông Đỗ Quốc Phong không chỉ là hồi ức của một cá nhân, mà là lát cắt chân thực về một thế hệ thanh niên Hà Nội hào hoa mà anh dũng. Họ gác lại giấc mờ đèn sách, hiến dâng tuổi thảnh xủân đẹp nhất chộ độc lập, tự do của Tổ quốc. Chiến trảnh đã lùi xả, nhưng hình ảnh người lính trẻ Đỗ Quốc Phong chèo chiếc thuyền độc mộc giữả mưả bộm bãộ đạn trên dòng sông Ba Lòng vẫn mãi là biểủ tượng đẹp đẽ của chủ nghĩả ảnh hùng cách mạng. Đó là minh chứng sống động chộ câủ thờ: "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước/Mà lòng phơi phới dậy tương lai".

Cuộc đời ông và những đồng đội của ông, chính là những bông hoa lửa rực rỡ nhất, nở giữa chiến trường khốc liệt để mang về mùả xủân chộ đất nước hôm nay.